قدمت: قاجاریه
موقعیت: سنندج، ضلع شمال غربی بازارسرپوشیده
حمام خان سنندج واقع درضلع شمال غربی بازارسرپوشیده سنندج جنب مسجدداروغه که محدوداست ازشمال به محله چهارباغ،ازجنوب به بازارسنندجی وخیابان انقلاب،ازغرب به خیابان آیت ا...طالقانی ومیدان انقلاب وازشرق به میدان نخ فروشان بازارسنندج.
شهرجدیدسنندج درروزگارصفویه ودرزمان شاه صفی درسال 1046 ه.ق توسط سلیمان خان اردلان پایه گذاري شده است وپی قلعه حکومتی رادرپاي تپه اي بنا نهادوعمرات مسجدوحمام وبازار را در اطراف قلعه می سازد.چنانچه مشهوداست دراواخر زندیه تصمیم به توسعه وساخت بناي حمام می شودیعنی در دوره خسروخان(ولی کردستان) که درعمران وآبادانی شهرنقش بسزایی داشته وهمچنین بعدهادرسالهاي 1214 ه.ق به بعدتوسط امان ا...خان اردلان فرزندشان که حکمیت کردستان راداشته باپشتوانه پولی(ارزي) میرابوطالب اصفهانی مشغول ساختن این حمام می گردندتا تاریخ 1220 ه.ق مطابق کتیبه سردرب ورودي به اتمام می رسد.
حمام داراي فضاهاي معماري ایرانی شامل در ورودي هشتی منتظري،سربینه(حمام سرد)، هشتی کوچک مربوط به سرویس بهداشتی، حمام گرم(گرم خانه)، خلوتی هاي سمت راست وچپ همراه باآبنما وخزینه بزرگ ودیگرفضاهاي خدماتی، وجودآبنماهاي متعدد درحمام سردوگرم وتزئینات وابسته به معماري شامل آهک بري پرکاروکاشیکاري هاي هفت رنگ که نقوش رومی ومحلی دارندازجمله مشخصات بارز این بناي با ارزش است.
مالکیت بنا راابتدا متعلق به خانواده والی(زمان ابتداي قاجار) اردلان وبعدهابعلت عدم پرداخت مطالبات به تاجراصفهانی ناچارامان ا...خان والی وقت کردستان این حمام خان همراه حمام قصلان و زمینهاي مربوطه شهرقروه راازدست داده، مالکیت به خانواده آصف میرسدوسپس به خانواده سنندجی وعاقبت به میرزاعلی اکبرپیرظهیري فروخته می شود.اکنون نیزبوسیله سازمان میراث فرهنگی کشورتملک می گرددودراختیارمیراث فرهنگی استان کردستان قرارگرفته است. درطی دوره متمادي تغییرات والحاقات به اسکلت واستخوان بندي کالبد بناوهمچنین پوشش والحاقات نابجا برروي قسمتهاي مختلف این بنا واردگشته است.چون درابتدااستادکاران غیربومی وبومی باشوق واشتیاق فراوان مهارت فوق العاده در هارمونی وحدت مجموعه بنافعال بوده وبعدها دیگراثري ازآن استادکاران درتعمیرات ومرمت نقش نداشته وطبعا"تغییراتي رابدان وارد میسازند یعني تاسال ١٢٢٠ ه.ق كھ سال ساخت حمام است.
