استاد «محمد محمود رفعت» ملقب به اميرالقرّاء از ستارگان پرفروغ علم قرائت و از نوابغ كم‌نظير تلاوت قرآن كريم است كه مسلط به انواع قرائات و مبتكر در خلق الحان و اصوات زيباي قرآني است، گزارش زير به بررسي شخصيت وي و ابعاد فني تلاوت‌هاي اين استاد مي‌پردازد. 

بي‌شك «محمد محمود رفعت» را بايد عالم و دانشمند فن قرائت قرآن كريم دانست، قاري نابينايي كه توانايي شگرفي در خلق الحان مختلف به طور بداهه و همراه با روح تحزن و تصوير معاني دارد و اين افتخار نصيب او شد تا نخستين قاري باشد كه تلاوت او در تاريخ قرائت ضبط شد و به ابديت پيوست.

زائرى كه سال‌هـا قبل به شوق زيارت «‌بيت‌الله الحرام‌» به حجّ مشرف شده بود، نقل مى‌كند كه هنگام بيتوته در منا ناگهـان خيل عظيمى از زائران شهـرهـاى مختلف را مشاهـده كردم كه در اين مسجد گرد آمده و به تلاوت قارى نابينايى كه با صدايى زيبا و ملكوتى قرآن را قرائت مى‌كرد، گوش مي‌كردند، در آن لحظه از نواى قرائت استادانه او متحيّر شده، از خود بي‌خود شدم، چرا كه تاكنون چنين صوت زيبايى را كه متناسب با معاني آيات قرآن باشد از ديگرى نشنيده بودم و آن قارى كسى جز اميرالقرّاء، استاد محمد رفعت نبود.

وي در علم قرائت قرآن اُسلوبي منحصر به فرد داشت و به واسطه نبوغ ذاتيش در خلق اصوات و تسلط به تجويد و قدرت اداي حروف و مهارت در وقوف آيات الهي همواره در بين مشاهير قراء قرآن، ممتاز و بي‌نظير بوده است.

آرى نام شيخ محمد رفعت، در تاريخ قرائت قرآن نامى است بس آشنا، نامى كه هـمگان به شهـرت و عظمتش اعتراف كرده‌اند، نامى كه پيرامون او افسانه‌هـاى بيشمارى رونق گرفت، زيرا او را نابغه‌اى شگفت مى‌پنداشتند. 

 «محمد محمود رفعت» كيست؟

استاد محمد محمود رفعت در سال 1300 هجري قمري، مطابق با 1261 هجري شمسي در شهـر قاهـره، ديده به‌جهـان گشود، وي در سن شش سالگى به بيمارى شديدى مبتلا شد و به همين علت بينايى خود را از دست داد و تا پايان زندگى از نعمت بينايي محروم شد

گويند يك‌بار افسرى كانادايى به نزد مدير راديوى انگليس آمده، از او درخواست كرد تا ملاقات او را با استاد رفعت فراهـم آورد، چرا كه پس از استماع صوت وي تحت تأثير قرار گرفته، پذيراى دين اسلام شده بود، مدير راديو نيز به خواسته اين شخص پاسخ مثبت داده و زمينه ملاقات او را با اين استاد فراهـم كرد تا جايى كه آن مرد توانست مدتى را در كنار او زندگى كند.

اين افسر پس از انقضاى اين مدت با بازگشت به سرزمينش، در وصف چنين نابغه‌اى كه تمامى ويژگى‌هـا و خصايص نبوغ در او جمع شده بود، مقاله‌اى را به ‌رشته تحرير در‌آورد، وى در آن مقاله عنوان كرد كه استاد محمد رفعت اولين و تنهـا قارى قرآن است كه تعدادى بي‌شمار از غير مسلمانان شيفته تلاوت‌هاي زيباى او شده‌اند.

محمد رفعت از مفاخر جهان اسلام در زمينه تلاوت قرآن كريم بوده و در علم قرائات روشى منحصر به‌فرد داشته و در ميان قاريان بزرگ جهان جايگاه ويژه‌اى به ‌خود اختصاص داده است به طوري كه از او به عنوان پدر علم قرائت قرآن كريم ياد مي‌شود.

نخستين كسى كه با تشويق‌هاى خود، او را به سوى آموزش و قرائت قرآن كشانيد، پدرش «محمود» بود و سپس نزد استاد «محمود حنفى» كه در شناخت الحان قرآنى، استاد برجسته‌اى بود شروع به فراگيرى قرآن كريم كرد.

مجله «كلّ شيء» از جمله نشريات معاصر استاد، در شماره 554 خود مى‌نويسد: روز‌هـاى سه‌شنبه و جمعه هـر هـفته، وقتى ساعت به 9 مى‌رسيد، در محلى كه جلسه قرآن براى استاد محمد رفعت تشكيل مى‌شد، انبوهـى از جمعيت مسجد را احاطه مى‌كرد، آن‌گونه كه ديگر در آن مسجد مكانى خالى از جمعيت يافت نمى‌شد.

در اين هـنگام تلاوت استاد محمد رفعت در اين مجلس به طور مستقيم از راديو به سرتاسر كشور پخش مى‌شد و همگان مى‌توانستند از صوت دلنشين استاد كه معانى آيات قرآن را نيز در اذهـان مستمعان بر جاى مى‌گذاشت استفاده كنند و هـمراه با احساسى از شوق و حوصله كه حاصل تأثير آيات نورانى قرآن و صوت دلنشين استاد بود، به تلاوت نابغه دوران خود گوش فرا دهند و اين در حالى است كه در آن ساعت، خيابان‌ها و محلات شهـر، خالى از سكنه شده و اين استاد با صوت زيبايش توانسته بود مردم را به‌سوى قرآن جذب كرده و به قولى به آنان حياتى دوباره ببخشد.

مشهـور است كه در سال 1356 هجري قمري، راديوى بريتانيا تلاوت سوره هـود استاد رفعت را كه در مدت سه روز در مسجدى كه جمع كثيرى از مردم براى استماع آن اجتماع كرده بودند، ضبط كرد و به‌ دليل برخوردارى از كيفيت بالايى كه اين نوارهـا از لحاظ صوت، لحن و علم تجويد و قرائت، دارا است اكنون به عنوان يكى از مفاخر بزرگ بريتانيا محسوب مى‌شود.

از جمله كسانى كه در قرائت خود به تلاوت‌هـاى استاد رفعت استناد مى‌‌كنند، استاد «ابوالعينين شعيشع» است و استاد «عبدالباسط محمد عبدالصمد» نيز در ايام جوانى به تقليد از اين استاد بزرگ مى‌پرداخت.

با تلخيص ازخبرگزاري قراني ايکنا