این جزیره درگذشته "عبادان" نام داشته است، عده ای بر این باورند که این نام برگرفته از نام فردی مشهور و پرهیزگار با نام "عباد" است که در این مکان زندگی می کرده است. یاقوت حموی جزیرة بزرگ آبادان را " میان رود " نام داده است. ناصر خسرو قبادیانی نیز در سال چهارصد و سی و هشت هجری قمری آبادان را دیده و آن را توصیف کرده است. جهانگرد معروف عربی، ابن بطوطه نیز در طی سفر خود از جزیره عبادان دیدن کرده است و آنرا قریه ای بزرگ در دشتی صاف و شور معرفی کرده است. در قرون اخیر از این جزیره با عنوان جزیره الاخضر نیز یاد کرده اند.
آبادان در دوران عباسیان از حالت دهکده خارج گردید و به شهری کوچک تبدیل شد. در طول تاریخ همواره عثمانی و ایران بر سرتصرف این جزیره در ستیز و نزاع بوده اند اما بالاخره در سال هزار دویست و پنجاه و سه (1874) میلادی این جزیره به تملک ایران در آمد. در اواخر قرن سیزدهم هجری قمری آبادان به واسطة وجود صنعت نفت رونق و گسترش یافت. در سال هزارو نهصد و نه میلادی شرکت نفت به دنبال عملیات استخراج نفت در خوزستان پالایشگاه و تصفیهخانههای عظیمی در آبادان ایجاد کرد. در سال هزار و دویست ونود و دو (1913) پالایشگاه آبادان فعالیت خود را با قدرت شروع کرد و بالاخره در سال هزار و سیصد و هفده (1938) پالایشگاه آبادان به بزرگترین پالایشگاه نفت جهان تبدیل شد. پس از ایجاد پالایشگاه اهمیت اقتصادی، سیاسی و بینالمللی این جزیره افزایش یافت.در زمان سلطنت رضاشاه پهلوی نام عبادان به آبادان تغییر یافت. در سال هزار و سیصد و هجده (1939) دانشکده نفت آبادان بعنوان دومین دانشکده کشور(پس از دانشکده فنی تهران) جهت تربیت نیروی متخصص در پالایشگاه آبادان شروع به کار کرد. در سال هزار و سیصد و سی و پنج (1956) جمعیت این شهر به رقم کم نظیر دویست وبیست هزار نفر رسید که دلیل عمده آن شروع به کار پالایشگاه و ایجاد اشتغال و شرایط مساعد اقتصادی در این شهر بوده است شهر آبادان قبل از حملة عراق به ایران در سال هزار و سیصد و پنجاه و نه خورشیدی از شهرهای بسیار باشکوه و آباد ایران بشمار میرفت. اما با آغاز نبرد هشت ساله پیکره این شهر آماج حملات دشمنان قرار گرفت و شهر به ویرانه ای بزرگ تبدیل شد. در همان ابتدای جنگ تحمیلی آبادان به محاصره دشمنان در آمد اما با غیورمردی جوانان ایران زمین طی عملیات ثامن الائمه حصر آبادان شکسته شد اما همچنان این شهر آماج موشک ها و خمپاره های دشمنان بود. بلافاصله پس از جنگ، کار بازسازی این شهرستان و پالایشگاه عظیم آن آغاز گردید. در حال حاضر کار بازسازی و نوسازی این شهر به اتمام رسیده است.
