اخبار قرآنی 19 مرداد

گروه حوزه‌های علميه: دستگاه خلافت عباسی تلاش گسترده‌ای برای از بين بردن حاكميت علمی، فقهی و مرجعيت امام صادق(ع)، انجام می‌داد؛ يكی از ابزارهای دستگاه خلافت، بها دادن به مذاهب فقهی و ترويج آنها بود، در اين زمان، مكاتب ديگری در مقابل فقه امام جعفر صادق(ع)، ايجاد شدند و مردم را نيز به تبعيت از اين فرقه‌ها تشويق می‌كردند.

حجت‌الاسلام والمسلمين رضا مختاری، رئيس موسسه كتابشناسی شيعه، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، در پاسخ به اين سوال كه آيا می‌توان، امام صادق(ع) را با توجه به تربيت چند هزار شاگرد در حوزه‌های مختلف، بانی اولين دانشگاه جهان اسلام، ناميد، گفت: تعبير دانشگاه در اين رابطه با توجه به مفهومی كه امروزه از اين جايگاه در ذهن مردم وجود دارد، شايد تعبير دقيقی نباشد؛ زيرا اين تعبير امروزه به جايی گفته می‌شود كه دانشجويان، در سر ساعت معين در يك محل حضور می‌يابند و واحدهايی انتخاب و در رشته‌ای مشخص تحصيل می‌كنند.

وی افزود: اگر منظور از دانشگاه، به معنی عام گرفته شود، همانگونه كه برخی از ادبا، پژوهشگران و علما، چنين تعابيری در خصوص برخی از مفاهيم به كار می‌برند، می‌توان چنين امری را مورد نظر داشت؛ به عنوان مثال در پژوهش مرحوم پاك نژاد با عنوان «اولين دانشگاه؛ آخرين پيامبر(ص)»، چنين مفهوم عامی در نظر گرفته شده است.

رئيس موسسه كتابشناسی شيعه، با اشاره به تربيت چهارهزار شاگرد از سوی امام صادق(ع) و نقش اين مسئله در توسعه علوم اسلامی، اظهار كرد: حضرت امام صادق(ع) نقش بسيار مهمی در توسعه علوم به خصوص علوم خاص اهل بيت(ع) و علوم وحيانی داشتند و به همين دليل، مكتب آن حضرت، همواره با حضور گسترده مردم و علما از بلاد مختلف همراه بود، نام اين افراد در تاريخ ذكر شده است.

وی تصريح كرد: حضرت امام صادق(ع) در طول زندگی ولايی خويش، شاگردان و محدثان بسياری را پرورش دادند كه تعداد آنان در اين سال‌ها، در كتب مختلف به اشكال مختلف با متغيرهای عددی متفاوت و گاه نزديك به هم ذكر شده است كه اكثر آنها حول و حوش همين تعداد (چهار هزار نفر) است؛ ولی بايد اين مطلب را به ياد داشت كه اين تعداد شاگرد كه برای حضرت ذكر كرده‌اند، به شكل خاصی در ميان شاگردان، گنجانده شده‌اند.

اين پژوهشگر حوزوی با اشاره به اين مطلب كه اين گونه نبوده است كه اين تعداد شاگرد در يك مكتب خاص و مشخص و در يك زمان مشخص، در درس حضرت حاضر شوند، اظهار كرد: نمی توان اين تصور را ايجاد كرد كه اين تعداد شاگرد به شكل منظم و آكادميك در كلاس درس حضرت حاضر می‌شدند و به فراگيری علوم می‌پرداختند؛ بلكه بسياری از اين اشخاص، محدثين حديث از حضرت بودند كه برخی از آن ها صدها روايت و برخی ديگر در طول عمر خويش دو حديث از ايشان شنيده ونقل كرده‌اند كه به همين دليل آنان را در عداد شاگردان حضرت، آورده‌اند.

رئيس موسسه كتابشناسی شيعه افزود: بسياری از شاگردان حضرت، افرادی بودند كه در درس حضرت حضور می‌يافتند، عده‌ای ديگر در كنار حضرت حضور داشتند و فرمايشات گرانسنگ ايشان را به ديگران منتقل می‌كردند؛ بسياری ديگر از اين افراد، افرادی بودند كه سوالات علمی خود را از حضرت می‌پرسيدند و پاسخ‌های خود را نيز دريافت می‌كردند.

مختاری با اشاره دايره علوم تدريسی امام صادق(ع) به شاگردان، گفت: شعاع تدريس علومی كه از سوی حضرت صورت می‌گرفت، وسيع بود ولی وظيفه و ماموريت امام در اشاعه علوم، ويژگی خاصی داشت كه نبايد آن را در تدريس علوم جزيی چون فيزيك و شيمی و... محدود كرد؛ به عنوان مثال هنوز مسئله شاگردی جابربن حيان كه ايشان را از شاگردان حضرت امام صادق(ع) عنوان كرده‌اند، قطع نشده است و بسياری از پژوهشگران در قطعيت اين مسئله تشكيك دارند و حتی عالمانی همچون نجاشی نيز نامی از ايشان در كتب خود نياورده است؛ ولی بايد به اين مسئله اشاره كرده كه وظيفه امام(ع) وظيفه‌ای بنيادين، دارای افقی وسيع‌تر از آن چيزی است كه بخواهيم در سطح يك استاد فيزيك و شيمی ايشان را ارزيابی كنيم؛ بلكه وظيفه ايشان، راهنمايی و هدايت بشر به سوی تعالی و كمال است و آموزش ساير علوم از جمله فيزيك و شيمی و طب كه از عهده انسان‎های ديگر بر می‌آيد، هدف اصلی آن حضرت نبوده است.

