اصحاب اخدود که بودند؟

اصحاب اخدود چه کسانی بودند؟

در سوره ي بروج، از اصحاب اخدود ياد شده است.⁽¹⁾ «اخدود» به معناي «گودال» است. قبل از اسلام گروهي از مردم نجران در جزيره ي العرب به مسيحيّت، دين بر حق آن عصر ، گرويده بودند. حاكم و پادشاه يمن كه «ذونواس حميري» نام داشت،⁽²⁾ از اين مسأله خشمگين شده، دستور داد گودالي حفر كنند و در آن آتش بيفروزند، آن گاه مسيحيان را مجبور كرد يا از آيين خود دست بردارند و يا خود را در آتش بيندازند، تعدادي از آنان بر دين خود اصرار كردند و به آتش در آمدند.
امام باقر (عليه السلام) فرمود:⁽³⁾ « روزي اسقف نجران به حضور اميرالمؤمنين(عليه السّلام) رسيد و درباره ي اصحاب اخدود سخن به ميان آمد، حضرت علي(عليه السّلام) فرمود: « خداوند پيامبر حبشي را بر قومش فرستاده، آن قوم ايمان نياوردند و با او جنگيدند و جمعي از اصحابش را كشته و بقيه را اسير كردند. آن گاه گودالي بزرگ را پر از آتش كردند و گفتند: هر كس كه پيرو دين ما است، كنار برود و هر كس پيرو دين اين پيامبر است، بايد به آتش درآيد. همه ي پيروان آن پيامبر خود را به آتش انداختند. يكي از آن ها زني بود كه نوزادي يك ماهه در آغوش داشت و از آتش مي ترسيد. فرزندش به سخن آمد و گفت: « به درون آتش برو. او خود و فرزندش را به آتش انداخت. [ از اين رو] به آن ها اصحاب اخدود مي گويند.»⁽⁴⁾
اما اين كه منظور از اصحاب اخدود كدام يك از اين دو گروه ظالم و مظلوم است، علّامه طباطبائي مي گويد: « مراد از اصحاب اخدود، ظالمان هستند كه مؤمنان را سوزاندند و خود در اطراف گودال، شاهد سوختن آن ها بودند, امّا بعضي گفته اند مراد مؤمناني است كه اين قول ضعيف است.»⁽⁵⁾
دو قول ديگر نيز درباره ي اصحاب اخدود وجود دارد كه عبارت است از:
اصحاب اخدود در شام بوده اند و پادشاه ظالم آن ها «انطيا خوس» رومي بوده است,
اصحاب اخدود در فارس در زمان بخت النصر بوده اند.⁽⁶⁾
نكته هاي آموزنده
1. در راه حق پايداري و مقاومت بايد كرد، حتي اگر به قيمت جان تمام شود.
2. در هر صورت انسان دنيا را ترك خواهد كرد، ولي جاودانگي، در جان دادن در راه حق است.

پاورقی: