*****معماهای نهج البلاغه*****

پاسخ معماهاي فرمانداران و قضات: 

1. محمد بن ابي بكر. { نامه 27، شماره 12 } 

2 . «مالك اشتر» به جاي محمد بن ابي بكر به سمت فرمانداري مصر از طرف حضرت علي ـ عليه السلام ـ منصوب شد. { نامه 34 } 

3. مصقله بن هبيره شيباني. { نامه 43 } 

4. منذربن جارود عبدي. 

5. شريح بن حارث. { نامه 3 } 

 
6. قثم بن عباس. 

7. اشعث بن قيس.  { نامه 15 } 

8. عبدالله بن عباس { نامه 20 }  

9. فرمانداران حضرت علي ـ عليه السلام ـ در يمن، «عبيدالله بن عباس»، و «سعيدبن حمران» بودند.

10. «جريربن عبدالله بجلي»، از فرمانداران حضرت علي ـ عليه السلام ـ در استان همدان بود. 

11. «حسان بن حسان بكري»، از فرمانداران حضرت علي ـ عليه السلام ـ در شهر انبار بود. 

12. مالك اشتر. «مالك ومالك! والله لوكان جبلالكان فندا، ولوكان حجرا لكان صلدا، لايرتقيه الحافر، ولا يوفي عليه الطائر»: { نامه 24 } 
مالك، اما چه مالكي به خدا سوگند اگر كوه بود يكتا بود، واگر سنگ بود سر سخت ومحكم بود، هيچ مركبي نمي‌توانست از كوهسار وجودش بالا رود و هيچ پرنده‌اي به اوج او راه نمي‌يافت. 

13. مالك اشتر: «وقد امرت عليكما و علي من في حيزكما مالك ابن الحارث الاشتر فاسمعا له و اطيعا، و اجعلاه درعا و مجنا». { نامه 13، ترجمه«مالك پسر حارث اشتر را بر شما و زيردستان شما امير و فرمانروا قرار دادم، بنابراين، گوش به فرمان و مطيع او باشيد، او را زره و سپر خويش قرار دهيد.» } 

14. مالك اشتر نخعي.

معماهایی درباره ياران و دوستان حضرت علي عليه السلام 

1. يكي از ياران پيامبر ـ صلي الله عليه وآله ـ و حضرت علي ـ عليه السلام ـ كه ايراني مي‌باشد و رسول خدا ـ صلي الله عليه وآله ـ او را از اهل بيت دانسته و در جنگ احزاب پيشنهاد حفر خندق را مي‌دهد؟ 

2. نام يكي از دوستان و شيعيان حضرت علي ـ عليه السلام ـ مي‌باشد كه در شعر و شاعري مهارت خاصي داشت؟ 

3. يكي از ياران حضرت علي ـ عليه السلام ـ در بصره به عيادت او شرفياب شده‌اند؟ 

4. يكي از برادران حضرت علي ـ عليه السلام ـ است كه تقاضاي كمك از حضرت علي (ع) مي‌كند؟ 

5. از ياران باوفاي حضرت علي ـ عليه السلام ـ است كه يكي از دعاهايي كه در شبهاي جمعه خواندن آن مستحب است به نام او مي‌باشد؟ 

6. نام يكي از ياران باوفاي حضرت علي ـ عليه السلام ـ است كه از طرف يكي از خلفاي سه گانه به ربذه تبعيد شد؟ 

7. حضرت علي ـ عليه‌السلام ـ در جواب نامه معاويه چه كسي را افتخار علويان معرفي مي‌كند؟

پاسخ معماهاي ياران و دوستان حضرت علي عليه السلام: 

1. سلمان فارسي. 

2. فرزدق. 

3. علاء بن زياد حارثي. 

4. عقيل.  { خطبه 204 }  

5. كميل بن زياد نخعي. 

6. ابوذر غفاري. 

7. ابوطالب.

