ضرب‌المثل‌های آذربایجانی

الف

• اتوروب گمی نین ایچینده،گمی چی نین گو’زون ایور(اتوروب گمی نین ایچینده،گمی چی نه ن ساواشئر).
  • «هم تو کشتی نشسته هم به ناخدا گیر داده».

• ات وئرمه ده ن ، کوفته ایسته مه(ات وئرمه میش ،کوفته الده ائدیلمز).
  • «تا وقتی گوشت نداده ای کوفته نخواه».

• احتیاط ایییدین یاراشئغی دئر(احتیاط عاغلئن شرطی دیر).
  • «احتیاط زینت جوانمردان است(احتیاط شرط عقل است)».

• احمد بی غم دیر.
  • «آدم بی خیالی است».

• ادب بازاردا ساتئلماز.
  • «ادب در بازار فروخته نمیشود».

• اریم اولسون ائرمنی اولسون(اراولسون اکبر اولسون).
  • «اخلاق و رفتار مهم نیست مهم این است که شوهر و سایه سر باشد».

• اششییم اؤلمه یونجا بیتینجه ک ، یونجام سارالما ، توربا تیکینجه ک.
  • «بزک نمیر بهار میاد ، کمپوزه با خیار میاد».

• اششیه گوٍجوٍ چاتمیًر , پالانئ تاپدالاییًر .
  • «زورش به خر نمی رسد ، پالانش را کتک می زند»!

• اشک نه بیلر آرپا باهادی.
  • «خر که نمی فهمه جو گرونه(خر چه داند قیمت قند و نبات)».

• اشید اینانما.
  • «بشنو و باور مکن».

• ال الی یویار ، ال ده دؤنه ر اوزو یویار.
  • «دست، دست را می‌شوید، دست برمی‌گردد صورت را می‌شوید(همدلی و کمک به دیگران و رفتار متقابل آنها در تمامی زمینه‌ها)».

• اله گوتورنده قاوال، گوته سوخاندا زورنا.
  • « »

• الییم اله نیب قلبیریم گویده فئرئلدئر.
  • «الکم بیخته شده و غربیلم درهوا می‌چرخد(آردم را بیختم الکم را آویختم)».

• الینده ن سو داممئر.
  • «از دستش آب نمیچکد(کنایه از آدم خسیس)».

• ان بؤیوک بیجلیک دوزلوکدور.
  • «بزرگترین زیرکی درستکاری و صداقت است».

• اوباشداآغلاماق بوباشدا سئزئلداماقدان یاخشئدئر.
  • «ناله کردن در ابتدا از گریه کردن در انتها بهتر است(احتیاط اولیه بهتر از پشیمانی و گریه کردن در پایان کار است)».

• اوجوزدان باهاسی اولماز.
  • « همیشه جنس گرانبها مرغوب و باصرفه تر است».

• اوجوزلو اتین شورباسی اولماز.
  • «از گوشت ارزان شوربا نمیشود ».

• اود آلتئندان کوز ،آدام آلتئندان سوز(آدامئن آلتئن سوز یاندئرار، قازانئن آلتئن کوز یاندئرار).
  • «خاکستر زیر آتش ، حرف پشت سر انسان(انسان بواسطه برخی از سخنان دیگران همیشه در زحمت و رنج است همچنان که شعله ور شدن چوب زیر دیگ را می سوزاند)».

• اود پارچاسی دی.
  • «یه پارچه آتیشه».

• اوره ییم قئزمئر.
  • «دلم گرم نمیشه».

• اوز گوزونده دیره یی گورمور ، اوزگه نین کینده توکو گورور.
  • «تیر را در چشم خود نمی‌بیند ولی مو را در چشم دیگری می‌بیند».

• اؤزومون قشنگین چاققال یئیر.
  • «بهترین انگور (باغ) راشغال میخورد ».

• اوزونه سیچیر ، منه گوز بره لدیر .
  • «برای خودش می ریند ، برای من چشم می دراند»!

• اوزو یئخئلان آغلاماز.
  • «کسی که خودش بیفته گریه نمی کنه (خود کرده را تدبیرنیست)».

• اوستورانین قاباغیندا سیچماسان ، دئیرلر گوتو یوخدی.
  • «کلوخ انداز را پاداش سنگ است.»

• اوغرو پیشیک آغاج گورجک قاچار.
  • «گربه دزده چوب ببینه فرار می‌کنه».

• اوغرو دان اوغرویا حلالدی.
  • «دزد که از دزد بدزده حلاله.»

• اؤلسون او یاخشی کی پیسده ن سونرا گه له جک(اؤلسون او پیس کی یئرینه یاخجی سی گه له جک).
  • «بمیرد آن خوبی که میخواهد بعد از بد بیاید(هیچ بدی نرفت که خوب جاش رو بگیره)».