وی افزود: متاسفانه يكی از آسيب‌های حوزه مطالعاتی پيرامون امام صادق(ع)، عدم تببين دقيق بسياری مباحث اصلی در پژوهش‌های علمی است به شكلی كه برخی از اين كتب، با داده‌های دقيق علمی تاليف نمی‌شوند و بعضا نكاتی غير از آنچه در واقع وجود داشته است، بيان كرده‌اند؛ به عنوان مثال سال‌ها پيش كتابی 15 صفحه‌ای به نام «امام جعفر صادق(ع) متفكر جهان شيعه» از سوی يكی از مترجمان و نويسندگان، ترجمه شده كه اين كتاب پانزده صفحه‌ای، به يك مرتبه با اوراق بسيار بيشتر از متن اصلی منتشر می‌شود و نويسنده هر آنچه كه دوست دارد به متن اصلی اضافه می‌كند و جالب است كه اين كتاب به عنوان يكی از كتب مورد مراجعه بسياری از جوانان نيز استفاده می‌شده است.

اين پژوهشگر حوزوی با بيان اين مطلب كه معرفی الگوهای پژوهشی به جوانان، طلاب و دانشجويان جستجوگر در حوزه تاريخ اسلام و تاريخ ائمه(ع)، به ويژه امام صادق(ع)، ضروری است؛ تصريح كرد: در اين زمينه كتب‌هايی از جمله، كتاب، الامام الصادق(ع) والمذاهب الاربعه، اثر اسد حيدر است كه اين كتاب توسط دانشگاه اديان در هشت جلد به فارسی ترجمه شده است؛ از كتاب‌های مفيدی است كه در اين زمينه می‌تواند به پژوهشگران، كمك شايانی كند، كتابی با عنوان اصحاب امام صادق(ع)، از مرحوم علی محدث زاده، فرزند محدث قمی است كه در اين كتاب نيز نويسنده به ذكر ياران و اصحاب اين امام همام، اشاره كرده است.

وی عصر امام صادق(ع) را عصر شكوفايی مباحث فقهی اهل بيت(ع) و توسعه آن در بين مردم، عنوان كرد و گفت: امام صادق(ع)، روايت‌گر فقه نبوی بودند و بدون شك اگر روايات فقهی ايشان نبود، مشكلات عديده‌ای در حل اين مباحث بوجود می‌آمد؛ در زمان ائمه اطهار(ع) پيش از امام صادق(ع)، كلياتی از اين مباحث فقهی بيان شده بود و در زمان امام حسن(ع) و امام حسين(ع) و امام سجاد(ع) همچون زمان اين امام همام، مجالی برای بيان و ثبت اين روايات وجود نداشت و يا به دست ما نرسيده است؛ ولی به جرات می‌توان گفت كه هشتاد درصد روايات فقهی ما از دو امام باقر و صادق(ع) ذكر شده است كه كليد حل بسياری از مشكلات علمی در اين حوزه هستند.

مختاری با اشاره به تلاش گسترده دستگاه خلافت عباسی برای از بين بردن حاكميت علمی و فقهی و مرجعيت امام صادق(ع)، اظهار كرد: يكی از ابزارهای دستگاه خلافت در مقابل اين امام همام، بها دادن به مذاهب فقهی و ترويج آنها بود كه به همين جهت در اين زمان، مكاتب ديگری در مقابل فقه امام جعفر صادق(ع)، ايجاد شدند و مردم را نيز به تبعيت از اين فرقه‌ها تشويق می‌كردند؛ در ميان شاگردان امام صادق(ع) نام صاحبان اين فرقه‌ها هم به چشم می‌خورد كه همانگونه كه گفته شد دستگاه خلافت نقش بسيار مهمی در نزج اين فرقه‌ها داشت و اين گونه نبود كه كسی شاگرد ايشان باشد و بعد بخواهد برای خودش يك فرقه مذهبی و فقهی ايجاد كند؛ بلكه مكتب‌سازی از ابزارهای دستگاه حاكم آن زمان بود.

گروه حوزه‌های علميه: گناه، ظلم، كمك كردن به ظالم، نافرمانی از پدر و مادر، قطع رحم، عمل زنا، شراب‎خواری، ترك امر به معروف و نهی از منكر و... كه اين‎ها موجب می‏شود داعی دعايش مستجاب نشود. اما در باب يهودی و نصرانی، آن چيزی كه مانع است تا دعايش درباره‏ خودش مستجاب نشود، كفر او است.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، آيت‌الله العظمی مجتبی تهرانی در ادامه درس اخلاق و معارف اسلامی خود در ماه رمضان جاری با موضوع «دعا» بيان كرد: ماه مبارك رمضان ماه تلاوت قرآن و ماه دعا است. دعای به خير، برای خود و ديگران، چه مادی و دنيوی باشد و چه اخروی و معنوی. در آثار اسلامی به تلاوت قرآن و دعا در ماه مبارك رمضان زياد ترغيبت و سفارش شده و اينكه انسان حاجات خود را در اين ماه مبارك از پروردگار خود طلب كند.

وی ادامه داد: در اينجا بحث مفصلی داشتيم، مشرك و كافر را به دو دسته تقسيم كرديم و عرض شد كه برای اين دو دعا كردن مجاز نيست، به خصوص نسبت به معاند. اما راجع به غير معاند كه از نظر فرهنگی و فكری مستضعف است، جز دعا نسبت به مغفرت آن‎ها، هر دعايی بكنند چه دنيوی و چه اخروی، اشكالی ندارد، به خصوص نسبت به هدايت آن‎ها.

