تقسیم بندی گناهان
تقسیم بندی گناهان :
گناهان بر دو گونه اند :
1. گناهان كبيره (بزرگ)
2. گناهان صغيره (كوچك)
در قرآن کریم در آيه 31 سوره نساء مى خوانيم :« ان تجتنبوا كبائر تنهون عنه نكفر عنكم سيئاتكم و ندخلكم مدخلا كريما » ، « اگر از گناهان كبيره اى كه از آن نهى شده ايد ، اجتناب كنيد ، گناهان كوچك شما را مى پوشانيم و در جايگاه خوبى شما را وارد مى سازيم » يعنى پرهيز از گناهان بزرگ ، يك نوع حالت تقوى در انسان پديد مى آورد كه آثار گناهان كوچك را از وجود او مى شويد و ضمناً اين خود اثر سازنده اى براى ترك گناهان كوچك نيز دارد.
در سوره نجم بجاى « سيئه » تعبير به « لمم » شده آنجا كه در آيه 32 اين سوره مى خوانيم : « الذين يجتنبون كبائر الاثم و الفواحش الا اللمم ان ربك واسع المغفرة هو اعلم اذا انشاكم من الارض » ، « نيكوكاران ، كسانى هستند كه از گناهان بزرگ و زشتي ها پرهيز مى كنند، جز گناهان كوچك و كم اهميت ، بى گمان آمرزش پروردگار تو وسيع است ، او آگاهتر به شما است وقتى كه شما را از زمين آفريد . »
اينك با توجه به دو آيه فوق به حديث ذيل توجه كنيد:
حضرت عبدالعظيم (ع) از امام جواد (ع) و او از حضرت رضا (ع) و او از امام موسى بن جعفر (ع) نقل مى كند كه : عمرو بن عبيد بصرى (يكى از دانشمندان معروف بصره) به حضور امام صادق (ع) آمد و پس از سلام و احوالپرسى ، در كنار آن حضرت نشست و اين آيه (32 سوره نجم ) را خواند: « الذين يجتنبون كبائر الاثم » ، « نيكوكاران كسانى هستند كه از گناهان بزرگ دورى مى كنند » و همين جا توقف كرد و ديگر دنبال آيه را نخواند. امام صادق (ع) به او فرمود: چرا توقف كردى ؟ او عرض كرد: دوست دارم گناهان كبيره (بزرگ) را در كتاب خدا قرآن کریم بدانم .
امام صادق (ع) 18 گناه كبيره به ترتيب ذيل براى او شمرد :
- 1. شرك به خدا : امام (ع) فرمود: اى عمرو ! بزرگترين گناهان كبيره ، شريك قرار دادن براى خدا است ، چنانكه خداوند در سوره نساء آيه 48 مى فرمايد: « ان الله لا يغفر ان يشرك به و يغفر مادون ذلك لمن يشاء و من يشرك بالله فقد افترى اثما عظيما » ، « خداوند هرگز شرك را نمى بخشد و پايين تر از آن ، هر كس را بخواهد (و شايستگى داشته باشد) مى بخشد و آن كس كه براى خدا شريكى قائل گردد ، گناه بزرگى مرتكب شده است » و نيز در سوره مائده آيه 72 مى فرمايد : « انه من يشرك بالله فقد حرم الله عليه الجنة » ، « بى گمان كسى كه شريك براى خدا قرار دهد ، خداوند بهشت را بر او حرام گرداند. »
- 2. نااميدى از رحمت خدا : خداوند در سوره يوسف آيه 87 مى فرمايد: « و لا تياسوا من روح الله انه لايياس من روح الله الا القوم الكافرون » ، « و از رحمت خدا مأيوس نشويد كه از رحمت خدا جز قوم كافر مأيوس نمى شود. »
- 3. امن از مكر خدا : خداوند در سوره اعراف آيه 99مى فرمايد: « فلايأمن مكرالله الا القوم الخاسرون » ، « و از مكر و كيفر پنهانى خدا جز زيانكاران ، خود را ايمن نمی دانند . »
- 4. عقوق (و ناراضى بودن) پدر و مادر : چرا كه خداوند ناراضى كننده پدر و مادر را جبار و شقى ناميده و در سوره مريم آيه 33 از زبان حضرت عيسى (ع) مى فرمايد که او گفت : « و برا بوالدتى و لم يجعلنى جبارا شقيا» ، « و مرا خداوند، نسبت به مادرم نيكوكار قرار داد و جبار (خودكام) و شقى (بدبخت) قرار نداد. »
- 5. قتل نفس بدون حق : خداوند در سوره نساء آيه 93 مى فرمايد: « و من يقتل مؤمنا متعمدا فجزاؤه جهنم خالدا فيها » ، « كسى كه مؤمنى را از روى عمد بكشد ، كيفر او خلود و ماندن هميشگى در دوزخ است .»
- 6. نسبت ناروا دادن به زنان پاكدامن : خداوند در سوره نور آيه 23 مى فرمايد: « ان الدين يرمون المحصنات الغافلات المؤمنات لعنوا فى الدنيا و الاخرة و لهم عذاب عظيم » ، « بى گمان آنان كه نسبت زنا به زنان شوهر دار و غافل (دور از ناپاكى دامن) و مؤمن مى دهند ، در دنيا و آخرت لعنت شوند و آنان را عذابى بزرگ باشد. »
- 7. خوردن مال يتيم : خداوند در سوره نساء آيه 10 مى فرمايد: « ان الدين يأكلون اموال اليتامى ظلما انما يأكلون فى بطونهم نارا و سيصلون سعيرا » ، « كسانى كه اموال يتيمان را از روى ظلم و ستم مى خورند ، تنها آتش مى خورند و بزودى در آتش سوزانى مى سوزند. »
- 8. فرار از جنگ با دشمن : خداوند در سوره انفال آيه 16 مى فرمايد: « و من يولهم يومئذ دبره الا متحرفا لقتال او متحيزا الى فئة فقد باء بغضب من الله » ، « و هركس در آن هنگام (نبرد با كافران) به آن ها پشت كند - مگر در صورتى كه هدفش كناره گيرى از ميدان براى حمله مجدد و يا پيوستن به گروهى از مجاهدان بوده باشد - چنين كسى گرفتار غضب پروردگار خواهد شد.
