وقتی می خواهیم کسی را به خاطر اعمال ناشایستش به شدت توبیخ کنیم می گوییم: او انسان پست و فرو مایه ای است. اما باید دید این خواری و پستی به چه معناست؟و یک انسان پست چه ویژگی هایی دارد؟
سئوال: چه آدمهایی پَست هستند؟
نشانههاي افراد فرومايه و پَست از ديدگاه روايات عبارت است از:
1- مالدوستي و بخلورزيدن
امام علي (عليه السلام) فرمود: فرومايگي، برگزيدن مالدوستي است بر لذت ستايش و تمجيد. (ميزانالحكمة/ ج 11/ حديث 18031) حضرت در حديثي ديگر فرمودند: هر كس آزمندي به دنيا با بخل نسبت به آن در وجودش جمع شده باشد، به دو ستون فرومايگي چسبيده است. (همان/ ح 18036) امام حسن (عليه السلام) در پاسخ به پرسش از فرومايگي فرمودند: كمبخشيدن و بد و بيراهگفتن. (همان/ ح 18037)
2- داشتن خصلتها و عادتهاي بد
امام علي (عليه السلام): از نشانههاي فرومايگي، بدخويي است. (همان/ ح 18032)
3- عهدشكني
امام علي (عليه السلام) در حديثي ديگر فرمودند: از نشانههاي فرومايگي، خيانتكردن به عهد و پيمانهاست. (همان/ ح18033)
4- بدرفتاري با همسايگان
امام علي (عليه السلام): از نشانههاي فرومايگي، بد همسايهداري كردن است. (همان/ ح 18034)
5- غيبتكردن و تهمتزدن
امام علي (عليه السلام): فرومايهترين مردم كسي است كه غيبت ميكند. (همان/ ح 18051) حضرت فرمود: از نشانههاي فرومايگي بدگفتن پشت سر نيكان است. (همان/ ح 18035)
6- تغيير رفتار در هنگام بالا رفتن مقام و يافتن قدرت
امام علي (عليه السلام): فرومايه هرگاه از اندازهي خود فراتر رود، احوال و رفتارش تغيير كند. (همان/ ح 18039)
7- پرشر و بيخير است
امام علي (عليه السلام): فرومايه به خيرش اميدي نيست و از شرش اماني و از گزندش ايمني نيست. (همان/ ح 1841)
8- بيشرمي و بيحيايي
امام علي (عليه السلام) فرمودند: فرومايه شرم ندارد. (همان/ ح 18042)
9- كينه ورزي در هنگام بخشش خود و ناسپاسي در عطاي ديگران
امام علي (عليه السلا): فرومايه هرگاه عطا كند، كينه ورزد و هرگاه عطا شود، انكار (و ناسپاسي) كند. (همان/ ح 18044)
10- سبكي ترازوي اعمال
امام صادق (عليه السلام): ميان سلمان فارسي (رحمةالله عليه) و مردي بحثي درگرفت. آن مرد به سلمان گفت: تو كه هستي؟ تو چه هستي؟ سلمان گفت: ما هر دو در آغاز نطفهاي پليد بوديم و هر دوي ما سرانجام به مرداري گنديده تبديل ميشويم و چون روز قيامت شود و ترازوها برپا گردد كسي ترازوي اعمالش سنگين باشد او بزرگوار است و كسي ترازوي اعمالش سبك باشد او فرومايه است. (همان/ ح 18050)
11- آزردن كريمان و آزادگان
امام علي (عليه السلام) عادت فرومايگان و نادانان، آزردن كريمان و آزادگان است. (همان/ ح18055)
12- قساوت قلب
امام علي (عليه السلام): سختدلي خصلت فرومايگان است. (همان/ ح 18059)