مشاهیر اصفهان

علما ی نامدار اصفهان

سلمان فارسي
وي دهقان‌زاده‌اي از ناحية «جي» اصفهان بوده. وي به دليل تمايل به دين عيسوي، عليرغم مخالفت پدر، به سمت شام مي‌رود. در آنجا از ظهور پيامبر اسلام آگاه شده و چون گفته‌ها و علايم و نشانه‌هايي كه از كشيش مراد خود شنيده بود در پيغمبر بديد، به زودي اسلام آورد.
پس از وفات پيامبر اسلام (ص) در خلافت عمربن الخطاب، به حكومت مدائن منسوب شد. وفات وي به سال 35 يا 36 هـ . ق اتفاق افتاده است.
ميرداماد (م. 1041 هـ / 1631 م.)
مير محمد باقر بن مير شمس الدين محمد حسيني، استرآبادي، فيلسوف، حكيم، عالم در علوم معقول و منقول، فقيه، متكلم، شاعر، مادرش دختر محقق كركي و پدرش ملقب به داماد با شيخ بهايي دوست و همتا بود و هر دو نزد شاه عباس تقرب داشتند.
از آثارش: قبسات، عيون المسائل، مرآه الزمان، حبل المتين، السبع الشداد و ديوان شعر
شيخ بهاءالدين محمدبن حسين بن عبدالصمد عاملي: (ت: 953 هـ .ق: بعلبك / م. 1030 هـ .ق: مشهد)
شيخ بهايي فقيه، حكيم، منجم، شاعر و مورخ در خردسالگي به همراه پدر و خانواده‌اش به ايران آمد. در محضر پدر و بعضي از عالمان تربيت يافت.
در اصفهان ملازم درگاه شاه عباس و از مقربان او بود.
از شاخص‌ترين اقدامات وي در اصفهان، احداث حمام معروف به شيخ بهايي، طراحي و نقشه‌كشي مسجد امام و نيز تنظيم طومار آب زاينده‌رود است
از جمله مهمترين تأليفات وي، جامع عباسي، مفتاح الفلاح اربعين، تشريع الافلاك، خلاصه الحساب، كشكول... را مي‌توان نام برد. بهاءالدين به تازي و به پارسي شعر مي‌سرود و در شعر بهايي تخلص مي‌كرد.
ميرابوالقاسم فندرسكي
از حكما و عرفاي معروف عصر شاه عباس كبير و شاه صفي صفوي است.
در كلية علوم عقلي، يگانة زمان و در عرفان داراي مقامي رفيع بوده است. وي غالباً به مصاحبت فقراء و اهل حال مي‌پرداخته و از معاشرت با صاحبان جاه احتراز مي‌نموده و بيشتر لباس فرومايه و پشمينه مي‌پوشيده است.
معروفترين تأليفات ميرفندرسكي عبارتند از: تاريخ الصفويه، تحقيق المزله و رسالة صناعيه. ميرفندرسكي در سال 1050 هـ .ق درگذشته و در تخت فولاد در تكية مير به خاك سپرده شده است.
ملا اسماعيل خواجوئي
مولي محمد اسماعيل بن محمد حسين بن محمدرضا بن علاءالدين محمد مازندراني،
وي از آيات علم و فلسفه و از اكابر فقها و متكلمين اسلام كه در حكمت و فلسفه و كلام و فقه و حديث و رجال بسيار متبحر و مخصوصاً در حكمت استاد مسلم بوده است. وي داراي خط خوشي بوده و علاوه بر مراتب علميه و مكارم ظاهره، داراي مقامات روحاني نيز بوده است.
تأليفات او در فقه و رجال و كلام و عرفان و غيره بسيار مي‌باشد.
وفات او را در يازدهم شعبان 1173 / 1177 ضبط كرده‌اند و قبر او در تخت فولاد نزديك قبر فاضل هندي است.
سيد محمدباقر درچه‌اي اصفهاني
در سال 1264 قمري در قريه درچه لنجان متولد گرديد. در عصر خود از مراجع بزرگ شناخته مي‌شده بطوري كه بسياري از او تقليد مي‌نموده‌اند.
