خواص شاه تره

من ((شاهتره )) هستم !
زادگاه من ایران است و یك نوع دیگرم در اروپا مى روید و كم و بیش به من شباهت دارد و به زبان فرنگى به آن ((فومتر)) مى گویند و در ایران دیده نشده است ، جوهر آن با جوهر گوگرد تولید رنگ بنفش مى كند بنابراین آنچه را در اینجا مى گویم مربوط به خودم بوده ، و ممكن است در نوع خارجى من نباشد.

اعراب نام مرا معرب كرده ((شاهترج )) گویند و القابى نظیر بقلة الملك و سلطان البقول و شجره الدم به من داده اند. و این لقب با اینكه درخت نیستم به علت آن است كه خون را تصفیه و پاك مى نمایم . من سبزه اى به غایت سبز و خرم بوده ، كمى تلخ مى باشم ، بازكننده گرفتگى كبد و اسپرز هستم ، مقوى معده و كبد بوده ، آنها را دباغى مى كنم . سودا را از بین مى برم . صفرا كم مى كنم . پیشاب آور هستم . خشك من در تقویت معده بهتر از تازه من است . درمان تب هاى سودایى و بلغم مى باشم . به علت داشتن ویتامین ((ث )) مقوى لثه بوده ، از خونریزى آن جلوگیرى مى كنم . با سركه جلوگیر از قى صفراوى و قى بلغمى و پاك كننده روده ها از فضولات آنها هستم ، آب برگ من با عسل و تمر هندى جهت پاك كردن معده و روده ها و گرفتگى كبد و طحال و رفع یرقان و درمان جرب و خارش تجویز شده است .
آب مقطر من ضد عفونى كننده بوده ، و مانع اسهال است . سرمه عصاره برگ من به چشم جهت تقویت قوه بینایى توصیه شده است ، و آب ریزش چشم را كم مى كنند. عصاره برگ من مخلوط با عسل جهت منع روییدن مژه هاى برگشته كه كنده باشند به كار مى رود. مضمضه جوشانده من بهترین وسیله براى برطرف كردن جوشهاى دان و زخم هاى آن است ، ضماد خشك من مخلوط با حنا مفید است . یكى از پزشكان قدیم ایران ، به نام ((ابن ماسویه )) مرا جهت معالجه گزیدن زنبور نافع دانسته است و صاحب كتاب شفاءالامقام نوشته است ، براى گزش زنبور برگ تازه من بهتر از خشك است . بذر من در تمام احوال قوى تر از سایر اعضاى من مى باشد. ریشه نوع اروپائى مرا آمریكایى ها براى درمان سیلفیس و امراض پوستى بكار مى برند.
وجه مشترك من و نوع فرنگى در تقویت معده - تحریك اشتها و درمان امراض جلدى است . براى تصفیه خون نیز هر دو نوع ما به كار مى رود و معمولا از دم كرده شاخه هاى گلدار ما كه 20 در هزار تهیه مى شود، استفاده مى كنند.
منبع : زبان خوراکیها
غیاث الدین جزایری