سحابي يا توده هاي عظيم گاز و گرد ما بين فواصل ستارگان راه شيري از وتژه لاتين به معني ابر گرفته شده است.
ستاره شناسان اوليه نيز اين اصطلاح را در مورد كهكشانهايي كه خارج از راه شيري بود به كار برده اند.
اين نوع كهكشانها كه به ابرهاي خارج كهكشاني يا EXTRAGALACTIC NEBULA شهرت دارند, به مجموعه اي از نورهاي مرئي و مبهم اطلاق مي شوند كه در فواصل بين ستارگان ديگر قرار دارند.
اما امروزه تلسكوپهاي فضايي نشان مي دهند كه اين ابرهاي خارج كهكشاني دقيقاً مثل همان سيستم ها و يا مجموعه ستارگاني هستند كه در راه شيري وجود دارند.
امروزه دانشمندان اصطلاح سحابي را فقط براي توصيف مجموعه ابرهاي متشكل از گرد و غبار و گازهاي داخل كهكشان راه شيري و كهكشانهاي ديگر به كار مي برند.
دانشمندان اين نوع ابرها را به دو دسته تقسيم مي كنند: 1- ابرهاي منتشر و پراكنده DIFFUSE NEBULAE 2- ابرهاي ستاره اي PLANETARY NEBULAE ولي هر دو گروه را ابرهاي گازي نيز گفته اند.
نوع اول ابرهاي كيهاني يعني ابرهاي منتشر بيشتر از نوع دوم است بطوريكه برخي از اين ابرهاي پراكنده حاوي مقادير كافي از گرد و غبار و گاز براي تشكيل يكصد هزار ستاره به اندازه خورشيد مي باشند.
1- ابرهاي منتشر كيهاني مي توانند خيلي نزديك به يك ستاره فوق العاده گرم و نوراني قرار بگيرند.
شدت اشعه فرابنفش حاصل از ستاره مي تواند اتمهاي گازي در ابر كيهاني را فعال كرده و أن را قادر سازد تا از خود نور متصاعد كند.
ستاره شناسان معتقدند كه اين نوع ابرهاي كيهاني بستر مناسبي براي تشكيل ستارگان جديد مي باشند.
نيروي جاذبه باعث مي شود تا بخشهايي از ابرهاي كيهاني به هم نزديك و فشرده گردند و چگالي انها افزايش يابد.
فشار و دماي زياد اين توده گاز و گرد و غبار در طي ميليونها سال ادامه يافته و در اين زمان جسم متراكم پديدار شده, پس از اينكه به اندازه كافي داغ و درخشان و سوزان شد يك ستاره جديد را شكل مي دهد. گاهي اوقات ابرهاي كيهاني در نزديكي يك ستاره سرد قرار دارند. در اين حالت اشعه ما وراي بنفش حاصل از ستاره انقدر قوي نيست كه اتمهاي گازي موجود در ابر كيهاني را فعال كرده و موجب درخشش ان شود و لذا ذرات گرد و غبار در اين نوع ابر هاي كيهاني بر روي نور ستاره اثر گذاشته و حالت سايه ايجاد مي كنند. درست مثل سايه هايي كه از ابرهاي زميني وقتي در مقابل خورشيد قرار مي گيرند ايجاد مي كنند. اين نوع از ابرهاي كيهاني را ابرهاي انعكاسي مي گويند REFLECTION NEBULA هنگامي كه ابرهاي كيهاني مانع تابش نور ستاره مي شوند اشكال خاصي را پديد مي اورند و به شكل سايه در كنار ستاره ديده مي شوند كه اين اشكال يا ابرهاي تيره را DARK NEBULA مي گويند. 2- ابرهاي ستاره اي معمولا به شكل يك توپ حاوي گاز و گرد و غبار به دور يك ستاره معين حلقه مي زنند. اين ابرها زماني شكل مي گيرند كه يك ستاره شروع به متلاشي شدن مي كند و لايه هاي خارجي خود را به بيرون پرتاب مي كند. در اين صورت يك سطح صاف و دايره اي به دور ستاره تشكيل مي شود. تصويري از ابر كيهاني ستاره اي به نام چشم گربه CAT EYE تصويري از ابر كيهاني منتشر جبار يا شكارچي ابر كيهاني راس اسب يا HORSE HEAD يا BARNARD 33 اين ابر كيهاني همانند سر يك اسب از ميان دريايي از گاز و گرد و غبار سر بر أورده و يكي از اشكالي است كه بيشترين مطالعات و عكسهاي تلسكوپهاي فضايي را به خود اختصاص داده است. اين ابر كيهاني از انواع ابرهاي سرد و تيره است كه به شكل سايه در صورت فلكي جبار يا شكارچي قرار گرفته است. اين ابر كيهاني تنها از يك زاويه خاص به شكل سر اسب ديده مي شود و اولين بار در اواخر قرن 19 ميلادي شناسايي و عكسبرداري شد. در نزديكي اين ابر كيهاني , ابر ديگري به شكل عقاب ديده مي شود كه به لاتين EAGLE NEBULA گفته شده. هر دو تبر مجموعه اي از ستارگان جوان و تازه متولد شده را در خود جاي داده اند. راس اسب , در جنوب ستاره زيتا ZETA در صورت فلكي جبار يا شكارچي قرار گرفته كه با چشم غير مسلح نيز قابل مشاهده است . زيتا سومين ستاره از كمربند جبار از سمت راست به چپ است. زيتا هزاران بار از خورشيد ما بزرگتر مي باشد. ستاره شناسان اماتور براي ازمايش و شروع مشاهدات فلكي خود اين صورت فلكي و ابر كيهاني جبار را مورد مطالعه و مشاهده قرار مي دهند. هر چند كه ستارگان موجود در جبار با چشم غير مسلح قابل مشاهده مي باشند ولي اين ابر كيهاني به سختي با تلسكوپهاي اماتور قابل رصد است.
عكسهاي گرفته شده از ابر كيهاني راس اسب , در سطوح و زواياي مختلف تا امروز , يكي از با شكوهترين و زيباترين تصاوير گرفته شده از فضا بوده كه بينندگان زيادي را به خود جلب كرده است.
اين ابر در كهكشان راه شيري و در بازوي جبار و با فاصله 1500 سال نوري از زمين قرار دارد و دانشمندان معتقدند كه اين ابرها تا يكصد هزار سال ديگر بتدريج محو و يا تغيير شكل خواهد داد.
