......خاطرات مدرسه من ....

بنام خدا

اخلاقيات شهيد مطهري

انتخاب سالروز شهادت استاد مرتضی مطهری به عنوان روز معلم انتخابی بسیار شایسته و به جا است. مطهری انسانی بود که در محضر معلمان و استادان بزرگ حوزه علمیه قم فقه، اصول، کلام، فلسفه و عرفان آموخت و خود معلمی آگاه و بصیر شد. او انسانی وارسته و دردمند بود. دغدغه اصلی او پالایش دین از کجی ها و انحرافات بود و در این راه از تیر بدخواهان و کج اندیشان نهراسید. مطهری با کوله باری از اندیشه های ناب و اصیل اسلامی وارد محیط پرمخاطره دانشگاه شد و با تمام توان و نیرو از اسلام ناب و حقیقی دفاع کرد. او هم در مقابل روشنفکران غرب زده ایستاد و هم در مقابل انسان های متحجر که از دین و مقتضیات زمان خویش آگاهی نداشتند.

خصوصیت مهم استاد مطهری این بود که از روحیه بسیار قوی برخوردار بود؛ روحیه ای از نوع روحیه امام خمینی(ره). استاد مطهری به دلیل قوت و عزت نفسی که داشت، نزد ارباب زر و زور، خضوع نمی کرد و تسلیم نمی شد. تا امکان داشت اظهار حاجت نمی کرد. هیچ گاه در فکر مرید جمع کردن نبود و بسا کارهایی می کرد و مریدان بسیاری را از دست می داد. ولی در عوض از حریم اسلام دفاع می کرد و نمی گذاشت افکار بیگانه را به نام اسلام قالب بزنند.

از نکات بسیار آموزنده زندگی استاد مطهری، نظم در امور فردی و اجتماعی ایشان بود. سرمایه عمر برایش کیمیاگونه بود و می خواست از لحظه لحظه آن استفاده کند. همسر استاد می گوید: «استاد مطهری در تنظیم وقت، ابتکاری عجیب داشت و چنان اوقات شبانه روزی خود را تنظیم می نمود که به تمام کارهایش می رسید، گویا خداوند به وقت او برکت داده بود».(مجله پیام زن، سال هفتم، خرداد 1377، ش 3، ص 38.)

استواری مردان الهی در احیای ارزش های الهی حاکی از اراده و قاطعیت آنهاست. از خصوصیات استاد شهید این بود که سخت در برابر اصل اسلام و اصل قرآن تعصب و قاطعیت داشت. این تعبد و تقید او به اعتقادات و احکام اسلام موجب شد با تمام وجود در برابر اندیشه های التقاطی و الحادی بایستد.

استاد مطهری نه تنها در فلسفه متبحر بود در فقه و اصول نیز فردی صاحب نظر و به معنی واقعی کلمه مجتهد بود و جامع الاطراف بودن شهید مطهری این امکان را به وی داد تا در زمینه های متنوعی پیرامون معارف اسلامی، ادبیات و فرهنگ قلم زند و نیروی خود را در بیان موضوعات گسترده ای که هر یک شعبه ای مستقل و در عین حال دارای فروعی متعدد است ظاهر سازد.

از ارسطو نقل می کنند که گفته است «افلاطون را دوست دارم؛ اما حقیقت را از او بیشتر دوست دارم.» این خصوصیت، نمونه های زیاد در آثار استاد مطهری دارد، منتهی همراه با نزاکت، لطافت و احترام که انسان هنگام خواندن متوجه نمی شود که او حرف استاد خود را رد کرده است. این روح انتقادی شهید مطهری، ناشی از همان روح واقع بینی است، ناشی از هدف داشتن و حق خواهی است.

استاد مطهری در تسلط به نظریات بزرگان فلسفه و شناخت منطق های مخالف، کم نظیر بود. هرکس پای درس ایشان می نشست، خود را با مردی روبه رو می دید که با تمام دل و جان درس خوانده و آنچه را خوانده فهمیده و رابطه خودش را با معلوماتش حفظ کرده بود. مطالب درسی، چکیده جان او بود، نه چسبیده به زبان او.

شهید قدوسی درباره پرکاری و تلاش استاد این طور می گوید: «پشتکار و کثرت مطالعه آقای مطهری در مدرسه فیضیه، همه ما را به اعجاب می آورد و تأکید می کرد که استاد مطهری وقتی اصول فقه را خوانده بود، مدعی بود که جزوه و اثری نیست که در این زمینه باشد و من آن را ندیده باشم و یا علم اصول اکنون چون موم در دستان من است...».

یکی از موفقیت های چشمگیری که استاد مطهری در برابر مشکلات و هجوم فرهنگ التقاطی و مارکسیستی داشت، این بود که با هوشمندی و تیزبینی، مسائل را دید و از برخورد با آنها نهراسید، بلکه از آنها استقبال کرد و با درک عمیقی که از ایدئولوژی اسلام داشت، به بررسی کامل ایدئولوژی مارکسیسم و کمونیسم پرداخت و لحظه ای از مبارزه دست برنداشت.

زندگی استاد مطهری، همه در یک هدف خلاصه می شود و آن دفاع از حریم مقدس اسلام و حقیقت بود.» شاید درک حقیقت، آن چنان که تصور می شود دشوار نباشد؛ فقط دشواری اصلی، داشتن شجاعت و صراحت در بیان آن است. استاد مطهری برای حفظ اصالت حق و حقیقت با هیچ کس نساخت و وارد هیچ زد و بندی نشد.

استاد به عنوان دین شناسی آگاه با ذهن مسئله یاب خود، به درستی دریافته بود که پرسش های نوین و مستحدثه، پاسخ های کهن را بر نمی تابد و «کلام قدیم» بدون بازسازی و بازفهمی و پالایش و پیرایش، جواب گوی نیازهای انسان معاصر نیست؛ لذا کوشید از افق جدیدی به مسائل دینی و اجتماعی نظر افکند تا اندیشه دینی، رخت کهنگی از تن درآورد و جوهر بالنده خود را به منصه ظهور برساند.