شركت راديو و تلويزيون بريتانيا (The British Broad Casting Corporation) (B.B.C) در سال 1992 تأسيس شد. اوايل كار فقط فعاليت راديويي بود تا سال 1936 كه اولين كانال تلويزيوني شروع به كار كرد. آن زمان احساس غالب آن بود كه راديو قدرت بيسابقهاي براي دسترسي به مخاطبان انبوه و اثرگذاري بر آنها دارد و خطرناك است كه به عنوان يك رسانه بتوان آن را در دستان صاحبان منافع تجاري بدون كنترل رها كرد.
علیرضا کمری
اشاره:
شركت راديو و تلويزيون بريتانيا (The British Broad Casting Corporation) (B.B.C) در سال 1992 تأسيس شد. اوايل كار فقط فعاليت راديويي بود تا سال 1936 كه اولين كانال تلويزيوني شروع به كار كرد. آن زمان احساس غالب آن بود كه راديو قدرت بيسابقهاي براي دسترسي به مخاطبان انبوه و اثرگذاري بر آنها دارد و خطرناك است كه به عنوان يك رسانه بتوان آن را در دستان صاحبان منافع تجاري بدون كنترل رها كرد.
اولين محك جدي بيبيسي اعتصاب عمومي سال 1926 در انگلستان بود. در خلال اين اعتصاب بيبيسي نوپا كه تنها چهار سال از تأسيس آن ميگذشت، اعتصاب عمومي را با محوريت «عامل برهم زدن نظم عمومي» پوشش خبري داد و باعث خشم مردم شد. با اينكه جان ريت مدير آن بعدها در توجيه اين عملكرد گفت: «بيبيسي اگرچه رسانهاي بيطرف و مستقل است اما در حقيقت خود را سازماني در چارچوب قانون اساسي ميداند. ما موافق اين كار نبوديم ولي تحت فشار دولت مجبور به اين موضعگيري شديم.» پخش برنامههاي تلويزيوني اين شبكه از اول سپتامبر 1939 تا هفتم ژوئن 1946 به دليل وقع جنگ جهاني دوم قطع شد و از 1964 دومين شبكه بيبيسي آغاز به كار كرد و سه سال بعد پخش برنامههاي آن به صورت رنگي شروع شد. در اين سالها مهمترين اتفاق براي بيبيسي ماجراي بحران كانال سوئز بود. در تابستان سال 1956 جمال عبدالناصر رئيس جمهور مصر، كانال سوئز را ملي اعلام كرد. مجامع بين المللي اين اقدام را محكوم كردند و دولت انگلستان موضع خصمانهاي عليه ناصر گرفت. اوايل تابستان يعني بلافاصله پس از ملي شدن كانال سوئز همة واكنشها نسبت به اين جريان در انگلستان يكسان و هماهنگ بد اما به مجرد اينكه انگلستان در حل اين كمسئله به بنبست رسيد، واكنشهاي مختلف و ناهمگون نيز آغاز شد. زمزمههاي موافق و مخالف هر يك در شرايط ويژهاي ابراز ميشد كه ناشي از رفتار و تفكر حزبي بود. از نظر بيبيسي مسئله جنبههاي گوناگوني داشت. اين رسانه در كنار برنامههاي راديو و تلويزيون داخلي چند برنامه برونمرزي هم پخش ميكرد كه در ؟ شنيده ميشد برنامه برو» مرزي بيبيسي هنگام ارائه گزارش درباره بحثها و نظرات هر دو جناح را به دقت مطرح ميكرد واين چيزي نبود كه به مذاق دولت محافظكار آنتوني ايدن خوش بيايد و باعث قطع شدن بودجة بخش برونمرزي بيبيسي به دست وزارت خارجه شد. نشان دادن اختلاف نظر موجود در پارلمان و جامعه سياسي اگرچه بيبيسي را با تهديدهاي زيادي روبهرو ميكرد اما در نهايت چون توازن و بيطرفي را در پخش نظرات حفظ ميكرد (و به اصطلاح هم هواي كارگر را داشت و هم محافظهكار را) موجوديتش به خطر نميافتاد؛ كما اينكه در ماجراي درگيري فاكلند با آرژانتين در سال 1982 كه به فرستادن نيروهاي واكنش سيع در دولت محافظهكار منجر شد، اكثريت مجلس و نيز خوب كارگر به رهبري مايكل فوت به طور كلي با اقدامات موافق بودند و بر اثر نبودن اختلاف نظر گسترده بيبيسي نميتوانست يك پوشش خبري متفاوت ـ به عبارت ديگر مخالف و مغاير با عقيده آنها ارائه كند و از اين واقعيت پرده برداشت كه در صورت همآواز شدن تمامي حاكميت، بيبيسي و ديگر رسانهها ابزاري در اختيار ندارند تا به پشتوانه آن نظرات مخالفان را به گوش و چشم مردم برسانند. جان ريت مدير بيبيسي در دفتر يادداشت خود در اين باره مينويسد: «دولت تمايل بسياري دارد مردم را متقاعد كند كه در اداره كردن و مديريت بيبيسي دخالتي ندارد اما مردم بهتر از هر كسي ميدانند در صورتي ميتوانند به ما اعتماد كنند كه به شكل واقعي بيطرف باشيم:
