پاسخ به:مقالات تخصصي ايثار و شهادت
سه شنبه 28 دی 1389 4:14 PM
عنوان : چگونه فرزندانمان مفاهيم ايثار را لمس كنند؟
انواع مقالات :علمي و فرهنگي
موضوعات مقالات :ايثار و شهادت
اين روزها وقتي مي خواهيد زنگ خطري براي حفظ و حراست از پيشينه ي ارزش ها و باورهاي فرهنگي مان داشته باشيم ، بي درنگ ،ارزشهاي اخلاقي پررنگ تر از هميشه تيتر درشت صفحه ي زندگي مان مي شود.
ارزش هاي اخلاقي به عنوان مقوله اي متعالي و برتر ، بديهي ترين صفات انساني هستند كه عالي ترين آنها امكان پذير اما انكار كردنش نا ممكن است.
جامعه براي حفظ حريم خودش نياز به چهارچوب هاي مشخص دارد و فرا تر نرفتن از خط قرمز ها ، امنيت جامعه را تامين خواهد كرد ، در اين ميان آن چيزي كه حرمت ،احترام ،پاكي و صداقت را براي شهروندان به ارمغان مي آورد ،ارزش هاي اخلاقي هستند.
ارزشهاي اخلاقي در فطرت آدمي ريشه دارند و هدايتگر انسان ها در مسيري صحيح و اهدافي ارزشمندند .
پيشينه ي ارزشها و باورهاي فرهنگي هم ايثار را مي طلبد.
ايثار ،تبلور عملي و تجلي عيني همه ي ارزشهاي متعالي انسانيست و در سرزمين ما 8سال دفاع مقدس فرصتي براي شكوفا شدن ارزشهاي متعالي انسان بود.
فرهنگ ايثار ،مجموعه ايي از افكار ،باورها و دلبستگي ها را در درون خودش داشت كه در جريان انقلاب اسلامي و در دوران دفاع مقدس تجلي يافت و در عرصه ها ي مختلف سازندگي هم نمايانگر شد.
مردم ما با واژه ي شهادت غريبه نيستند . اين سرزمين مدتهاست كه اين مردم را با خون ، دفاع ، آزادي ، و ايثار مي شناسدو شهادت طلبي يكي از تجليات پر معناي ايثار گريست.
شهادت طلبي و ايثار گري پُليست براي حفظ ارزشهاي اسلامي و براي مردمي كه به حقيقت آن پي برده اند.
و اما فرهنگ مقدس ايثار را براي نسل حاضر چگونه مي توان تعريف كردو يا به زباني ساده تر نسل جوان ما چگونه مي تواند بدون لمس معناي ايثار به حقيقت آن پي ببرد؟
ما مردمي هستيم كه عواطفمان زود قليان پيدا مي كند ،احساسي مي شويم و به راحتي اشك مي ريزيم و حتي مسائل كوچك ما را به راحتي شاد ميكند. اما بايد بگويم كه براي حفظ ارزش ايثار هيجان و عاطفه كافي نيست ، عواطف اگر با آگاهي همراه باشند ما را از تك بعدي بودن نجات مي دهند.
احساس و عاطفه مَركب اند و عقل راكب آنها ، براي حفظ ارزش ايثار بايد رويكرد عاطفي در كنار رويكرد عقلاني مطرح شود . تجربه ثابت كرده كه شور و شعور هردودر كنار هم نقش آفرينند.
با زتوليد فرهنگ ايثار از طريق اسطوره سازي و اسوه پردازي در قالب هنرمندانه لازم است تا الگو سارزي و الگو پذيري مناسب صورت گيرد . و اما چه كنيم تا فرهنگ ايثار باقي بماند ؟
عميق تر شود و گرد غبار نگيرد و به نسل هاي بعدي منتقل شود.
سيال بودن يكي از ويژگي هاي آشكار فرهنگ است و فرهنگ با جاري شدن در متن زندگي مردم قدرت انتقال از نسلي به نسل ديگر را دارد.
فرهنگ ايثار و ارزش هاي آن براي جاودانه ماندن بايد با زندگي مردم عجين شود و در متن زندگي آنها جريان پيدا كند.
ايثار زمان و مكان نمي شناسد ،همه زماني و همه مكاني است .
