در قرآن به سه نوع نفس اشاره شده :

 1- نفس امارّة: كه همواره انسان را به بدى ها فرمان مى دهد و اگر با عقل و ایمان مهار نشود، انسان را به سقوط و تباهى مى كشاند. در قرآن مى خوانیم: «انّ النّفس لامّارة بالسوء الاّ ما رحم ربّى»
این نفس، آنقدر خواهش و خواسته خود را تكرار مى كند تا انسان را گرفتار سازد. حضرت على علیه السلام مى فرماید: نفس امّارة همچون فرد منافق تملّق انسان را مىگوید و در قالب دوست جلوه مى كند تا بر انسان مسلّط شود و او را به مراحل بعد وارد كند.
2- نفس لوّامة: كه در این سوره (قیامت) آمده است و شاید مراد از آن، همان وجدان اخلاقى باشد. حالتي كه انسان ، هم در دنیا خود را ملامت مىكند و هم در آخرت. این ملامتها، همان ندامت و پشیمانى است كه مىتواند مقدّمه توبه باشد 
3- نفس مطمئنّة: كه در اثر نماز و یاد خدا حاصل مى شود و انسان به آرامش و اطمینان دست پیدا مىكند. قرآن كریم مى فرماید:
اقم الصّلاة لذكرى : نماز را به پادار تا به یاد من برسى
و در جاى دیگر مى فرماید: 
الا بذكر اللّه تطمئنّ القلوب: آگاه باشید كه با یاد خداوند دلها اطمینان و آرامش پیدا مى كنند.
انسان مطمئن، از مرگ نمى هراسد، مشتاق شهادت است، به زرق و برق ها و جلوه هاى دنیا بىاعتنا است و به مقدّرات الهى همواره راضى است.

hamame.blogfa.com