آيت‌الله تهرانی عنوان كرد: دعا كردن مسلمان برای كافر و مشرك تفسيری بود كه گفتيم، ولی جلسه‏ گذشته اين بحث را مطرح كردم كه دعا كردن كافر برای مسلمان، هيچ قيدی ندارد و جايز است و چه بسا مستجاب می‏شود. كافری در حق مسلمانی دعا كند. در آخر جلسه‏ گذشته روايتی خواندم و بعد عرض كردم كه اين بحث، بحث دامنه‌داری است و مدار وسيعی دارد. در اينجا دو روايت می‏خوانم، چون اين‎ها در مباحث دعا مطرح است و جمع كردنشان تا حدودی، برای كسی كه اهل آن نباشد مشكل است.

اين استاد اخلاق بيان كرد: روايتی را بيان كرديم كه اگر كافری نصرانی يا يهودی، برای مسلمان دعا كند پذيرفته می‏شود ولی اگر برای خودش دعا كند پذيرفته نمی‏شود. حضرت فرمود: «قَالَ: لَا تُحَقِّرُوا دَعْوَةَ أَحَدٍ»؛ دعای هيچ‎كس را كوچك نشماريد، «فَإِنَّهُ‏ یُسْتَجَابُ‏ لِلْیَهُودِیِ‏ وَ النَّصْرَانِیِ‏ فِيكُمْ‏ وَ لَا یُسْتَجَابُ لَهُمْ فِی أَنْفُسِهِمْ»؛ يعنی دعای آن‎ها در حق شما مستجاب می‏شود اما دعای آن‎ها در حق خودشان مستجاب نمی‏شود. اين را آخر جلسه مطرح كردم اما در اينجا دو روايت ديگر می‏خوانم و بعد مطلبی را عنوان می‏كنم.

اين مرجع تقليد ادامه داد: روايت اوّل: روايتی است از پيغمبراكرم كه: «قالَ رَسوُلُ‏الله(ص): إِغتَنِموُا دُعاءَ ضَعفَۀِ أُمَّتی فَإِنَّهُ یُستَجاب لَهُم فيكُم وَلا یُستَجاب لَهُم فی أَنفُسِهِم»؛ دعای ضعيفانِ امت مرا غنيمت بشماريد، زيرا دعای آن‎ها در حق شما مستجاب می‏شود، اما دعای ايشان در حق خودشان مستجاب نمی‏شود. همان تعبيری كه برای يهودی و نصرانی بود، در مورد ضعفای مسلمان هم مطرح است. روايت دوم از امام صادق(ع) است كه: «قال لَا تَسْتَخِفُّوا بِدُعَاءِ الْمَسَاكِينِ‏»؛ دعای مستمندان را دست كم نگيريد «لِلْمَرْضَى مِنْكُمْ»؛ برای بيمارانتان، «فَإِنَّهُ یُسْتَجَابُ لَهُمْ فِيكُمْ»؛ زيرا دعای آن‎ها درباره‏ی شما مستجاب می‏شود «وَ لَا یُسْتَجَابُ لَهُمْ فِی أَنْفُسِهِمْ»؛ولی دربار‏ه‏ خودشان مستجاب نمی‏شود. مساكين برای مرضا دعا كنند مستجاب می‏شود، ولی برای خودشان مستجاب نمی‏شود.

آيت‌الله تهرانی تصريح كرد: در اينجا بايد مطلبی را عرض كنم، البته اين‎ها جزو مباحث گذشته است. در باب دعا موانعی داريم كه موجب می‏شود دعا مستجاب نشود. در گذشته موانع را گفته‏ام؛ مثل گناه، ظلم، كمك كردن به ظالم، نافرمانی از پدر و مادر، قطع رحم، (نعوذبالله!) عمل زنا، شراب‎خواری، ترك امر به معروف و نهی از منكر و... كه اين‎ها موجب می‏شود داعی دعايش مستجاب نشود. اما در باب يهودی و نصرانی، آن چيزی كه مانع است تا دعايش درباره‏ی خودش مستجاب نشود، كفر او است. اين كفر موجب می شود دعايش درباره‏ی خودش مستجاب نشود. در باب عبادات، عبادات كافر پذيرفته نيست.

وی ادامه داد: با اينكه كفار از نظر تكاليفی كه ما می‏گوييم مأمور هستند،‏ يعنی اين‎ها مكلف به اصول دين يعنی توحيد، نبوت و معاد و به پذيرش آن‎ها و همان‏طور هم مكلف به فروع هستند. اين جزو مسلمات معارف اسلامی ما است و بين كافر و مسلمان فرق نمی‏كند بلكه هر دو به اصول و فروع مكلف هستند.

اين مرجع تقليد عنوان كرد: فروع چيست؟ روزه، نماز و... حالا كافری می‏گويد اگر شما گفته‎ايد مأمور به اصول و مأمور به فروع هستيم، پس ما اصول را كنار می‏گذاريم و سراغ فروع می‏آييم. اما می‏گوييم روزه‏ و نمازت باطل است. می‎گويد: چرا باطل است؟ مگر نگفتيد كه مكلف به فروع هستيم. ما می‎گوييم: يك شرط اساسی دارد و آن اينكه برای مقبوليت عبادت ايمان مطرح است لذا آن عبادت قبول نيست يعنی كفر مانعيت دارد. ايمان را می‏گوييم «شرطيت» و كفر را می‏گوييم «مانعيت». اين‎ها اصطلاح‏های علمی است.