فرزندان ما چقدر قادرند از دوست داشتن هاي خودشان بگذرند؟ آيا به آنها آموخته ايم كه براي حفظ داشته هايشان از ارزشهاي انساني مايه بگذارند و يا نسل تحت تربيت ما آموخته اند كه نوعدوست باشند و براي حفظ اين ارزش عملا از داشته هايشان دل بكنند؟
روزهاي انقلاب و روزهاي پر شور دفاع مقدس تنها فرصت هايي بودند براي كساني كه يك فرصت بزرگ مي خواستند و انقلاب اسلامي هزينه هايي مي خواست كه مردم ما براي داشتن آن اين هزينه را پرداختند .
هنوز وقتي پيكر پاك شهيدي را تشييع مي كنند سخن امام راحل در گوشها طنين انداز مي شود كه : اين مردم بهتر از امت پيامبر (ص) در صدر اسلام در صحنه حاضر شدند .
در يك نگاه ساده ،در محتواي ايثار ، مي توان موارد زيادي را مشاهده كرد. خدا خواهي ،دين باوري ، اخلاص ، عزت و عظمت و تكامل روحي پيش زمينه هاي ايثارند و مواردي چون يادگار شهدا ، مقبره ها گنبدها و وصيت نامه ها ، محصولات اجتماعي و مشترك فرهنگ غني ايثارند.
اگر بخواهيم ايثارگري وارد فرهنگ مردم شود بايد خدا محوري و آرمان گرايي وارد زندگي مان شود. بايد مسئولان جامعه با نگاه تكليف محور به جاي نگاه رابطه محور به بررسي عوامل مانع در پيش روي ترويج فرهنگ ايثار بپردازند.
فرهنگ ايثار بايد در فرهنگ مردم جاري شود و نه اينكه به صورت خرده فرهنگ در گروههاي خاصي امكان پذير شود ، بايد براي اهميت يافتن ارزش ها از طريق تبيين علمي و عقلاني زمينه سازي كرد.
تلاش براي باور پذير كردن ارزش هاي دفاع مقدس از طريق اجتناب جدي از تبليغاتي كردن آنها و در نظر گرفتن مخاطبان و در سطح آنان سخن گفتن توصيه ي پيامبر گرامي اسلام است كه: ((كَلِمَ الناس قَدرَ عُقُولَهُم.))
اقدام مناسب براي استفاده ي هنرمندانه از نمادهايي بديل در قالبِ بديعِ هنري براي باز آفرينيِ فرهنگ ارزش هاي دفاع مقدس و ايجاد هماهنگي كامل ، ميان بخش هاي فرهنگي با ديگر بخش ها ي جامعه از طريق مهندسِي فرهنگي و مديريت شايسته ي آنان .
عدمِ حضوِر برخي از والدين در جبهه ها يا عدم اطلاع رساني كافي نهادها يِ مرتبط با ترويجِ فرهنگ ايثار ، يكي از ابتدايي ترين چالش هاي پيش رو براي انتقال مفاهيم ايثار و شهادت به نسل جديد است.
گاهي والدين با اين مفاهيم آشنايند ولي عدم اطلاع آنان از شيوه هاي صحيح انتقاِل مفاهيم در اين مسير اختلال ايجاد ميكند.
گاه تضاد ي ميان ارزش هاي موجود در خانواده ها و آنچه كه در اجتماع يا رسانه ها وجود دارد ايجاد چالش مي كند و گاه هم نبود امكانات آموزشي و يا در دسترس نبودن آنها فضايي غير متعادل به نفع ارزش هاي غير از فرهنگ ايثار و شهادت به وجود مي آورند.
به هر حال شيوه هاي درست ترويج فرهنگ ايثار در مراحلِ مختلفِ سني ، راهكارها و معيارها ي خود را مي طلبد .اگر راهكارها مبتني بر ويژگي هاي عاطفي ، عقلاني و اجتماعيِ افراد باشد تاثير خواهد گذاشت و نتيجه ايي به معناي ايجاد رفتار مطلوب و نگرش مثبت نسبت به فرهنگ ايثار و شهادت به دنبال خواهد داشت.
سهيلا حقاني - كارشناس برنامه ريزي انساني
منبع : معاونت پژوهش و ارتباطات فرهنگي بنياد شهيد در استان خراسان شمالي