وي در شب جمعه 28 ماه ربيع الاخر 1342 در حمام درچه ناگهان وفات نمود. مرحوم درچه‌اي داراي تأليفاتي بوده است كه از جمله مهمترين آنها، يك حوزه فقه و اصول در شانزده جلد و نيز حاشيه بر متاجر را مي‌توان نام برد.
سيد ابوالحسين اصفهاني
فرزند سيد محمد عالم، مجتهد و مرجع اعلاي شيعه، اصلاً از سادات موسوي بهبهان بود. در يكي از روستاهاي لنجان اصفهان به نام مديسه به دنيا آمد.
در سال 1355ق مرجعيت شيعه به صورت تمام به وي محول شد و تنها مرجع مسلم شيعه گشت، در سن 88 سالگي بدرود حيات گفت و در نجف در كنار استادش، آيت‌الله آخوند خراساني به خاك سپرده شد.
از آثارش: «وسيله النجاه» و ترجمه‌هاي فارسي آن «صراط النجاه‌» و «ذريعه الحياه»؛ «ذخيره العباد ليوم المعاد»؛ «ذخيره الصالحين»، » «حاشيه تبصرة علامه»؛ «منتخب الرسائل»؛ «انيس المقلدين»؛ «مناسك»؛ «تحفه العوام»، مجموعه فتاوي به زبان اردو.
حاج آقا رحيم ارباب
حكيم و عارف فرزانه و فقيه و اديب عاليقدر آيه الله آقاي حاج آقا رحيم ارباب يكي از چهره‌هاي درخشان حكمت و فلسفه و فقه و ديگر معارف اسلامي است در سال 1297 قمري در يكي از توابع اصفهان متولد گرديد.
سيد حسن مدرس
سيد حسن مدرس (ت 1287 هـ .ق: روستاي سرابه كچو / ش 1356 هـ . ق: كاشمر)
روحاني مبارز عصر مشروطيت و دوران رضاخاني،
پس از اتمام تحصيلات مقدماتي، عازم عتبات عاليات گشته، نزد اساتيد بزرگ آن زمان به درجة اجتهاد نائل آمد.
در دورة دوم مجلس شوراي ملي از طرف تمامي مراجع شيعه، به عنوان عالم طراز اول، و در دورة سوم از جانب مردم تهران به نمايندگي انتخاب شد.
پس از چند سال حبس و تبعيد، بنابر قول مشهور، در كاشمر به دست عوامل پهلوي شهيد گرديد.
سيده نصرت امين
(1308 – 1405 ق) عالم و مجتهده آمنه بيگم حاجيه نصرت خانم، فرزند حاج سيد محمدعلي امين التجار اصفهاني،
از كودكي به تحصيل پرداخت و پس از فراگيري مقدمات فقه و اصول و علوم معقول و منقول و حكمت و كلام به مرتبة استنباط رسيد..
وي آثار خود را تحت نام «يك بانوي ايراني» منتشر مي‌كرد. از جمله آثارش: «الاربعين الهاشميه‌»، «شرح چهل حديث»، «سير و سلوك»؛ «روش خوشبختي و توصيه به خواهران» «سير و سلوك» در روش اوليء الله، «مخزن العرفان» و «كنزالعرفان» در علوم قرآن، «تفسير قرآن»، در پانزده جلد؛ «معاد يا آخرين سير بشر»، «النفحات الرحمانيه في الواردات القلبيه» حاوي كشفيات و مشاهدات معارف؛ «مخزن اللئالي في فضايل مولي الموالي»
آقا محمد بيدآبادي
حكيم بزرگوار و عارف فرزانه دل، آقا محمد بيدآبادي، فرزند ملا محمدرفيع گيلاني از مشاهير حكماي قرن دوازدهم هجري است. وي در حكمت و فلسفه و عرفان از استادان مسلم و در سير و سلوك و رياضت و تقوي و تهذيب نفس، ضرب المثل زمان خود بوده است.
آقا محمد بيدآبادي تعليقاتي بر كتب محققين از حكماء و فقها نوشته و در علم كيميا كه نوعي از علم شيمي است نيز وارد بوده است و حتي به آزمايش نيز مي‌پرداخته است.
وي در سال 1197 هـ .ق وفات يافته و در تخت پولاد جنب قبر پدرش پشت تكية خوانساري‌ها دفن گرديد.
