پرسش و پاسخ محرم

استفاده از آلات لهو و موسيقى در مراسم عزادارى چه حكمى دارد؟
---------------------------------------
همه (به جز بهجت و صافى): اگر از آلاتى است كه به لهو و حرام اختصاص دارد. نواختن آن (در هر حال) جايز نيست ولى اگر از آلات مشترك باشد استفاده از آن به منظور مشروع اشكال ندارد. تفاوتى بين مراسم عزادارى و جشن در حكم موسيقى نيست.امام، استفتاءات، ج 2، مكاسب محرم س‏30؛ خامنه‏اى، اجوبة س‏1164؛ فاضل، جامع‏المسائل، ج 1، س‏992؛ مكارم، استفتاءات، ج 1 س 524 و 525 و ج 2، س 707 و 710؛ تبريزى، استفتاءات، س 1054 و 1065 و صراط النجاة، ج 1، س 1005، دفتر: سيستانى، وحيد و نورى.    بهجت: اگر از آلاتى است كه به لهو و حرام اختصاص دارد، نواختن آن به صورت لهوى حرام است و بنابر احتياط واجب به صورت غير لهوى نيز جايز نيست ولى اگر از آلات مشترك باشد استفاده از آن به منظور منافع مشروع اشكال ندارد. تفاوتى بين مراسم عزادارى و جشن در حكم موسيقى نيست.بهجت، توضيح المسائل، متفرقه م 20.     صافى: به طور كلى نواختن با آلات موسيقى (آلات لهو) در هر حال حرام است. تفاوتى بين مراسم عزادارى و جشن در حكم موسيقى نيست.صافى، جامع‏المكارم، ج 1 س 1003 و 1015 و 1018.
 

آيا نواختن شيپور، نى و فلوت در تعزيه اشكال دارد؟
---------------------------------------
امام، خامنه‏اى و فاضل: نواختن آلات موسيقى به صورت «مطرب» و «لهوى» و مناسب مجالس گناه و خوش‏گذرانى، حرام است.امام، استفتاءات، ج 2، مكاسب محرمه، س 45؛ خامنه‏اى، اجوبة الاستفتاءات، س 1161؛ فاضل، جامع‏المسائل، ج 1، س 988 و 2176.    مكارم، سيستانى، تبريزى، نورى و وحيد: نواختن آلات موسيقى به صورت «لهوى» و مناسب مجالس گناه و خوش‏گذرانى، حرام است.مكارم، استفتاءات، ج‏1، س 516 و 521؛ نورى، استفتاءات، ج 2، س 571؛ تبريزى، استفتاءات، س 2019؛ سيستانى sistani.org، موسيقى، س 24؛ دفتر: وحيد.    صافى و بهجت: آرى، در هر حال اشكال دارد.صافى، توضيح المسائل، م 2833 و دفتر: بهجت.     تبصره. بنابر نظر مراجع [به جز صافى و بهجت‏] تفاوتى ميان مراسم جشن و عزادارى نيست؛ لذا اگر نواختن به صورت لهوى باشد حرام است، اما اگر به صورت غيرلهوى باشد اشكال ندارد.
 

استفاده از طبل و سنج در مراسم عزادارى و غير آن چه حكمى دارد؟
---------------------------------------
همه (به جز صافى و بهجت): اگر به نحو متعارف و غيرلهوى نواخته شود، اشكال ندارد.امام، استفتاءات، ج 2، مكاسب محرمه، س 27 و 36؛ خامنه‏اى، اجوبة استفتاءات، س 1441؛ مكارم، استفتاءات، ج 1، س 516؛ نورى، استفتاءات، ج 2، س 604 و 596 و ج 1، س 448؛ تبريزى، استفتاءات، س 2009 و صراط النجاة، ج 6، س 1477؛ فاضل، جامع‏المسائل، ج 1، س 2174.    صافى و بهجت: استفاده از آن اشكال دارد.صافى، جامع‏الاحكام، ج 1، س 1602 و توضيح‏المسائل، م 2833؛ دفتر: بهجت.    تبصره: هر چند در كلام برخى از مراجع جواز استفاده از ابزارهاى ياد شده مقيد به «غيرلهوى» نشده، ولى ترديدى نيست كه عبارت مطلق، منظورشان نيست و با استفاده از مسائل ديگر، قيد به «غيرلهوى» به دست مى‏آيد.
 