اين استاد اخلاق ابراز كرد: در دعا هم همين است. اگر كافر در حق خودش دعا كند، در آنجا مقبوليت دعا مشروط به ايمان او است. كفر مانع است از اينكه دعای او به استجابت برسد، اما اگر راجع به مسلمان دعا كند، اين را خدا قبول می‏كند و كفر او مانع نمی‏شود از اينكه خدا از آن مسلمان كم بگذارد. گفته‎اند: گنه كرد در بلخ آهنگری، اما معنا ندارد كه به شوشتر زدند گردن مسگری. اين تقريباً توضيحی برای جلسه‏ی گذشته بود.

آيت‌الله تهرانی اظهار كرد: در اينجا مسئله‏ی مستضعف و مساكين و اينكه دعای آن‎ها را دست كم نگيريد مطرح می‎شود. دو روايت گويای اين مطلب است كه نبايد مسائل معنوی را با مسائل مادی از نظر ارزشی خلط كنيد. يعنی چه؟ يعنی تصور نكنيد كه خدا به داعی از نظر وضع دنيوی او نگاه می‏كند. اگر كسی وضع درستی ندارد و در اصطلاح به نان شب خود محتاج است، چگونه به او بگويم كه برای من دعا كن؟ اگر دعايش به جايی می‎رسيد برای خودش دعا می‎كرد؛ كل اگر طبيب بودی، سر خود دوا نمودی.

وی ادامه داد: مساكين كسانی هستند كه در سطح پائينی زندگی می‎كنند و زمين‏گير هم هستند و فرق آن با فقير اين است ،«إِذا اجْتَمَعَا افْتَرَقَا» كه در ادبيات می‏گوييم. ديد انسانی كه در بستر ماديت است اين‎طور است كه خيال می‏كند در تشكلات معنوی هم از نظر ارزشی همين ديد وجود دارد و حال اينكه اشتباه می‏كند. البته اين مستضعف كه مطرح می‎كند استضعاف فكری و فرهنگی ندارد بلكه اينجا استضعاف مادی را بيان می‎كند. اصلاً و ابداً دست كم نگيريد، دعای او برای مريض‏های شما شفا است. همين كسی كه از نظر ماديت دست‎تنگی دارد، از او بخواه كه برای مريضت دعا كند. اين به اجابت می‏رسد. اين فكر را نكنی كه: كل اگر طبيب بودی، سر خود دوا نمودی؛ او اگر می‏توانست، پس دعا می‏كرد تا لقمه‎ای نان به دست بياورد. جواب: نه! ميزان و معيار دارد.

اين استاد اخلاق تاكيد كرد: راجع به يهودی و نصرانی گفته‎ام و زمينه برای من باز شد تا توضيح دهم و آن اينكه ما در باب دعا داريم، چه بسا دعايی كه او راجع به خودش نسبت به امور مادی می‏كند مصلحت نباشد تا خدا به او بدهد. اين يكی از اصول در دعاها است: «وَ عَسى‏ أَنْ‏ تَكْرَهُوا شَیْئاً وَ هُوَ خَیْرٌ لَكُمْ وَ عَسى‏ أَنْ تُحِبُّوا شَیْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ». من كه در جايگاه خداوند ننشسته‎ام تا ببينم چه خبر است. آن كسی كه حكيم است و با حكمت بالغه‏اش دستگاه وجود را اداره می‏كند، می‏داند كه به صلاح هست يا نيست. دو روايت می‎خوانم.

وی ادامه داد: علی(ع): قال: «رُبَّ‏ أَمْرٍ حَرَصَ‏ الْإِنْسَانُ‏ عَلَیْهِ فَلَمَّا أَدْرَكَهُ وَدَّ أَنْ لَمْ یَكُنْ أَدْرَكَهُ»؛ بسا چيزی كه انسان خواهان آن است ولی وقتی به آن می‏رسد آرزو می‏كند و می‏گويد ای كاش به آن نمی‏رسيدم. مثال فراوان در جامعه‏مان داريم. در آخرين تشرفی كه به مشهد مقدّس داشتيم كه در ماه رجب بود، يكی از همراهان به حرم رفته بود. وقتی صحبت می‏كرديم، گفت: خانمی را ديدم كه به امام هشتم رو كرده و می‏‏گويد: يا امام هشتم! اشتباه كردم كه از شما پول خواستم، بچه خواستم، ماشين خواستم و... و شروع كرد به گفتن همه اين‎ها. گفت: همه را اشتباه كردم و الآن هم آمده‌ام تا فقط از شما سلامتی و عافيت بخواهم. می‏گفت: بعد از سال‎ها، مرتباً آمدم پول خواستم، بچه خواستم، خانه خواستم و امثال اين‎ها اما حالا می‏فهمم كه اشتباه كردم. غرضم اين بود كه روايت فهميده شود.