معماهایی درباره جنگ ها 

1. كدام يك از خلفاي سه گانه براي عزيمت به جنگ با روميان با حضرت علي ـ عليه السلام ـ مشورت كرد؟ 

2. كدام يك از خلفاي سه گانه براي رفتن به جنگ با ايران با حضرت علي ـ عليه السلام ـ مشورت كرد؟ 

3. چه كساني جنگ جمل را برپا كردند و حضرت علي ـ عليه السلام ـ در چه خطبه‌اي از آنها انتقاد مي‌كند؟ 

4. در كدام جنگ حضرت علي ـ عليه السلام ـ از شركت امام حسن ـ عليه السلام ـ منع مي‌كند و فلسفه آن چيست؟ 
5. در كدام جنگ بود كه حضرت ـ عليه السلام ـ پرچم را به فرزندش محمد حنفيه داد؟ 

6. چه كسي به حجاج خانه خدا حمله ور شد؟ 

7. نام جنگي است كه به اسم يكي از حيوانات است؟ 

8. تاكتيكهاي جنگ در كدام خطبه بيان شده است؟ 

9. در كدام جنگ بود كه شعار«لا حكم الا لله» را سر دادند و توسط چه كساني بود؟ 

10. در چه جنگي بود كه پيامبر گرامي اسلام ـ صلي الله عليه وآله ـ به حضرت علي ـ عليه السلام ـ بشارت شهادت داد؟ 

11. واقعه«ليله الهرير» در چه جنگي اتفاق افتاد، و به چه معنا است؟ 

12. در چه جنگهايي حمزه و جعفر(عموي پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه وآله ـ ) و عبيده بن حارث(پسر عموي پيامبر ـ صلي الله عليه وآله ـ به شهادت رسيدند؟ 

13. در كدام جنگ و توسط چه كسي، جد و برادر و دائي معاويه كشته شدند؟ 

14. در كدام خطبه حضرت علي ـ عليه السلام ـ آداب جنگ را به اصحاب خود مي‌آموزد؟ 

15. نام يك نوع سلاح جنگي است كه در صدر اسلام از آن استفاده مي‌كردند و اگر حرف اول و دوم آن را حذف كنيم به معناي يك نوع حيوان قوي و مايع خوردني است و اگر سه حرف آخر آن را حذف نمائيم به معناي«بويايي» است و اگر دو حرف آخر آن را حذف كنيم به معناي يك شيئ گرانبها است و اگر حرف سوم و چهارم آن را حذف نمائيم نام قاتل امام حسين ـ عليه السلام ـ مي‌شود.

16. در كدام جنگ معاويه و عمر و عاص نيرنگ قرآن بر سر نيزه كردن را پياده كردند و حضرت علي ـ عليه السلام ـ در كدام خطبه متذكر مي‌شود؟

پاسخ معماهاي جنگ ها: 

1. عمر بن خطاب. (خليفه دوم)  { خطبه 146 }  

2. عمربن خطاب.  { خطبه 134 }   

3. طلحه و زبير و عايشه.  { خطبه 172 }  

4. جنگ صفين.  { خطبه 207 }  

5. جنگ جمل.  { خطبه 11 }  

6. «ضحاك بن قيس»  { خطبه 29 }  او از دوستان معاويه بود و به حجاج خانه خدا حمله ور شد. 

7. جنگ جمل. { «جمل» در لغت به معناي شتر مي‌باشد. } 

8. خطبه يكصد و بيست و چهارم. 

9. جنگ صفين توسط خوارج. 

10. پيامبر گرامي اسلام ـ صلي الله عليه وآله ـ در جنگ «احد» به حضرت علي ـ عليه السلام ـ بشارت شهادت داد. { خطبه 156، شماره 12 }   

11. جنگ صفين.  { خطبه 130 }  «هرير» در لغت عرب به زوزه سگ مي‌گويند. و ليله‌الهرير در جنگ صفين آن شبي را گويند كه سپاه معاويه در آن شب در زير ضربات سپاه امام ـ عليه السلام ـ همچون سگ زوزه مي‌كشيدند و نزديك بود حكومت معاويه و امويان از هم پاشيده شود. 

12. حمزه عموي پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه وآله ـ در جنگ احد، جعفر عموي پيامبر ـ صلي الله عليه وآله ـ در جنگ موته و عبيده بن حارث پسر عموي پيامبر ـ صلي الله عليه وآله ـ در جنگ بدر به شهادت رسيدند.  { نامه 9، شماره 5}  

 
13. در جنگ بدر توسط حضرت علي ـ عليه السلام ـ . حضرت علي ـ عليه السلام ـ در اين زمينه مي‌فرمايد: «من ابوالحسن» در هم كوبنده جد و برادر و دائي تو«معاويه» در روز بدرم.»  { نامه 10، شماره 8 } 
14. خطبه 65 و 124. 

15. شمشير. 