آيا قمه‏زنى جايز است؟
---------------------------------------
امام، خامنه‏اى و فاضل: با توجه به اينكه قمه‏زدن در زمان حاضر، به علت عدم قابليت پذيرش و نداشتن هيچ گونه توجيه قابل فهم، باعث وهن و بدنام شدن مذهب مى‏شود، بايد از آن خوددارى گردد.امام، استفتاءات، ج 3، سؤالات متفرقه، س 37؛ خامنه‏اى، اجوبة الاستفتاءات، س 1461؛ فاضل، جامع‏المسائل، ج، س 2173.1    مكارم: عزادارى خامس آل عبا از مهم‏ترين شعائر دينى و رمز بقاى تشيع مى‏باشد؛ ولى بر عزاداران عزيز لازم است از كارهايى كه موجب وهن مذهب مى‏گردد و يا آسيبى به بدن آنها وارد مى‏كند، خوددارى كنند.مكارم، makaremshirazi.org،قمه زنى.    نورى: قمه‏زنى اشكال دارد.نورى، استفتاءات، ج 2، س 597.    تبريزى: عزادارى خامس آل عبا از مهم‏ترين شعائر دينى و رمز بقاى تشيع مى‏باشد؛ ولى بر عزاداران عزيز لازم است از كارهايى كه موجب وهن مذهب و سوء استفاده دشمنان اسلام و اهل بيت(ع) مى‏شود، اجتناب كنند.تبريزى، استفتاءات، س 2003 و 2012 و 2014.    صافى: اگر ضرر قابل توجهى براى بدن نداشته باشد. در عزاى سيدالشهدا(ع) مانعى ندارد.دفتر صافى.
 

آيا قمه‏زنى به طور مخفى جايز است؟ چنانچه در اين مورد نذرى وجود داشته باشد، وظيفه چيست؟
---------------------------------------
خامنه‏اى: قمه‏زنى علاوه بر اينكه از نظر عرفى از مظاهر حزن و اندوه محسوب نمى‏شود و سابقه‏اى در عصر ائمه(ع) و زمان‏هاى بعد از آن ندارد و تأييدى هم به شكل خاص يا عام از معصوم(ع) در مورد آن نرسيده است در زمان حاضر موجب وهن و بدنام شدن مذهب مى‏شود بنابراين در هيچ حالتى جايز نيست. و چنانچه در اين مورد نذرى وجود داشته باشد، نذر واجد شرايط صحّت و انعقاد نيست.خامنه‏اى، اجوبة الاستفتاءات، س 1461.
 

زنجيرزدن به بدن - همان‏گونه كه برخى از مسلمانان انجام مى‏دهند - چه حكمى دارد؟
---------------------------------------
خامنه‏اى: اگر به نحو متعارف و به گونه‏اى باشد كه از نظر عرفى از مظاهر حزن و اندوه در عزادارى محسوب شود، اشكال ندارد.خامنه‏اى، اجوبة الاستفتاءات، س 1463.
 

استفاده از زنجيرهايى كه داراى تيغ هستند، چه حكمى دارد؟
---------------------------------------
امام، خامنه‏اى، تبريزى، مكارم و فاضل: اگر استفاده از زنجيرهاى مزبور موجب وهن مذهب در برابر مردم شود و يا باعث ضرر بدنى قابل توجهى گردد، جايز نيست.امام، استفتاءات، ج 3، سؤالات س 34 و 37؛ خامنه‏اى، اجوبةالاستفتاءات، س 1441؛ تبريزى، استفتاءات، س 2003 و 2012؛ مكارم، استفتاءات، ج 1، س 574 و ج 2 و makaremshirazi.org، قمه‏زنى؛ فاضل، جامع‏المسائل، ج 1، س 2162 و 2166 و 2173.    صافى: اگر ضرر قابل توجهى براى بدن نداشته باشد. در عزاى سيدالشهدا(ع) اشكال ندارد.صافى، جامع‏الاحكام، ج 2، س 1594.    نورى: عزادارى براى امام حسين(ع) طبق سنت متعارف و معمول بين شيعيان اشكال ندارد.نورى، استفتاءات، ج 1، س 1063 و ج 2، س 601.
 

برهنه شدن در هنگام عزادارى چه حكمى دارد؟
---------------------------------------
نظر اكثر مراجع: اشكال ندارد، مگر اينكه موجب مفسده شود.    مكارم: بنابراحتياط واجب جايز نيست.مكارم، makaremshirazi.org.
 

آيا جايز است در مراسم عزادارى امام حسين(ع) مردان با حضور زنان لخت شده و عزادارى كنند؟
---------------------------------------
امام و فاضل: اگر باعث مفسده نباشد، اشكال ندارد و بر زنان واجب است از نگاه كردن به بدن نامحرم اجتناب كنند.امام، استفتاءات، ج 3، سؤالات متفرقه، س 46؛ فاضل، جامع‏المسائل، ج 1، س 2163 و 2165.    مكارم: احتياط واجب آن است كه مردان از اين كار خوددارى كنند.مكارم، استفتاءات، ج 2، س 765.    تبريزى: اشكال ندارد.تبريزى، استفتاءات، س 2004 و tabrizi.org، لخت شدن عزاداران.     صافى: اگر در معرض ديد زنان نامحرم نباشد، اشكال ندارد.صافى، جامع‏الاحكام، ج 2، س 1597.    بهجت: بنابراحتياط واجب بايد بدن خود را از نامحرم بپوشاند.بهجت، توضيح‏المسائل، م 1937.
 