اين مرجع تقليد تصريح كرد: علی(ع): «رُبَّ‏ أَمْرٍ حَرَصَ‏ الْإِنْسَانُ‏ عَلَیْهِ فَلَمَّا أَدْرَكَهُ وَدَّ أَنْ لَمْ یَكُنْ أَدْرَكَهُ»؛ اين را امام ششم(ع) در يك قالب ديگر می‏ريزد، به اين تعبير: «كَمْ‏ مِنْ‏ نِعْمَةٍ لِلَّهِ‏ عَلَى عَبْدِهِ فِی غَیْرِ أَمَلِهِ وَ كَمْ مِنْ سَاعٍ مِنْ حَتْفِهِ وَ هُوَ مُبْطِئٌ عَنْ حَظِّهِ»؛ چه بسيار نعمت‏هايی كه خداوند به بنده‏اش عنايت می‏كند اما در غير آرزوی او. يعنی او اصلاً آرزو نكرده بود و به او می‏دهد، «وَ كَمْ مِنْ مُؤَمِّلٍ أَمَلًا الْخِیَارُ فِی غَیْرِهِ»؛ و چه بسيار كسانی كه آرزومندِ آرزويی هستند و خير و مصلحت در غير او است. در روايت ديگری است از علی(ع) كه می‏گويد: خدا از فوق عرش خود فرياد می‎زند: «یَا عِبَادِی أَطِيعُونِی فِيمَا أَمَرْتُكُمْ بِهِ»؛ مرا اطاعت كنيد به آن چيزی كه به شما امر كردم، «وَ لَا تُعَلِّمُونِی‏ بِمَا یُصْلِحُكُمْ‏»؛ و نمی‎خواهد به من ياد بدهيد كه چه چيزی صلاح شما است، «فَإِنِّی أَعْلَمُ بِهِ»؛ من بهتر می‏دانم، «وَ لَا أَبْخَلُ عَلَیْكُمْ بِمَصَالِحِكُمْ»؛ و من به آن چيزی كه مصلحت شما است كه به شما بدهم بخل نمی‏ورزم.

اين استاد اخلاق اظهار كرد: غرضم اين است كه ما نسبت به معارفمان مجموعه داريم و يك چيز واحد نيست. يك اتومبيل كه می‏خواهد حركت كند بيافتد نياز به چرخ و بدنه و... دارد تا بعد راه بيافتد. قطعۀ تك تك كارآيی ندارد. در اينجا هم مسئله اين است كه در جايی كفر مانع است و در جايی مصلحت او نيست. اگر شخص اين را برطرف كند، مصيبت پيدا می‏كند و بعد به چه كنم، چه كنم می‎افتد. اين‎طور نيست كه بی حساب باشد.

وی ادامه داد: می‏خواهم توسل پيدا كنم. برويم در خانه‏ی حسين(ع). در مقاتل می‏نويسند: امام حسين(ع) در روز عاشورا وقتی ديد از اصحاب و بنی‎هاشم كس ديگری باقی نمانده، آمد و طفل شيرخوار را برد و آن جريان پيش آمد. بعد از آن تصميم گرفت كه خودش به ميدان برود. می‏گويند: اينجا بود كه با صدای بلند: «نَادَى یَا سُكَیْنَةُ یَا فَاطِمَةُ یَا زَیْنَبُ یَا أُمَّ كُلْثُومٍ عَلَیْكُنَ‏ مِنِّی‏ السَّلَامُ‏». می‏دانيد كه عرب در موقع خداحافظی، سلام می‏كند. خداحافظِ شما! من هم رفتم! می‏نويسند: بی‏بی‏ها و كودكان از خيمه‏ها بيرون ريختند، اطراف حسين(ع) را گرفتند و هر كدام مطلبی دارد. در اين ميان نازدانه، سكينه، دختر حسين است. امام حسين خيلی علاقمند به اين دختر است. رو كرد به پدر و گفت: «یَا أَبَهْ اسْتَسْلَمْتَ لِلْمَوْتِ؟»؛ ای پدر! تو تن به مرگ دادی؟ جوابی كه امام حسين داد، اين بود؛گفت: دخترم! «كَیْفَ لَا یَسْتَسْلِمُ مَنْ لَا نَاصِرَ لَهُ وَ لَا مُعِينَ»؛ چگونه شخص، تن به مرگ ندهد و حال اينكه يار و ياوری ندارد؟ اين دختر تعبيری دارد كه دل آدم را خيلی می‏سوزاند، گفت: «یَا أَبَهْ رُدَّنَا إِلَى حَرَمِ جَدِّنَا»؛ حالا كه می‏خواهی به ميدان بروی اول ما را ببر و مدينه بگذار و خودت تنها به ميدان برو. امام حسين شروع كرد به گريه كردن. گفت: دخترم ديگر راه برگشت برای پدرت نيست. اينجا بود كه سكينه های های شروع كرد به گريه كردن. امام حسين سوار بر مركب بود. بنا بر نقلی از مركب پياده شد. دخترش را در آغوش گرفت و در دامن نشاند. گفت:« سَیَطُولُ‏بَعْدِی‏یَاسُكَیْنَةُفَاعْلَمِی مِنْكِ الْبُكَاءُ إِذَا الْحَـمَامُ دَهَـانِی» دخترم در آينده گريه‏ها در پيش داری، «لَا تُحْرِقِی قَلْبِی بِدَمْعِكِ حَسْرَةً‏»؛ با اين اشك‏هايت دل حسين را آتش نزن، «مِنْكِ الْبُكَاءُ إِذَا الْحَـمَامُ دَهَـانِی»؛ شروع كرد اشك‏های دختر را پاك كردن...

گروه حوزه‌های علميه: به همت مجمع عالی حكمت اسلامی نشست «وضعيت شيعه در جهان معاصر» در نمايشگاه قرآن برگزار می‌شود.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، نشست «وضعيت شيعه در جهان معاصر» از سوی مجمع عالی حكمت اسلامی در بخش حوزوی بيستمين نمايشگاه بين‌المللی قرآن برگزار می‌شود.