حاجي محمدابراهيم كلباسي
در سال 1180 هجري در اصفهان متولد گرديد.
داراي مؤلفات و حواشي و رسائل زيادي است كه از جمله مهمترين آنها، اشارات الاصول، ايقاضات، شوارع الهدايه و منهاج الهدايه را مي‌توان نام برد.
در سال 1261 وفات يافت مدفن او در بقعه مقابل درب مسجد حكيم است.
ابونعيم اصفهاني
احمدبن عبدالله / عبيدالله (334/336 – 430ق)، محدث، عارف و مورخ، معروف به حافظ اصفهاني .به گفتة صاحب «رياض العلماء‌» ابونعيم نياي بزرگ علامه مجلسي است
وي فقه و تصوف را با حديث توأم ساخت. در اصفهان متولد شد. بيش از چهار صد و سي عالم حديث به او اجازة روايت دادند كه براي بعضي از آنان وي تنها راوي شناخته شده است.
از جمله آثارش: «منقبه المطهرين و مرتبه الطيبين»؛ «ما نزل من القرآن في اميرالمؤمنين (ع)»؛ «حليه الاولياء و طبقات الاصفياء»؛ «تاريخ اصفهان» يا «ذكر اخبار اصفهان» در دو مجلد؛)؛ «فضايل الصحابه»؛ «النفاق»؛ «علوم الحديث»؛ «طب النبي» «كتاب الطب» يا «الشفا في الطب» «رياضه المتعلم» «معجم الشيوخ» «حرمه المساجد».
فاضل هندي
بهاءالدين محمد ملقب به فاضل هندي، متولد 1062 هجري در اوايل زندگاني در هندوستان بسر مي‌برده، از اين روي به فاضل هندي معروف شده است.
وي از علماي بنام و فقهاي عالي مقام است بطوري كه به «تاج الفقها» نيز معروف گرديده است. از جمله مهمترين تصنيفات او، كتاب معروف »كشف اللثام عن قواعد الاحكام‌» است.
فوت او در فتنه افغان و در 25 رمضان 1137 در اصفهان اتفاق افتاد و در تخت فولاد مدفون گرديد.
حكيم جهانگيرخان قشقايي
جهانگيرخان فرزند مرحوم محمدخان قشقايي دره شوري، از اعاظم حكما و اجلة دانشمندان اصفهان است كه در سال 1243 هـ .ق متولد شد. در ابتدا عمر تحصيل اندكي كرد ولي در چهل سالگي ناگهان شوق به تحصيل علوم و دانش او را به سوي اصفهان كشانده به گونه اي كه پس از چندي در حكمت و اصول و رياضي و هيئت استاد مسلم گرديد
در سال 1328 قمري در اصفهان فوت شد و در تكية سيد محمد ترك تخت فولاد مدفون گرديد.
ملا محمدباقر بن ملا محمد تقي مجلسي
(ت. 1037 هـ .ق: اصفهان / م. 1111 يا 1110 هـ .ق: اصفهان)
از بزرگترين و معروفترين علماي شيعه در عهد صفويه است. در اواخر عهد شاه سليمان و قسمت عمدة دوران شاه سلطان حسين داراي رتبه شيخ الاسلامي و امام جمعه و صاحب اختيار امور ديني كل كشور بود.
مجموع تأليفات وي متجاوز از 60مجلد است كه معروفتر از همه، كتاب بحارالانوار مي‌باشد از ديگر تأليفات مهم وي: حق اليقين، حليه المتقين، حيات القلوب و... است.
حجه الاسلام سيد شفتي
سيد محمدباقر بن تقي موسوي در سال 1180 هـ .ق در قريه شفت گيلان متولد گرديد. وي از اعاظم علماي اواخر اماميه و در فقه و اصول و رجال و روايت و هيئت و علوم اديبه و فنون عربيه از مشاهير زمان و در مراحل اخلاقيه وحيد روزگار و در عبادت و مناجات و سخاوت و عطايا و اقامة حدود او، نوادر بسياري منقول گرديده است.
مصنفات حجه الاسلام، بيشتر كتب فقهي و اصول و آيات و احكام و يك عده نيز در رجال و نحو و ادب است و از تمام آنها مشهورتر كتاب «مطالع الانوار» است.