باز هم حرف بد!!

مسلّماً کودک 3ساله شما از اينکه شبکه تلويزيوني را از برنامه کودک به اخبار سراسري تغيير دهيد خوشحال نخواهد شد. در اين هنگام براي ابراز احساسات خود کلماتي را به زبان ميآورد. گاهي اوقات به دليل گسترش خزانه لغات، بهکار بردن اين کلمات برايش لذت بخش است و بدون توجه به معاني، کلماتي را به زبان ميآورد که صرفاً تلّفظ آنها برايش جديد است.
مهم نيست که اين طرز صحبت کردن را از کجا ياد گرفته. مهم اين است که متوجه شود اين طرز صحبت کردن پسنديده نيست.
گاهي کودکان از خنداندن، عصباني کردن و از کوره بدر کردن بزرگترها احساس قدرت ميکنند.
اگر کودکي در اين سن کلمه زشتي را به زبان ميآورد در برخورد اوّل بهتر است کلمه بهتري را برايش جايگزين کنيد.
اگر کلمه زشتي را مکرر به کار برد شايد لازم باشد او را راهنمايي کنيد ولي بايد اين کار با ملايمت انجام شود، بدون اين که عصباني شويد؛ و گرنه با مشاهده عصبانيّت شما احساس قدرت خواهد کرد.
هيچگاه کلمات زشت را برايش معني نکنيد. گاهي لازم است بگوييد «معني اين کلمهاي را که به زبان آوردي نميدانم.» «ما چنين کلمهاي نداريم.» يا «اين کلمه صحيح نيست.» گاهي کافي است بگوييد «اين کلمه را نبايد در خانه يا جاي ديگر به زبان آورد.»
اگر بعد از يک يا دو بار اخطار و تذکّر هنوز کودک کلمه ي زشتي را به زبان ميآورد ،لازم است با او طبق مقرّرات رفتار کنيد و برايش تنبيهي را در نظر بگيريد. براي مثال: «اگر يک بار ديگر اين کلمه را به زبان آوردي از بازي کامپيوتري محروم ميشوي.»
اگر براي به دست آوردن چيزي کلمه ي زشتي را به زبان آورد، نبايد پاسخ مثبت بگيرد. براي مثال اشتباه است اگر بگوييد: «اگر چه حرف زشتي زدي ولي بستني تو اينجاست.» در واقع نبايد کلمات زشت او را به هدف برساند. اجازه ندهيد رفتارهاي بچهگانهاش را صحيح بداند. از او بپرسيد: «چه احساسي پيدا ميکني اگر دوستت به تو بگويد «ديوانه»؟ بگوييد: اين کلمات باعث صدمه به احساس ديگران ميشود.
کودک شما در حال آموزش همدردي با ديگران است. ولي گاهي آنها را از ياد ميبرد. وظيفه شماست که به او يادآوري کنيد رفتارش چقدر بر ديگران تأثير ميگذارد.
مسلّماً قوانين رفتاري کودکان و بزرگسالان متفاوت است. ولي سخت است کودکي را متقاعد کنيد در حالي که حرف زشت را از شما ميشنود آن را تکرار نکند.
امّا کودکان در سنّ دبستان به تنهايي به تماشاي تلويزيون مينشينند و به راديو گوش ميدهند. کنترل اين کودکان مشکل است. درک کودک از مفهوم کلمات بيشتر شده است. او حالا به خوبي ميداند چه کلمهاي در چه زماني به کار ميرود. درک تمايز جنسي نيز مفهوم برخي از کلمات را برايش روشن کرده است.
اين کودکان هم مانند کودکان خردسال براي به خشم آوردن ديگران کلماتي را به زبان ميآورند. اگر به راحتي عصباني ميشويد بدانيد در دبستان او به بازي گرفته خواهيد شد.
با ملايمت و با جديّت به او بگوييد: «به کار بردن اين کلمه خلاف مقرّرات منزل ماست. ما هرگز اينگونه صحبت نميکنيم.»
اگر کودک براي بار دوم کلمه ي زشتي را به کار برد طبق مقرّرات با او رفتار کنيد. براي کارش تنبيهي را در نظر بگيريد.
اگر در رفتار خود ثبات داشته باشيد، زودتر به نتيجه خواهيد رسيد. اما اگر يک روز به او لبخند بزنيد و روز ديگر او را تنبيه کنيد، متوجه نخواهد شد از او چه انتظاري داريد و کدام رفتار مناسب است.
رفتارهاي جايگزين را به او بياموزيد.
براي مثال به او بگوييد:«در حالت عصبانيّت به جاي گفتن اين کلمه بهتر است چند ضربه به بالش بزني.»
افزايش به کار بردن لغات و کلمات زشت نشانه اين است که کودک در خانه، مدرسه و يا فاميل از چيزي رنج ميبرد.