بنا بر اين گزارش، در اين نشست علمی حجت‌الاسلام والمسلمين رضانژاد، به طرح بحث برای حاضران می‌پردازد.

لازم به ذكر است، نشست علمی «وضعيت شيعه در جهان معاصر» چهارشنبه، 18 مردادماه، بعد از نماز مغرب و عشاء در سالن نشست‌های نمايشگاه بين‌المللی قرآن كريم برگزار می‌شود.

گروه حوزه‌های علميه: نشست علمی «بررسی علل تداوم رويكرد پوزيتيويستی به علوم انسانی و عدم شكل گيری علم دينی در ايران» در بخش تحول علوم انسانی نمايشگاه قرآن برگزار می‌شود.

حجت‌الاسلام والمسلمين محمد‌باقر خراسانی، مدير اجرايی مجمع عالی حكمت اسلامی، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا) اظهار كرد: بخش تحول علوم انسانی بيستمين نمايشگاه بين‌المللی قرآن در ايام برگزاری نمايشگاه نشست‌های تخصصی را با موضوعات قرآنی برگزار می‌كند كه مجمع عالی حكمت اسلامی پنج نشست تخصصی را در اين ميان برگزار می‌كند.

وی تصريح كرد: در ادامه اين سلسله نشست‌ها نشست «بررسی علل تداوم رويكرد پوزيتيويستی به علوم انسانی و عدم شكل گيری علم دينی در ايران» به همت مجمع عالی حكمت اسلامی در بخش تحول علوم انسانی بيستمين نمايشگاه بين‌المللی قرآن كريم با سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمين ابطحی چهارشنبه، 18 مردادماه، برگزار می‌شود.

گروه حوزه‌های علميه: نشست علمی «علم و عصمت اهل بيت (ع) در قرآن كريم» از سوی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در قم برگزار می‌شود.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، گروه قرآن پژوهی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه با همكاری انجمن علمی قرآن پژوهی حوزه علميه قم نشست علمی «علم و عصمت اهل بيت (ع) در قرآن كريم» را روز چهارشنبه، 25 مرداد ماه، در محل ساختمان انجمن‌های علمی حوزه علميه برگزار می‌كند.

بنا بر اين گزارش، هدف از برگزاری اين نشست علمی، تبيين دلالت آيات قرآن بر علم و عصمت اهل بيت (ع) و تحصيل معرفت به جايگاه علمی و عصمت اهل بيت (ع) از قرآن كريم ذكر شده است.

ترويج اعتقاد شيعه نسبت به علم و عصمت اهل بيت (ع) خروجی مورد انتظار اين نشست علمی است كه توسط حجت‌السلام و المسلمين علی اكبر بابايی، عضو هيئت علمی گروه قرآن پژوهی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ارائه می‌شود.

سئوالاتی نظير آيا آيه «و ما يعلم تأويله الاالله و الراسخون فی العلم» شامل غير اهل بيت (ع) نيز می‌شود؟ مراد از «الكتاب» در آيه «و من عنده علم الكتاب» چيست؟ و «من عنده علم الكتاب» چه كسانی هستند؟ و آيا آيه تطهير بر عصمت اهل بيت (ع) دلالت دارد؟ از جمله سئوالاتی است كه قرار است در اين نشست علمی تخصصی به آنها پاسخ گفته شود.

شايان ذكر است نشست علمی ياد شده روز چهارشنبه، 25مردادماه، سال جاری از ساعت 11:30 تا 13 در سالن اجتماعات انجمن‌های علمی حوزه علميه قم واقع در بلوار جمهوری، كوچه شماره 2، فرعی اول سمت چپ، ساختمان انجمن‌های علمی حوزه علميه برگزار می‌شود.

گروه حوزه‌های علميه: مسئول غرفه حوزه‌های علميه خواهران در نمايشگاه قرآن از ارائه مشاوره دينی از سوی مبلغان حوزه‌های علميه خواهران در بيستمين نمايشگاه بين‌المللی قرآن كريم خبر داد.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، زهرا محمدی،مسئول غرفه حوزه‌های علميه خواهران در نمايشگاه قرآن، با اشاره به حضور مركز مديريت حوزه‌های علميه خواهران در نمايشگاه قرآن كريم، تصريح كرد: اين مركز علاوه بر در اختيار گرفتن يك غرفه، محلی را برای ارائه مشاوره به بانوان اختصاص داده است.

وی افزود: اين مشاوره‌ها در موضوع ازدواج و خانواده و تربيت كودك و نوجوان انجام می‌گيرد و در كنار اين مشاوره‌ها، پاسخ به شبهات و پاسخ به سئوالات دينی بانوان انجام می‌شود.

مسئول غرفه حوزه‌های علميه خواهران در نمايشگاه قرآن با اشاره به اينكه مراجعه‌كنندگان به مشاورين حوزه‌های علميه خواهران در سنين مختلف قرار دارند، اظهار كرد: 13 مشاور در ساعات مختلف در زمينه پاسخگويی به مراجعين و ارائه مشاوره با حوزه‌های علميه خواهران همكاری دارند.

وی با اشاره به استقبال مناسب بازديدكنندگان از مشاورين حوزه‌های علميه خواهران، اضافه كرد: در ايام پايانی هفته اين استقبال بيش از ساير ايام است.

محمدی بيشترين مراجعه به مشاورين حوزه‌های علميه خواهران را در موضوعات خانواده و احكام ذكر كرد و افزود: بسياری از مراجعان تمايل دارند تا شماره تماسی از مشاوران داشته باشند و ارتباط مستمری با مشاوران پيدا كنند.