16. جنگ صفين. در خطبه 121.

معماهایی درباره شاعران 

1. نام يكي از شاعران معروف زمان حضرت علي ـ عليه السلام ـ بود كه از دوستان و شيعيان حضرت علي ـ عليه السلام ـ محسوب مي‌شود؟ 

2. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه شقشقيه به شعر كدام يك از شعراي زمان خود تمسك مي‌كند؟ 

3. نام شاعري است كه حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه 162 به شعر آن تمسك مي‌كند؟

پاسخ معماهاي شاعران: 

1. «فرزدق» يكي از شاعران نامي و از جمله شيعيان و مخلصان حضرت بود. 

2. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه شقشقيه به شعر «اعشي» كه از شاعران معروف زمان حضرت بود تمسك مي‌كند.  { خطبه 3 }  

3. امرء القيس.  { خطبه 162، شماره 3 }

معماهایی درباره خلفا 

1. «ابو قحافه» لقلب كداميك از خلفا است؟ 

2. كدام خليفه داماد پيامبر اسلام ـ صلي الله عليه وآله ـ بود؟ 

3. كدام خليفه بود كه به حضرت علي ـ عليه السلام ـ گفت: از مردم براي من مهلت بگير؟ 

4. كدام خليفه در جنگ با روم و ايران با حضرت علي ـ عليه السلام ـ مشورت كرد؟ 

5. حضرت علي ـ عليه السلام ـ كدام خليفه را تشبيه به شتر سوار سركش مي‌كند؟ 

6. حضرت علي ـ عليه السلام ـ كدام خليفه را به شتر پرخور و شكم برآمده تشبيه مي‌كند؟ 

7. حضرت علي ـ عليه السلام ـ نسبت خود را به خلافت به چه چيزي تشبيه مي‌كند؟ 

8. جمله«لقد تقمصها فلان ...» در خطبه شقشقيه انتقاد به كداميك از خلفا مي‌باشد؟ 

9. حضرت علي ـ عليه السلام ـ دو صفت«خشونت» و«شتابزدگي و اشتباه» را براي كدام يك از خلفا در خطبه شقشقيه ذكر مي‌كند؟

پاسخ معماهاي خلفا: 

1. ابو قحافه لقب«ابوبكر» مي‌باشد.{ خطبه 164، شماره 3 } 

2. عثمان(خليفه سوم). 

حضرت علي ـ عليه السلام ـ در مورد عثمان مي‌فرمايد: «تو از نظر دامادي پيامبر ـ صلي الله عليه وآله ـ به مرحله‌اي رسيدي كه آن دو(ابوبكر و عمر) نرسيدند.»{ خطبه 164، شماره 3  (عثمان، رقيه و ام كلثوم را كه بنابر مشهور دختران پيغمبر بودند به همسري خود درآورد. ابتدا با رقيه ازدواج كرد بعد از چند مدتي آن مظلومانه وفات نمود. سپس ام كلثوم را بجاي خواهر به تزويج عثمان در آوردند)}
3. عثمان.{ خطبه 164، شماره 11 }

4. خليفه‌اي كه در جنگ با روم و ايران با حضرت علي ـ عليه السلام ـ مشورت كرد، «عمر» بود. 

5. عمر.{ خطبه 3، شماره 7 }

6. خليفه سوم(عثمان){ خطبه 3، شماره 10 }

7. حضرت علي ـ عليه السلام ـ نسبت خود را به خلافت، نسبت سنگ وسط آسياب به آسياب تشبيه مي‌كند.{ خطبه 3، (شقشقيه) }
يعني همانطوري كه دوران و گردش آسياب قائم به آن سنگ و ميخ آهني وسط است و بدون آن خاصيت آسيابي ندارد. همچنين خلافت بدست غير من زيان دارد مانند سنگي كه در گوشه‌اي افتاده در زير دست و پاي كفر و ضلالت لگد كوب شده. 

8. ابوبكر. 

9. عمر. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در صفات عمر خليفه دوم مي‌فرمايد: «فصيرها في حوزه خشناء يغلظ كلمها و يخشن مسها و يكثر العثار فيها و الاعتذار منها».{ خطبه 3، شماره 6 }

«ابوبكر زمام خلافت را در اختيار كسي قرار داد كه جوي از خشونت، سختگيري، اشتباه و پوزش طلبي بود.»

منبع: سايت انديشه قم