- 9. رباخوارى : خداوند در سوره بقره آيه 275 مى فرمايد: « الذين يأكلون الربا لايقومون الا كما يقوم الذين يتخبطه الشيطان من المس » ، « آنان كه ربا مى خورند ، برنخيزند مگر اينكه شيطان آنان را با دست زدن ديوانه كرده باشد » و نيز در سوره بقره آيه 279 مى فرمايد: « فان لم تفعلو فاذنوا بحرب من الله و رسوله » ، « و اگر ربا خوارى را ترك نكنید پس بدانيد كه در حال جنگ با خدا و پيامبرش هستيد. »
- 10. زنـــا : خداوند در سوره فرقان آيه 68مى فرمايد: « ولايزنون و من يفعل ذلك حق يلق اثاما » ، « بندگان خدا كسانى هستند كه زنا نكنند و هر كس چنين كند كيفر بيند. »
- 11. سحر و جادو : خداوند در سوره بقره آيه 102 مى فرمايد: « و لقد علموا لمن اشتراه ماله فى الاخرة من خلاق » ، « مسلما مى دانستند هر كسى خريدار اين گونه متاع سحر باشد بهره اى در آخرت نخواهد داشت. »
- 12. سوگند دروغ عمدى : خداوند در سوره آل عمران آيه 77 مى فرمايد: « ان الذين يشترون بعهد الله و ايمانهم ثمنا قليلا اولئك لا خلاق لهم فى الاخرة و لا يكلمهم الله و لا ينظر اليهم يوم القيامة و لا يزكيهم و لهم عذاب اليم » ، « كسانى كه پيمان الهى و سوگندهاى خود را (بنام مقدس او) با بهاى كمى معامله مى كنند ، بهره اى در آخرت نخواهند داشت و خداوند با آنها سخن نمى گويد و به آنان در قيامت نمى نگرد و آنها را از گناه پاك نمى كند و عذاب دردناكى براى آنها است . »
- 13. خيـــانت : خداوند در سوره آل عمران آيه 161 مى فرمايد: « و من يغلل يات بما غل يوم القيامة ثم توقى كل نفس ما كسب و هم لايظلمون » ، « هر كس خيانت كند در روز رستاخيز آنچه را در آن خيانت كرده ، با خود به صحنه محشر مى آورد ، سپس به هر كس آنچه تحصيل كرده داده مى شود و به آنها ستم نخواهد شد. »
- 14. منع و ندادن زكات واجب : خداوند در سوره توبه آيه 35 مى فرمايد: « يوم يحمى عليها فى نار جهنم فتكوى بها جبارههم و جنوبهم و ظهورهم » ، « در روز قيامت آنها (زكات ندادگان) را در آتش جهنم گرم و سوزان وارد كرده و با آن صورتها و پهلوها و پشتهايشان داغ مى كنند . »
- 15. گواهى ناحق و كتمان شهادت : خداوند در سوره بقره آيه 283 مى فرمايد : « و لا تكتموا الشهادة و من يكتمها فانه اثم قلبه و الله بما تعملون عليم » ، « و گواهى (به حق) را كتمان نكنيد و هر كس آن را كتمان كند ، قلبش گناهكار است و خداوند به آن چه انجام مى دهيد دانا است . »
- 16. شرابخوارى : خداوند در سوره مائده آيه 90 ، شرابخوارى را در رديف بت پرستى قرار داده است و مى فرمايد: « انما الخمر و الميسر و الانصاب والازلام رجس من عمل الشيطان فاجتنبوه لعلكم تفلحون » ، « بى گمان شراب و قمار و بتها و ازلام (كه يكنوع بخت آزمايى بوده) پليدند و از عمل شيطانند ، از آنها دورى كنيد تا رستگار شويد. »
- 17. ترك عمدى نماز : پيامبر (ص) فرمود: « من ترك الصلوة متعمدا فقد برى من ذمة الله و ذمة رسوله » ، « كسى كه عمداً نماز را ترك كند ، از تعهد و بيعت با خدا و رسولش ، بيرون رفته است . »
- 18. پيمان شكنى و قطع رحم : خداوند در سوره مؤمن آيه 52 مى فرمايد: « يوم لا ينفع الظالمين معذرتهم و لهم اللعنة و لهم سوء الدار » ، « روز قيامت روزى است كه عذر خواهى ستمكاران سود ندهد و آنان را لعنت باشد و براى آنهاست سراى بد آخرت » . باید توجه نمود که ظالمان در آيه مذكور شامل پيمان شكنان و قطع كنندگان رحم خواهد شد چرا كه كلمه ظلم عموميت دارد و امام صادق (ع) در اين حديث ، اين آيه را در مورد پيمان شكنى و قطع رحم كه دو مصداق ظلم است بيان نموده است .
عمرو بن عبيد پس از شنيدن اين مطالب در حالى كه سخت تحت تأثير قرار گرفته بود و بلند بلند گريه مى كرد، از حضور امام صادق (ع) بيرون آمده و مى گفت : « هلك من قال برايه و نازعكم فى الفضل و العلم » ، « به هلاكت رسيد آنكس كه از رأى خود پيروى كرد و با شما امامان در فضائل و علم ، ستيز و دشمنى نمود . »