گروه حوزه‌های علميه: كتاب «ساز و كار توليد ملی» تأليف «سيد حسين اسحاقی» از سوی نشر هاجر وابسته به مركز مديريت حوزه‌های علميه خواهران منتشر شد.

به گزارش خبرگزاری قرآن ايران (ايكنا)، در طليعة اين اثر به فلسفه نامگذاری و بايسته‌های تحقق شعار سال و مفهوم‌شناسی توليد، اشاره شده و در حمايت و پشتيبانی از توليد ملی در بخش كشاورزی و صنعت نكاتی ارايه شده است.

اين طليعه در گامی ديگر نقش سرمايه در توليد ملی، آسيب‌شناسی روند توليد ملی و نقش نظارت و استانداردسازی و مهار قاچاق كالا در پيشبرد توليد ملی و در پايان نيز مزايای توليد ملی و حمايت از كار و سرمايه ايرانی و همچنين عوامل بازدارنده و راه‌های برون رفت را مورد مداقه جدی قرار داده است.

اين اثر در هفت فصل با عناوين حمايت و پشتيبانی از توليد ملی در بخش كشاورزی و صنعت،‌ عطف توجه به كارآفرينی به عنوان نيروی محركه توليد،‌ نقش سرمايه در توليد ملی، آسيب‌شناسی توليد و راه‌های بهسازی آن، نقش نظارت، استانداردسازی و مهار قاچاق كالا در پيشبرد توليد ملی،‌ نقش نظارت، استانداردسازی و مزايای توليد ملی و حمايت از كار و سرمايه ايرانی و عوامل بازدارنده و راه‌های برون‌رفت از آن انتشار يافته است.

در فصل هفتم اين كتاب كه با عنوان عوامل بازدارنده و راه‌های برون‌رفت از آن انتشار يافته است، موانع تحقق توليد ملی شامل موانع ناشی از قوانين و مقررات موجود، موانع ناشی از ناهماهنگی نهادهای مالی و اعتباری، موانع ناشی از نبود اطمينان به سرمايه‌گذاری، موانع ناشی از شرايط خارجی، موانع ناشی از قاچاق و واردات بی‌رويه و موانع صادرات توليدات داخلی ذكر شده است.

در همين فصل ذيل عنوان نقش رسانه‌ها در اجرايی شدن شعار توليد ملی آمده است: رسانه‌ها بايد با آگاهی‌بخشی، آموزش مردم و تبيين اهميت استفاده از توليدات داخلی در جهت تحقق شعار سال تلاش كنند. بخشی از تلاش‌ها برای تحقق شعار سال بر عهده رسانه‌ها است كه با ايجاد اصلاح فرهنگ مصرفی مردم و نهادينه كردن آن در سطح جامعه،‌ ارزش استفاده از توليدات داخلی را بالا ببرند.

لازم به ذكر است، كتاب «ساز و كار توليد ملی» در 344 صفحه و با تيراژ 3000 نسخه به بازار عرضه شده است

گروه حوزه‌های علميه: معاونت پژوهش جامعةالمصطفی(ص) العالميه، برای برگزاری كرسی‌های نظريه پردازی نقد و مناظره، فراخوان داد.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، معاونت پژوهش جامعه المصطفی(ص) العالميه، در راستای توسعه و ترويج آثار و طرح‌های علمی اساتيد، پژوهشگران و طلاب اين جامعه بزرگ حوزوی بين‌المللی، اقدام به برگزاری طرح‌های مختلف از جمله كرسی‌های نقد و مناظره و نظريه پردازی كرده است.

بنا بر اين گزارش، از جمله شرايطی كه اين معاونت برای برگزاری كرسی‌های نظريه‌پردازی، نقد و مناظره تعيين كرده است می‌توان به شرط داشتن تحصيلات و يا مطالعات حوزوی و برخورداری از آثار علمی در رشته تحصيلی يا تحقيقات مرتبط با موضوع كرسی نظريه‌پردازی، اشاره كرد.

معرفی به هيئت‌های مميزه دانشگاهی يا موسسات علمی و پژوهشی جهت ارائه امتيازات علمی و پژوهشی، انتشار نتايج كرسی‌ها در فصلنامه‌های علمی و پايگاه‌های علمی و پژوهشی، تقدير از برترين مقالات و صاحبان نظريه و همچنين اعطای رتبه علمی، از جمله امتيازات اين طرح است.

علاقه‌مندان می‌توانند طرح‌های خود را به نشانی قم، بلوار معلم، جامعةالمصطفی(ص) العالميه، طبقه دوم اتاق 168 ارسال و يا برای كسب اطلاعات بيشتر با شماره تلفن 02517172202 تماس بگيرند؛ پژوهشگران برای ارتباط مجازی با اين مركز می‌توانند به آدرس اينترنتی به نشانی www.research.miu.ac.ir مراجعه كنند.

گروه حوزه‌های علميه: آيت‌الله العظمی سبحانی با بيان اينكه سوره بينه دارای شش اسم است تصريح كرد: اين نام‌گذاری‌ها از صحابه و تابعه بوده و دليل تعدد آنها اين است كه هر كدام به يك مناسبت از سوی صحابه انتخاب شده‌اند؛ اين امر توقيفی نبودن نام‌گذاری سور قرآن را نشان می‌دهد.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، سلسله درس‌های تفسيری آيت‌الله العظمی جعفر سبحانی عصر سه‌شنبه، 17 مرداد ماه، با آغاز تفسير سوره «بينه» برگزار شد.

