پرسش و پاسخ مهدوی

منابع فقه عبارتند از كتاب، سنت، عقل و اجماع نقش امام زمان (عج) در تبيين احكام فقهي چيست؟ در دوره ايشان منابع فوق دگرگوني اي هم دارند؟

مي‌دانيم هنگام ظهور و استقرار حكومت عالم‌گير امام مهدي(عج) علوم متكامل مي‌شود(1. امام صادق(ع): «علم 27 حرف است، تمام آن چه پيامبران آورده‌اند دو حرف ـ جزء ـ است ... هنگامي كه قائم بپا خيزد، 25 حرف به آن مي‌افزايد و ميان مردم آن را رواج مي‌دهد.»(علامه محمدباقر مجلسي، بحارالانوار، ج 52، ص 336) عقل‌هاي مردم كامل و اخلاقشان رشد پيدا خواهد كرد.( امام باقر(ع): «هنگامي كه قائم ما بپاخيزد خدا دستش را بر سر بندگان قرار مي‌دهد پس عقل‌هاي آنان جمع و اخلاقشان كامل مي‌شود.»(همان« به عبارتي آن مقدار كه بشر امكان بروز استعدادهاي عقلاني خود را وارد در آن زمان به مرحله فعليت و بروز مي‌رسد. از اين رو اجتهاد و تفقه در دين در آن زمان رشد و پويايي بي‌نظيري پيدا خواهد كرد. نيازهاي بشر كه در قانون‌گذاري الهي دخيل است، با پيشرفت جامعه دگرگوني‌هاي چشمگيري پيدا مي‌كند. پس با ظهور و بروز امام مهدي(عج) فهم مجتهدان از كتاب و سنت حقيقي خواهد بود. زيرا در دوران غيبت با تمسك به اصول در جاهايي كه دليل نقلي و صريح وجود ندارد، احكام بدست مي‌آيد و احكام،‌ واقعيه نيستند بلكه ظاهريه‌اند يعني تنها منجزيت دارند.(يعني كشف تام و حقيقي از احكام واقعي وجود ندارد، بلكه تنها مكلّفان در مقام امتثال، معذريت و منجزيت دارند كه به تكليف طبق منابع موجود و اصول عمل كرده‌اند و مستحق عقاب و عذاب نخواهند بود.) اما با آمدن امام و ظهور ايشان در جامعه، امكان دستيابي به احكام واقعيه پيدا مي‌شود. از اين رو از امام تأويل به «ماءٍ معين؛ آب گوارا»(در احاديث ذيل آيه شريفه «إن أصبح ماءُكم غوراً فمن يأتكم بماءٍ معين»، ماء معين همان امام عصر(عج) دانسته شده است.) شده است. علي القاعده اجماع كه كاشف از قول معصوم(ع) است با آمدن معصوم(ع) و وجود او كاربردي نخواهد داشت، عقل هم با تكامل و رشدي كه پيدا خواهد كرد امكان كامل دستيابي به ملاكات واقعي احكام را پيدا خواهد كرد. چه اين كه از ويژگي‌هاي برجسته حكومت امام عصر(عج) حكم به واقع(امام صادق(ع): «هنگامي كه قائم خاندان محمد بپا خيزد، ميان مردم به مانند حكم داود، حكم مي‌كند ـ حكم به واقع ـ و نيازي به شاهد و بيّنه ندارد.»(علامه محمد باقر مجلسي، بحارالانوار، ج 52، ص 214« و زدودن پيرايه‌ها از چهره دين است.(امام صادق(ع): «هنگامي كه قائم ما بپا خيزد، مردم را مجدداً به اسلام دعوت مي‌كند و به امري رهنمون مي‌شود كه مردم از آن منحرف شده‌اند.»(همان، ج 51، ص 30«