چگونگي عمل تبخير

حتماً بارها متوجه شده‌ايد که قطرات باران چند ساعت پس از بارش کاملاً از روي زمين محو مي‌شوند. در واقع اين آب‌ها به بخار تبديل مي‌شوند و به هوا مي‌روند. به عمل تبديل آب به بخار، تبخير مي‌گويند.

حال ببينيم عمل تبخير چگونه صورت مي‌گيرد. هر ماده‌اي از ذرّات ريزي به نام مولکول تشکيل شده است. بين مولکول‌ها نيروي جاذبه‌اي وجود دارد که آنها را کنار يکديگر نگه مي‌دارد.

از سوي ديگر، جنبش مولکول‌ها باعث به وجود آمدن نيروي دافعه در ميان آنها مي‌شود. تا زماني که نيروي جاذبه بين مولکول‌ها بيشتر از نيروي دافعه باشد، ماده به حالت جامد باقي مي‌ماند. وقتي ماده گرم مي‌شود، مولکول‌هاي آن انرژي گرمايي را جذب مي‌کنند و سرعت حرکت‌شان بيشتر مي‌شود. افزايش حرکت مولکول‌ها باعث برهم زدن نيروي جاذبه مي‌شود؛ در نتيجه مولکول‌ها از هم جدا مي‌شوند. وقتي نيروي دافعه حاصل از جنبش مولکول‌ها با نيروي جاذبه بين مولکولي برابر مي‌شود، ماده از حالت جامد به حالت مايع در مي‌آيد.

اگر حرارت دادن مايع ادامه پيدا کند، حرکت مولکول‌ها بيشتر و سريعتر مي‌شود. وقتي نيروي دافعه ناشي از حرکت سريع مولکول‌ها بيشتر از نيروي جاذبه بين مولکولي مي‌شود، مولکول‌ها آزاد شده، در هوا پخش مي‌شوند. به اين ترتيب،مايع به بخار تبديل مي‌شود. به عمل آزاد شدن مولکول‌ها از سطح مايع و ورودشان به هوا، تبخير مي‌گويند. تبخير در هر دمايي صورت مي‌گيرد.

لباس خيس نيز به همين شکل خشک مي‌شود. ميزان تبخير با بالا رفتن دما افزايش مي‌يابد. لباس‌هاي خيسي که در معرض نور خورشيد قرار دارند، سريعتر از لباس‌هايي که در سايه‌اي خشک مي‌شوند؛ چرا که هر چه دما بالاتر مي‌رود، جنبش مولکولي بيشتر مي‌شود و عمل تبخير نيز سريعتر انجام مي‌گيرد. ميزان تبخير در هواي خشک نيز افرايش مي‌يابد. به همين دليل است که لباس‌هاي خيس در هواي خشک و آفتابي سريعتر از هواي مرطوب و ابري خشک مي‌شوند.