آيت‌الله سبحانی با بيان اينكه سوره بينه دارای شش اسم است تصريح كرد: البينة، البرية، لَمْ یَكُنِ، لَمْ یَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُوا، اهل الكتاب و انفكاك شش نامی است كه برای اين سوره ذكر كرده‌اند؛ اين نام‌گذاری‌ها از صحابه و تابعه بوده و دليل تعدد آنها اين است كه هر كدام به يك مناسبت از سوی صحابه انتخاب شده‌اند؛همچنين اين امر توقيفی نبودن نام‌گذاری سور قرآن را نشان می‌دهد البته بايد نام سوره مناسب با محتوی باشد.

وی مضمون اين سوره را بيشتر مناسب با سور مدنی خواند و افزود: از آنجاييكه در اين سوره خداوند بيشتر با اهل كتاب سخن گفته است و در زمان نزول قرآن در مكه اهل كتابی نبوده بلكه در مدينه سكونت داشته‌اند و نيز آهنگ آيات به سور مدنی می‌خورد قطعا اين سوره مدنی است.

اين مفسر قرآن با بيان اينكه تعداد آيات اين سوره را بيشتر مفسرين هشت عدد و بصريين نه عدد خوانده‌اند تأكيد كرد: اختلاف در تعداد آيات بستگی به چگونگی وقف در آيات دارد و در آيه پنجم بصريين بعد از عبارت «مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ» وقفی به معنی اتمام آيه كرده و ادامه آن را آيه مستقلی دانسته‌اند كه از نظر بنده اين قرائت اشتباه بوده و سوره بينه دارای هشت آيه است.

اين مرجع تقليد با اشاره به آيه «لَمْ یَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ مُنفَكِّينَ حَتَّى تَأْتِیَهُمُ الْبَیِّنَةُ» اظهار كرد: مفسرين معتقدند كه مشكل‌ترين آيه قرآن از لحاظ تفسير و ترجمه آيات اول اين سوره است؛ چرا كه يك ناهماهنگی و تناقض بين آنها وجود دارد كه در اين جلسات به دنبال رفع آن هستيم.

آيت‌الله سبحانی با بيان اينكه «مُنفَكِّينَ» در آيه يعنی جدا شدن و جدا شدن و انفكاك نياز به متعلق انفكاك دارد ابراز كرد: معنی آيه با فرض متعلق تفكيك به اين صورت می‌شود: كافران، اعم از اهل كتاب و مشركان از گمراهی جدا نمی‌شدند تا دليلى آشكار برايشان پديد آيد

وی ادامه داد: به قرينه آيه بعدی «رَسُولٌ مِّنَ اللَّهِ یَتْلُو صُحُفًا مُّطَهَّرَةً »، نشانه و دليل آشكاری كه در آيه قبل خداوند به آن اشاره كرده است مراد پيامبر(ص) است و معنی آيه در حقيقت اين است كه تا زمانی كه پيامبر بيايد اين مشركين در ضلالت هستند و زمانی كه پيامبر بيايد آنها از ضلالت جدا می‌شوند.

اين مفسر قرآن با اشاره به آيه «وَمَا تَفَرَّقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ إِلَّا مِن بَعْدِ مَا جَاءتْهُمُ الْبَیِّنَةُ» تصريح كرد: اما در اين آيه خداوند می‌فرمايد حتی كسانی كه اهل كتاب بودند نيز بعد از آمدن پيامبر تفرقه جويی كردند؛ تناقض و ناهماهنگی در اين دو آيه كاملا مشاهده می‌شود و مشكل اصلی در تفسير اين دو آيه در اين تفاوت آشكار است.

وی با بيان اينكه مرحوم زمخشری نويسنده تفسير كشاف كه از مفسرين و علمای اهل فن است برای جمع بين اين دو آيه دليلی آورده است ابراز كرد: زمخشری اعتقاد دارد كه آيه اول ناظر به عقيده اهل كتاب و مشركين است و خداوند نقل قولی از عقيده آنها حكايت می‌كند؛ چرا كه همواره مشركين و اهل كتاب قبل از بعثت پيامبر می‌گفتند ما منتظر پيامبر آخرالزمان هستيم تا به او ايمان بياوريم كه خداوند در آيه 89 بقره نيز به آن اشاره كرده است.

آيت‎الله سبحانی اضافه كرد: زمخشری برای جمع بين اين دو آيه می‌گويد اما خداوند در آيه «وَمَا تَفَرَّقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ إِلَّا مِن بَعْدِ مَا جَاءتْهُمُ الْبَیِّنَةُ» می‌فرمايد كه اما آنها اين ندا را سر می‌دادند كه منتظر پيامبر هستند ولی در عمل وقتی پيامبر مبعوث شدند آنها تفرقه جويی كردند.

وی در پايان اظهار كرد: زمخشری تناقض بين اين دو آيه را اينگونه حل كرد كه آيه اول را نقل قول از مشركان فرض كرد و آيه بعدی را قول خداوند؛ چرا كه اگر هر دو را قول خداوند بدانيم اين ناهماهنگی و تناقض مشهود است، اما بنده اين قول زمخشری را صحيح نمی‌دانم؛ زيرا قول وی خلاف ظاهر بوده و ظاهر اين است كه هر دو آيه قول خود خداوند باشد؛ لذا برای حل آن به قول شهيد مطهری برمی‌گرديم كه در جلسه آينده به آن می‌پردازيم.