اكثر ما در دوران زندگي خود حداقل يكبار به شكلي از بيماري يا تحركات پوستي مبتلا شدهايم، يكي از شايعترين انواع عفونتهاي پوستي زردزخم است كه به طور عمده شيرخواران و كودكان سنين پايين را درگير كرده و گاهي با خارش، تب، ضعف و بيحالي همراه است.
دكتر ركسانا يغمايي، متخصص پوست و مو در اين باره به جامجم ميگويد: زردزخم يك عفونت واگير و سطحي پوست است كه اغلب در اطراف لب، بيني، گوش و قسمتهايي از دست و پا ايجاد ميشود؛ ضايعات به شكل تاولهاي كوچك بوده و به سرعت ميتركند و زخمي زردرنگ به جا ميگذارد.
تاولها در برخي موارد حاوي عفونت بوده و با توجه به اين كه در صورت خاراندن توسط فرد مبتلا به آساني پاره ميشوند، ميتوانند با انتشار عفونت به نقاط ديگر بدن، سطح بيشتري از پوست را درگير كنند. وي ميافزايد: زردزخم در صورت تماس نزديك فرد مبتلا با اطرافيان خود قابليت سرايت به آنان را نيز دارد.
علل
عامل ايجاد بيماري زردزخم باكتري استرپتوكوك، استافيلوكوك يا هر دوي آنهاست. دكتر يغمايي در اين باره ميگويد: اين باكتريها كه به طور طبيعي روي لايههاي سطحي پوست سالم وجود دارند، در بزرگسالان معمولا در نتيجه ابتلا به بيماريهايي نظير شپش، گال، بيماريهاي خارشدار و همچنين آسيب به دنبال برش يا زخم وارد بدن ميشوند. اين عفونت در كودكان نيز به طور شايع از طريق برش، خراش يا نيش حشرات انتقال مييابد.
دكتر يغمايي خاطر نشان ميكند: سمي كه به وسيله باكتريهاي استافيلوكوك توليد ميشود، در شدت عفونتزايي تاثير داشته به طوري كه با حمله به پروتئيني كه سبب بههم پيوستگي سلولهاي پوست ميشود، انتشار عفونت را گستردهتر ميكند.
اين متخصص پوست و مو توضيح ميدهد: التهاب پوست مزمن، بيماريهاي تضعيفكننده سيستم ايمني بدن، تغذيه نامناسب و... از عوامل مستعدكننده ابتلا به بيماري هستند.
انواع
بيماري زرد زخم به 2 نوع تاولي و غيرتاولي (كه بيش از 70 درصد موارد را تشكيل ميدهد) تقسيم ميشود. اين استاديار دانشگاه ميگويد: عامل بيماري در نوع تاولي استافيلوكوك است و بيشتر در كودكان (بچههاي زير 2 سال و شيرخواران) ديده ميشود؛ در اين نوع از زردزخم سير بيماري طولانيتر است، تاولها در اكثر موارد دردناك بوده و احتمال گسترش آنها بيشتر است. وي اضافه ميكند: اما در نوع غيرتاولي كه عامل آن بيشتر استرپتوكوك است معمولا بيماري با يك تاول كوچك در زمينه قرمز رنگ شروع ميشود كه معمولا بدون باقي گذاشتن نشانهاي از خود (اسكار) نيز بهبود مييابد.
وي ميافزايد: در نوع غيرتاولي كودك كمتر دچار تب شده، ولي ممكن است عفونت باعث بزرگي و تورم گرههاي لنفاوي در مناطق درگير بدن شود.
عوارض
زردزخم ميتواند زمينه بروز بيماريهاي خطرناك ديگري شده و عوارض جبرانناپذيري را در پي داشته باشد.
دكتر يغمايي ميگويد: در نوع استرپتوكوكي و در 25درصد موارد، پس از 18 تا 21 روز گلومرولونفريت حاد كه در آن فيلترهاي ريز كليه درگير شده و در برخي موارد منجر به نارسايي كليوي ميگردد، ديده ميشود. همچنين سلوليت (درگير شدن بافتهاي زيرپوستي) و متعاقب آن بيماري در برخي موارد به گرههاي لنفاوي و جريان خون انتشار مييابد.
درمان
درمان زردزخم مانند بسياري از بيماريها به نوع و شدت بيماري بستگي دارد. اين متخصص پوست و مو ميافزايد: درمان زردزخم معمولي (غيرتاولي) به وسيله شستشو با صابونهاي ضدباكتري رايج در بازار و استفاده از پمادهاي موضعي آنتيبيوتيكي (آنتيبيوتيكهايي كه روي پوست ماليده ميشوند) به سادگي امكانپذير است و عفونت طي 3 ـ2 روز از بين ميرود، اما در مورد بيماري زردزخم تاولي و همچنين نوع منتشر شده آن، استفاده آنتيبيوتيكهاي خوراكي و در موارد شديد حتي تزريق توصيه ميشود.
وي ميگويد: تكميل دوره درماني به رغم بهبود نسبي بيمار از مواردي است كه بايد حتما به آن توجه شود، زيرا به وسيله اين كار از عود بيماري و مهمتر از آن مقاومت باكتري به آنتيبيوتيك جلوگيري ميشود.
توصيه
رعايت بهداشت پوست را شايد بتوان بهترين روش پيشگيري از اغلب بيماريهاي پوستي و بخصوص زردزخم دانست.
دكتر يغمايي در اين باره توصيه ميكند: هنگام استحمام كودك از آبگرم و صابون استفاده كنيد. به بريدگيها و ضايعات پوستي (بخصوص واكنشهاي آلرژيك) توجه داشته باشيد، از حوله كاغذي يك بار مصرف براي خشك كردن پوست استفاده كنيد و به بهداشت ناخنها اهميت بدهيد.
وي همچنين به اطرافيان افراد مبتلا به زردزخم سفارش ميكند: هنگام استفاده از آنتيبيوتيكهاي موضعي از دستكش استفاده كرده و پس از آن دستهاي خود را بشوييد، ملحفه، حوله، لباسها و ساير چيزهايي كه با زخم در تماس بودهاند را جداگانه بجوشانيد، بيمار را از خاراندان تاولها منع كنيد و پس از بهبود زخمها، ناحيه را با كرم نرمكننده مرطوب سازيد.