يكي از عارضههايي كه در تمامي فصول و بويژه فصل زمستان بسيار شايع ميشود، سرفه است. سرفه اتفاقي طبيعي است، اين پديده
بيش از آن كه خطر آفرين باشد آزاردهنده و حاصل نوعي واكنش محافظتكننده است كه با هدف دفاع از سيستم تنفسي در برابر مواد محرك طراحي شده است. با اين حال، سرفه پر قدرت يا پر سر و صدا ميتواند دردناك و خسته كننده باشد. برخي از اين سرفهها نياز به مراجعه به پزشك دارند، برخي هم به كمك تكنيكهاي ساده مراقبت شخصي و داروهاي معمولي خوب ميشوند.
سرفههاي خود را ريشهيابي كنيد
ويروسهاي سرماخوردگي و آنفلوآنزا، شايعترين علل سرفه هستند. سرفه عموما با برطرف شدن عفونت قطع ميشود. ساير علل سرفه عبارتند از: ترشحات پشت حلق يعني ترشح بيش از حد مخاط كه بتدريج از پشت بيني به حلق حركت ميكند و ممكن است ناشي از حساسيت، التهاب غشاءهاي مخاطي در داخل سينوسها (سينوزيت) يا علل ديگر باشد.
از علل ديگر آن ميتوان به محركهاي محيطي چون دود سيگار،مه، غبار، اسپريها و ساير دود و دمهاي خانگي و هواي سرد و خشك اشاره كرد.
بعلاوه آسم يكي از اصليترين علل سرفه بخصوص در فصل زمستان محسوب ميشود. از آنجاييكه آسم باعث التهاب و انقباض راههاي هوايي ميگردد، ميتواند باعث سرفه شود بويژه اگر چنين حملاتي در داخل شب، پس از ورزش يا در صورت مواجهه با محركها ايجاد گردد. هر چند خس خس نشانه شايعي براي آسم تلقي ميشود، اما بسياري از افراد مبتلا به آسم فقط سرفه ميكنند و خس خس سينه ندارند.
بيماري برگشت محتويات معده به مري(GERD) هم ميتواند از علل سرفه باشد. اين بيماري حاصل برگشت اسيد معده به مري و در موارد نادر به ريهها در وضعيت درازكش است.
برخي از داروها هم كه معمولا براي فشار خون بالا يا بيماري قلبي تجويز ميشوند، ميتوانند باعث سرفه شوند.
فراموش نكنيد كه به ندرت يك جسم خارجي مثل ذرهاي از غذا نيز ممكن است در يكي از لولههاي برونش گير كرده و باعث سرفه شود.
برخي از افراد عادت دارند كه سرفه كنند. هيچ توجيه پزشكي براي اين سرفهها وجود ندارد و گاهي حتي خودشان هم از اين عادت خود بي خبرند. براي برخي از افراد سرفه كردن راهي است براي رهايي از تنشهاي عصبي يا ابراز عصبانيت، علت هر چه باشد، يك سرفه ميتواند با تحريك گلو سرفههاي بعدي را در پي داشته باشد و اين سيكل معيوب مرتب ادامه پيدا ميكند. فراموش نكنيد درمان سرفه به نوع سرفهاي كه شما درگير آن هستيد بستگي دارد.
سرفههاي خشك
اين نوع سرفه عموما در عرض 1 الي 2 هفته برطرف ميشود. نوشيدن مايعات بخصوص آب، گلو را نرم ميكند. چنانچه سرفه دائم گلوي شما را ميآزارد، يك آب نبات سفت در دهان بگذاريد يا چاي داغ شيرين شده با عسل بنوشيد تا گلويتان آرام گيرد. از آنجايي كه مصرف
دراز مدت اين مواد براي دندانها مفيد نيست و كالري بيش از حد قند ميتواند باعث افزايش وزن شود، سعي كنيد از آب نباتهاي بدون قند استفاده كنيد.
براي كاهش موقتي سرفه، ميتوان از داروهاي ضد سرفه بدون نسخه استفاده كرد.
هر چند كدئين يكي از موثرترين داروهاي ضد سرفه است، اما چون يك داروي مخدر است، در بسياري از نقاط دنيا تنها با نسخه پزشك
قابل تهيه است. دكسترومتورفان تقريبا به اندازه كدئين موثر است و عوارض جانبي كمتري هم دارد و جزو اقلام دارويي است كه ميتوان بدون نسخه پزشك از داروخانهها تهيه كرد.
چرا بعضي سرفهها خلط دارند؟
سرفههاي خلط دار، سرفههايي هستند كه براي كمك به دفع مواد محرك از ريهها و راههاي هوايي با افزايش ترشح خلط همراه هستند؛ بهتر است مانع اين گونه سرفهها نشويم. نوشيدن مايعات بويژه آب، به رقيق شدن و شل شدن خلط و در نتيجه دفع بيشتر آن كمك ميكند. در صورتي كه سرفه مانع از يك خواب راحت شده، ميتوانيد براي كاهش دفعات و شدت آن از داروهاي ضد سرفه استفاده كنيد، اما به فكر خلاصي از آن نباشيد.
سرفه مزمن چيست؟
چنانچه سرفه شما بيش از 2 يا 3 هفته طول كشيد، هر روز بدتر از روز قبل شد يا همراه با خس خس سينه، تب، تعريق شبانه،
كاهش وزن يا خلط خوني بود، شما اصطلاحا دچار سرفه مزمن شدهايد. در اينگونه موارد به پزشك مراجعه كنيد. كنترل سرفه مزمن نيازمند ارزيابي دقيق و تا حد امكان شناسايي علت است.
چه چيزي باعث سرفه ميشود؟
مخاط پوشاننده بيني و راههاي هوايي در پاسخ به محركهايي كه در اين مخاط به دام ميافتند، افزايش مييابد. اين محركها گيرندههاي سرفه در بيني، حلق يا قفسه سينه را تحريك كرده و گيرندههاي مذكور هم به نوبه خود پيامهايي را به مغز شما ارسال ميكنند كه منجر به سرفه ميشود و به اين شكل با دفع مخاط، به پاك كردن راههاي هوايي از مواد محرك كمك ميكند.
مهدي شيرازي