بخش جهاني بيبيسي
سرويس جهاني بيبيسي در حال حاضر دامنه فعاليت وسيعي دارد و به 43 زبان برنامه پخش ميكند و 149 ميليون شنونده در جهان دارد. يكي از مهمترين قسمتهاي آن بخش عربي بيبيسي است كه محبوبيت زيادي در جهان عرب دارد. القا كردن اين موضوع به شنونده كه «ما بيطرفيم» از اركان مهم خبري بيبيسي در جهان عرب و بلكه در تمام دنياست و براي جا انداختن آن در ذهن مخاطب در موارد مهمي حتي به سياستهاي بريتانيا در قبال كشورهاي عربي انتقاد كرده است. اين بخش از زمان تأسيس تا كنون حساسيت قابل توجهي به اعتقادات فرهنگي و نيازهاي آموزشي شنوندگان عرب داشته است. در حقيقت كاركنان پيشگام بيبيسي همچون استوارت پرون، نويل باربر و گوردون واترفيلتد بر اين باور بودند كه اگر قرار است بخش عربي، شنوندگان عرب ثابتي داشته باشد، برنامهسازي بايد به ارزشهاي مذهبي و سنتهاي فرهنگي جهان عرب پاسخ دهد. اولين بخش برنامه عربي بيبيسي با تلاوت آياتي از قرآن آغاز شد و بيبيسي تنها ايستگاه راديويي بين المللي غير اسلامي به زبان عربي است كه تا امروز اين كار را ادامه ميدهد. جنبه مهم ديگر برنامهريزي بيبيسي عربي، مشاركت شنوندگان در برنامههاي گفتوگو، دادن فرصت بيان ديدگاهها به آنها و درخواست كسب اطلاعات در مورد موضوعات مشخص از آنهاست و به اين ترتيب تصويري كه بيبيسي در جهان عرب به جاي گذاشته، براي عربها نام بيبيسي را به يك نام خودماني تبديل كرده است و شنوندگان عرب احتمالاً به دشواري باور ميكنند كه بخش عربي بيبيسي كاملاً مستقل از سياستهاي بريتانيا در خاورميانه است و سالانه از طرف وزارت امور خارجه ميليونها پوند صرف فعاليتهاي اين بخش ميشود؛ با اينكه تا به حال اعترافات زيادي درا ين باره شده؛ همان طور كه يكي از رؤساي سابق عربي راديو بيبيسي ميگويد: «هيچ ابهامي در مورد ما كه منعكسكنندة سياست بريتانيا و بخشي از ساختار تشكيلاتي بيبيسي هستيم وجود ندارد. ما از حمايتهاي متعددي برخورداريم.»
بخش فارسي راديو بيبيسي
اين بخش در 28 دسامبر سال 1940 ميلادي (دي ماه 1319) در لندن آغاز به كار كرد و از همان نخست صداي فارسي راديو بيبيسي در ميان فارسيزبانان در ايران، افغانستان و تاجيكستان شنوندگان بسياري يافت. بخش فارسي راديو بيبيسي با يك ساعت برنامه در هفته كار خود را آغاز كرد و با گذشت زمان برنامههايش گسترش يافت؛ به طوري كه هماكنون بيبيسي هر هفته بيش از 28 ساعت برنامه به زبان فارسي دارد كه شامل اخبار و تفسير و بررسي تحولات جهان و منطقه و نيز برنامههاي هنري، سرگرمي و علمي است.
و بالاخره آخرين اتفاقي كه در بيبيسي قرار است بيفتد، تعطيلي ده سرويس خارجي و به راهاندازي يك سرويس خبري عربيزبان در خاورميانه است. سرويس جديد تلويزيوني بيبيسي هر سال حدود 19 ميليون پوند هزينه دارد كه از سوي دولت انگلستان تأمين ميشود. دولت انگلستان در مجموع فقط امسال حدود 239 ميليون پوند صرف سرويس جهاني بيبيسي كرده است. جيمن مدير بخش جهاني بيبيسي گفته است كه آنها قابليت راهاندازي يك تلويزيون فارسيزبان را نيز كه از كمكهاي مالي دولت تأمين ميشود، ميسنجند. همچنين حسام السوكاري مدير سرويس عربي بيبيسي تصريح كرده كه هيچ انگيزه سياسياي براي راهاندازي اين شبكه عربي وجود ندارد و تنها هدف آن، اطلاعرساني، آموزش و سرگرم كردن مردم عربزبان است.
مجله سوره
