تاریخ تحلیلی اسلام

مقدمه دوم

پس از این مقدمه مى‏رسیم به بحث دیگرى که مقدمه دوم بحث‏ما است و آن بحث در این باره است که اکنون که خلقت‏بى‏هدف نیست آیا هدف از خلقت انسان چیست؟
در اینجا هم مى‏گوئیم آنچه از رویهمرفته آیات و روایات‏قرآنى استفاده میشود این مطلب است که هدف از خلقت‏رساندن انسان به کمال مطلوب او و به تعبیر روایات نعیم ابدى است، و گرنه براى خداى تعالى خلقت او نفعى نداشت چنانچه‏اگر او را نمى‏آفرید زیانى متوجه او نمى‏شد و چیزى کم‏نداشت...
و بگفته آن شاعر خلق نکرده تا سودى کند،بلکه تابر بندگان جودى کند.
و این مطلب نیز در آیات و روایات زیادى آمده است مانند:«و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون‏».../ (1) .
و یا در آن حدیث آمده است که امام صادق علیه السلام‏فرمود:
«ان الله تبارک و تعالى لم یخلق خلقه عبثا،و لم یترکهم سدى،بل‏خلقهم لاظهار قدرته و لیکلفهم طاعته،فیستوجبوا بذلک رضوانه،و ماخلقهم لیجلب منهم منفعة و لا لیدفع بهم مضرة بل خلقهم لینفعهم‏و یوصلهم الى نعیم الابد». (2)
خداى تبارک و تعالى خلق را عبث و بیهوده نیافرید و آنها را بحال‏خود بى هدف وا نگذارد، بلکه براى اظهار قدرت خود آنها را آفرید و تااینکه آنان را بطاعت‏خویش وادار کند و بدین سبب مستوجب رضوان ومقام قرب او گردند،و آنها را نیافرید تا سودى از آنها ببرد و یا بوسیله‏آنها دفع زیان و ضررى از خویش بنماید بلکه آنها را آفرید تا سودى عایدآنها کند و آنان را بنعمتهاى جاویدان برساند.
و در حدیث دیگرى از عبد الله بن سلام خادم رسول خداصلى الله علیه و آله-روایت‏شده که مى‏گوید:در صحف موسى بن‏عمران این جملات هست که خداى تعالى فرموده:
«انى لم اخلق الخلق لاستکثر بهم من قلة،و لا لانس بهم من‏وحشة،و لا لاستعین بهم على شی‏ء عجزت عنه و لا لجر منفعة و لالدفع مضرة و لو ان جمیع خلقى من اهل السماوات و الارض اجتمعواعلى طاعتى و عبادتى لا یفترون عن ذلک لیلا و لا نهارا ما زاد ذلک‏فى ملکى شیئا...» (3) .
من خلق را نیافریدم تا بوسیله آنها از قلت همدم وارهم و افرادى رازیاد گردانم،و نه بمنظور اینکه از وحشت تنهائى آسوده شوم و نه بخاطرآنکه در کارى فرو مانده باشم و خواستم از آنها کمک بگیرم،و نه براى‏جلب منفعت و نه بخاطر دفع ضررى آنها را آفریدم.و اگر همه آفریدگانم‏از آسمانیان و زمینیان یکسره فرمانبرداریم کنند و همواره شب و روزپى در پى بعبادت من قیام کنند در ملک من چیزى نیفزایند و بمن سودى‏نرسانند...
من نکردم خلق تا سودى کنم
بلکه تا بر بندگان جودى کنم
--------------------------------
1- سوره ذاریات-آیه 56.نیافریدم جن و انس را جز براى آنکه مرا پرستش کنند(و ازاین راه بکمال برسند).
2- علل الشرایع ج 1 ص 9 و 13.
3- علل الشرایع ج 1 ص 9 و 13.