بالا و پايين پريدن در هنگام سينه‏زنى (هروله) چه حكمى دارد؟
---------------------------------------
خامنه‏اى: شايسته است مؤمنان از هر كارى كه مناسب با مجالس عزادارى حضرت سيدالشهدا(ع) نمى‏باشد، خوددارى كنند و حركات مذكور هم اگر موجب وهن مراسم عزادارى نشود، اشكال ندارد.استفتا از دفتر مقام معظم رهبرى.
 

در برخى موارد مرثيه خوانى و يا مداحى زنان در مجلس خودشان، به گونه‏اى است كه صداى آنان با بلندگو به گوش مردان رهگذر مى‏رسد، آيا اين عمل جايز است؟
---------------------------------------
همه (به جز مكارم): اگر صداى آنان در معرض ريبه، تلذّذ و تهييج شهوت باشد، جايز نيست.فاضل، جامع المسائل، ج‏1 س‏2182 ؛ صافى، جامع الاحكام، ج‏2، س‏1681؛ خامنه‏اى، اجوبةالاستفتاءات، س 1145؛ نورى، استفتاءات، ج‏2، س‏545؛ امام، استفتاءات، ج‏3، (احكام نظر)، 57 و 65؛ تبريزى، استفتاءات، س 1058 ؛ دفتر: وحيد، بهجت، سيستانى.    مكارم: خير، جايز نيست.مكارم، استفتاءات، ج‏2، س‏764 و ج‏1، س‏785 و دفتر.
 

اگر بعضى از واجبات به سبب شركت شخص در مجالس عزادارى از او فوت شود (مثلاً نماز صبح قضا شود) آيا بهتر است بعد از اين در اين مجالس شركت نكند يا اينكه عدم شركت او باعث دورى از اهل‏بيت(ع) مى‏شود؟
---------------------------------------
همه: بديهى است كه نمازِ واجب، مقدم بر فضيلت شركت در مجالس عزادارى اهل‏بيت(ع) است و ترك نماز و فوت شدن آن به بهانه شركت در عزادارى امام حسين(ع) جايز نيست؛ ولى شركت در عزادارى به گونه‏اى كه مزاحم نماز نباشد ممكن و از مستحبات مؤكّد است.
 

آيا نماز جماعت اول وقت مهم‏تر است يا ادامه عزادارى امام‏حسين(ع)؟
---------------------------------------
همه: نماز جماعت مقدم است؛ همان طورى كه امام حسين(ع) در روز عاشورا هنگام ظهر نماز را اقامه كردند. از اين رو بايد پيروان اهل بيت در همه حالات سعى كنند تا آنجا كه ممكن است، نمازها را اول وقت و به جماعت بخوانند؛ چون هدف عمده از مجاهدت‏ها و زحمات و حتى شهادت ائمه معصومين(ع) و فرزندان و اصحاب آنان، اقامه دين بوده كه در رأس آنها بعد از معرفت خدا، نماز است.فاضل، جامع‏المسائل، ج 1 س 2176 و 2177؛ نورى، استفتاءات، ج 2، س 599؛ دفتر: همه.
 

از ساختمان مسجد و حسينيه صداى قرائت قرآن و مراسم عزادارى بسيار بلند پخش مى‏شود، به طورى كه اين امر منجر به سلب آسايش همسايگان مى‏شود! ولى مسؤولان و سخنرانان حسينيه، اصرار به ادامه آن دارند؛ تكليف در اين زمينه چيست؟
---------------------------------------
همه: اگر چه اقامه مراسم و شعائر دينى در زمان‏هاى مناسب، از بهترين كارها و جزو مستحبات مذكور است؛ ولى واجب است برگزار كنندگان مراسم و عزاداران تا حد امكان از اذيت و ايجاد مزاحمت براى همسايگان بپرهيزند (هر چند با كم كردن صداى بلندگو باشد).خامنه‏اى، اجوبةالاستفتاءات، س 1447؛ دفتر: همه. استفتاءات، ج 2، س 725؛ تبريزى، استفتاءات، س 1734؛ دفتر: خامنه‏اى، وحيد و صافى.
 

كسى كه نذر كرده در روز عاشورا، به مردم حليم بدهد، آيا مى‏تواند به جاى آن خوراكى ديگرى بدهد؟ يا حليم را در روزهاى ديگر ماه محرم به مصرف برساند؟
---------------------------------------
همه: اگر نذر طبق صيغه معتبر شرعى بوده، بايد به همان صورتى كه نذر كرده عمل كند و اگر صيغه نداشته، اختيار با او است.امام، استفتاءات، ج 2، نذر، س 20 و 26؛ بهجت، توضيح‏المسائل، م 2135؛ مكارم، استفتاءات، ج 2، س 1255 و ج 1، س 1013؛ فاضل، جامع‏المسائل، ج 1، س 8326؛ نورى،