• اول قارداشلئغئنی ثابت ائله سونرا ارث و میراث ایسته.
  • «اول برادریتو ثابت کن بعد ادعای ارث بکن».

• اؤلو دوروب مرده شیری یویور.
  • «مرده بلند شده داره مرده‌شور رو غسل میده».

• اؤلومدن باشقا هر شئیه چاره وار.
  • «فقط مرگ را چاره نیست».

• اؤلمه ز خدیجه، گوره ر نوه نتیجه.
  • «نمیمیرد خدیجه،میبیند نوه و نتیجه (یعنی هرکس کار بکند خوب و بد نتیجه کارش و یا عمل انجام یا فته اش را خواهد دید و پس از آن دیگران با دیدن نتیجه کار قضاوت خواهند کرد)».

• اؤلمه ک اگر اؤلمه کدیر، بونه جان وئرمه کدیر.
  • «مرگ یک بار شیون هم یک بار».

• اؤلن یوخدور قبرینه سئچاسان.
  • «هنوز خبری نیست که داری برنامه میریزی».

• اؤلویه اوز وئرسن ، سیچار کفنین باتیرار.
  • «به مرده رو بدی می رینه کفنشو کثیف می کنه».

• او مراغا باسلئغئدی،ایلده بیر دفعه گلر.
  • «آن باسلوق مراغه است سالی یکبار میاید».

• ایت موتالدان ال‌چکدی موتال ایتدن ال چکمیر.
  • «سگ از خیک دست برداشت خیک ازسگ دست برنمی‌دارد».

• ایت هورر کروان کئچر.
  • «سگ پارس می‌کند، کاروان میگذرد(سگ لاید و کاروان گذر،جواب ابلهان خاموشی است)».

• ایتین آیاغیندان تیکان چئخاردئر.
  • «از پای سگ خار در می‌آورد(سخت کوش- در مورد انجام کارهای سخت و مشاغل طاقت فرسا)».

• ائرمنی قان گوروب.
  • «جهود خون دیده».

• ائرمنی موسلمان ائله مک.
  • «».

• ایری اوتوراق دوز دانیشاق.
  • «کج بشینیم، راست صحبت کنیم(اظهار صداقت و راسنگویی در هر موقعیتی)».

• ایش ایچینده ایش وار.
  • «کاسه ای زیر نیم کاسه است».

• ایش اینسانئن جووهه ری دیر.
  • «کار جوهره ی انسان است».

• ایش قالسا اوستونه قار یاغار.
  • «اگه کار بماند رویش برف میبارد».

• ایشله ین دمیری، پاس باسماز.
  • «آهنی که کار کند زنگ نمی‌زند(در زمینه ارزشمندی کار کردن بیان می‌شود)».

• ایشی دوشنده آختارار ، ایشیم دوشنده قاوالار.
  • «وقتی کاری با من دارد دنبالم می گردد ، وقتی کاری باهاش دارم فراری ام می دهد».

• ایکی عزیزین آراسئنا گیرمزلر.
  • «یعنی هیچوقت بین دو نفردوست و یار عزیز و صمیمی وارد نمی شوند(بین دو عزیز نباید فاصله و اختلاف انداخت».

• ایلان هر یئره ایری گدر، اوز یوواسینا دوز گدر.
  • «مار هر کجا که کج بره ، خونه خودش راست میره».

• ایلانئن یارپئزدان خوشو گلمز گلر سو قئراغئندا چئخار.
  • «مار از پونه بدش میاد دم در لونه اش سبزه میشه ».

• ایلانی اوتوب اژدها اولوب .
  • «مار را قورت داده شده اژدها».

• ایل باهارئندان بیلینر.
  • «سالی که نکوست از بهارش پیداست».

• ائل گوجو، سئل گوجو(ائلین گوجو، سئلین گوجو).
  • «قدرت مردم مانند قدرت سیل است(دست خدا با مردم است)،در زمینه نیرومندی کار جمعی بیان می‌شود».

• ائله دانئشئر کی پیشمیش تویوغون گولمه یی گلیر.
  • «چنان حرف می زند که مرغ بریان خنده اش می گیرد».

• ائله قورخور ، جین دمیرده ن قورخان کیمی.
  • «مثل ترسیدن جن از آهن می ترسد(کنایه از آدم ترسو است)».

• ائله یئرده یاتماز کی آلتئنا سو کئچه.
  • «می گویند فلانی جائی نمی خوابد که آب زیرش برود، بسیار محتاط است».

• ائویمدن چئخئر قارنئما گئدیر.
  • «از خانه‌ام در میاید،به شکمم میرود(از این جیب به ان جیب)».