گوش عضو حسي بسيار پيچيده اي است كه عهده دار دو نوع فعاليت شنوايي و حفظ تعادل است. قسمت اعظم اين عضو در استخوان گيجگاهي جاي دارد. گوش ارتباط انسان را با دیگران و محیط پیرامون فراهم میكند. فردی كه ناشنوا متولد میشود طبیعتا قادر به تكلم نیز نخواهد بود زیرا تجربه شنیداری برای كلام آموزی لازم است. از آنجا كه گوش ارگان حساسی است و آسیبهای آن همیشه قابل درمان نیست، مراقبت از آن بسیار مهم است
ساختمان گوش
ساختمان گوش: 1-گوش بيروني يا خارجي: كه خود شامل لاله گوش و مجراي شنوايي است. لاله گوش جمع آوري امواج صوتي، هدايت آنها به مجراي شنوايي و تشخيص جهت آنها را بر عهده داشته و مجراي شنوايي لوله اي به طول 3-2 سانتي متر است كه ارتعاشات صوتي از طريق آن به پرده صماخ كه در انتهاي آن قرار دارد مي رسند.
2-گوش مياني: اين قسمت از گوش ، محفظه اي است استخواني كه بوسيله دو دريچه بيضي و گرد از گوش داخلي، وبوسيله پرده صماخ از گوش خارجي جدا مي شود گوش مياني ضمن عمل انتقال صوت، عمل تخفيف دهنده ارتعاشات شديد صوتي را نيز انجام مي دهد. اما هر گاه شدت صوت از حد معيني تجاوز كند گوش داخلي صدمه خواهد ديد .
3-گوش داخلي: گوش داخلي به علت داشتن پيچ و خم هايش به لابيرنت موسوم شده و عمل آن از نظر شنوايي اين است كه ارتعاشات صوتي را به سلولهای شنوايي برساند و آنها را به امواج عصبي تبديل كند.
نكات بهداشتي جهت مراقبت از گوش:
.1 از پاك كردن گوش با اشياي خارجي نظير كليد، چوب كبريت و گوش پاك كن جدا خودداری کنید زیرا يكي از موارد عفونت گوش خارجي است.
.2 جرم موجود در گوش داراي خاصيت چربي و اسيدي است، چربي موجود در گوش از ترك خوردن پوست گوش جلوگيري كرده و سبب نرمي پرده آن ميشود. خاصيت اسيدي جرم موجود در گوش از رشد قارچها و باكتريها در گوش نيز پيشگيري ميكند. بنابراین نباید جرم گوش را پاک کرد حتی بوسیله گوش پاک کن.
.3 از قرار گرفتن در معرض سروصداي زياد خودداري نمائيد زيرا باعث كم شدن قدرت شنوايي و بروز اختلالاتي در اعضاي مختلف بدن مي گردد. اگر ناچار به کار کردن در محیط پر سر و صدا هستید ، حتما از پلاگهای مخصوص گوش و گوشی های محافظ گوش استفاده كنید.
.4 دردها و عفونت های گوش را جدی بگیرید و در اسرع وقت به متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه نمایید.
.5 درصورت خارش مستمر گوش از خاراندن آن پرهیز نموده و به متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه نمایید.
.6 از ورود عمدی آب و مواد شوینده مانند شامپوها به داخل مجرای گوش در حین استحمام اجتناب كنید همچنین از شنا كردن در آبهای آلوده بپرهیزید.
.7 از گوش پاك كن برای خشك كردن گوشها بعد از هر استحمام اجتناب كنید. بعد از استحمام با جریان دادن هوای گرم و ملایم سشوار به مدت دو دقیقه از فاصله نیم متری به سمت گوشها آنها را خشك كنید.
.9 در صورتيكه نوزاد تاسن هشت ماهگي در برابر صدا هيچگونه عكس العملي نشان ندهد یا تا دو سالگي حرف زدن را شروع نكند باید به قوه شنوايي وي مشكوك شد همچنین اگر نوزاد بیقرار باشد ،سعی در خاراندن گوش کند ، تب شدید و گریه داشته باشد باید به گوش درد نوزاد مشکوک شد و با پزشک مشورت کرد.
.9 گوش خارجي را در برابر تغييرات جوي محافظت كنيد زيرا ممكنست دچار آفتاب سوختگي ويا سرمازدگي گردد.
.10 در صورت ورود اجسام خارجي در گوش، اول سعي نماييد با قرار دادن گوش به سمت پايين و تكان دادن آرام سر و لاله گوش آن را خارج نماييد. در صورتي كه با اين اقدامات موفقيت حاصل نگرديد از ساير اقدامات و دست كاري جداً خودداري نماييد. زيرا ممكناست سبب آسيب به پرده گوش و يا بدتر شدن وضعيت شود. در اين حالت بايد سريعاً به پزشك مراجعه نمود.
.11جهت تسكين گوش درد، هرگز از دود سيگار و يا مواد مخدر استفاده ننماييد.
علائم هشدار دهنده بيماريهاي گوش:
.1 درد گوش، تورم مجاري گوش خارجي، تب خفيف،ترشح چرك سفيد رنگ بدون بو از گوش و تنگي و گرفتگي گوش از جمله علايم شايع عفونت گوش خارجي هستند.
.2 در صورت بروز هريك از موارد زير بايد به نقص شنوايي مشكوك و به پزشك مراجعه كرد.
- اگر فرد صداها را خوب درك نكرده و درخواست تكرار آنها را داشته باشد.
- چنانچه در محاورات، فرد مطالب را به جاي آنكه از طريق گوش بشنود از طرز حركت لبهاي گوينده درك نمايد.
- چنانچه در موقع شنيدن صداها سر خود را جلو آورده و طوري قرار دهد كه صدا مستقيما" به گوش وارد شود.
- در صورتيكه در جاهايي كه داراي سروصداي معمولي است مانند رستوران در موقع ظهر، يا سالن انتظار سينما و ... برخي از كلمات و جملات را نشنيده و يا به گوش درد، سردرد و يا سرگيجه دچار گردد.
