در اغلب كشورها افرادي كه براي ادامه زندگي خود به يك ريه سالم نياز دارند بايد بيش از يك سال منتظر بمانند تا با اهداي اعضاي بدن فردي كه دچار مرگ مغزي شده است تحت عمل پيوند ريه قرار گيرند و اين در حالي است كه اغلب افرادي كه نام آنها در فهرست اسامي افرادي كه در انتظار پيوند ريه هستند به ثبت رسيده است پيش از اينكه نوبت به آنها برسد ديگر قادر به ادامه زندگي نخواهند بود. اما پيشرفتهاي اخير بدست آمده در زمينه مهندسي بافت و بازسازي و ترميم سلولهاي آسيبديده نويدبخش اين است كه در آيندهاي نه چندان دور افرادي كه از بيماريهاي ريوي رنج ميبرند ميتوانند در مدت زماني كمتر از يك ماه ريه سالمي به خود اهدا كنند.
اگرچه اين روش مبتني بر راهكارهايي است كه در زمينه روشهاي احياكننده سلولها و بافتهاي آسيبديده بدن عمل ميكند اما ريه يكي از پيچيدهترين اندامهايي است كه با استفاده از اين روش ترميم و جايگزين شده است. اگرچه براي اينكه بتوانيم از اين روش به عنوان يك روش درماني قابل اطمينان براي افراد مبتلا به بيماريهاي ريوي استفاده كنيم راهي طولاني را پيش رو خواهيم داشت اما به نظر ميرسد اگر بتوانيم از سلولهاي بدن فرد بيمار براي ساخت اين ريه مصنوعي استفاده كنيم مشكلات ناشي از واكنش سيستم ايمني بدن فرد به اين عضو جديد به ميزان قابل توجهي كاهش خواهد يافت. بديهي است كه ساخت يك ريه مصنوعي از سلولهاي بنيادي بدن بيماران ميتواند دستاورد مهمي در حوزه پزشكي باشد كه طول عمر افرادي كه به علت بيماريهاي ريوي با مرگ دست و پنجه نرم ميكنند را افزايش داده و اميد به زندگي را در آنها به حداكثر برساند. اين طرح تحقيقاتي در حال حاضر بر روي تعدادي از موشها انجام شده كه با نتايج موفقيتآميزي همراه بوده است. بر اين اساس در اين مرحله از درمان با استفاده از نوعي ماده شيميايي سلولهاي بافت ريه به طور كامل تخليه ميشود و به اين ترتيب از ريه تنها چهارچوبي از جنس كلاژن كه غيرزنده و بيجان است باقي خواهد ماند. پس از اين مرحله، اين بستر ريوي در محلول غني از موادغذايي قرار ميگيرد تا به اين ترتيب سلولهاي جديدي در آن رشد كنند.
در مرحله بعد سلولهاي مخاطي ريه يك نوزاد موش كه از ريه او جدا شده است به داخل داربست ناي منتقل ميشود كه به تدريج به ديگر مسيرهاي موجود براي عبور هوا منتقل خواهد شد. اين سلولها به داربست موجود متصل شده و تكثير ميشوند تا به اين ترتيب نايچهها و حفرههاي كوچك مسيرهاي هوايي كه وظيفه تبادل اكسيژن و دياكسيدكربن را در خون برعهده دارند شكل گيرند. در مرحله سوم نيز رگها شكل ميگيرند. ساخت رگهاي خوني نيز شبيه به مراحل ساخت نايچهها و حفرههاي هوايي است. با اين تفاوت كه اين بار سلولهاي پوششي دروني بافت ريه نوزاد موش به داربست سرخرگ ريوي منتقل ميشوند. با رشد سلولها، سرخرگها، سياهرگها و مويرگهاي ريه ساخته خواهند شد.
زهرا هداوند
منبع: Papular Science
