یخچال ورودی شهر ا زجمله آثار قدیمی شهرستان ابرکوه مربوط به دوره قاجاری است که با پلانی بصورت مدور و حجمی مخروطی شکل بصورت پله ای بنا شده است. یخچالها بناهایی برای حفط یخ و استفاده در تابستان بوده اند که نشانگر خلاقیت و ابتکار مهندسین زمان خود است.
از این بناها ۴ عدد در ابرکوه باقی مانده است. ارتفاع یخچال اصلی حدود ۲۰ متر است. سطح کف داخل بنا، گودتر از سطح زمینهای بیرونی ساخته شده است. یخچالها دارای ۴ بخش عمده: حوض بند، مخزن یخ، دیوارهای سایه انداز و گنبد بزرگ روی مخزن می باشند. مصالح بکار رفته در بنا سنگ و خشت خام و گل و چوب و آهک است که ابتدا حدود ۵۰ سانتی متر را با مصالح سنگ، ملات، ماسه و آهک بنا کرده اند و مابقی را با خشت و گل ساخته اند. از خصوصیات بارز این بنا طرح و فرم ساخت آن میباشد. قدمت برخی از یخچالها به عهد قاجار و برخی دیگر به رونق جاده ابریشم بر می گردد.
این بنا دارای سه دریچه می باشد که در جبهه های شمالی، شرقی و غربی آن قرار گرفته که پس از انبار کردن یخ با مقداری گیاه خشک دریچه ها را مسدود می کرده و در تابستان از آن استفاده می کردند. این یخچال ها مخصوص انبار کردن یخ بوده که با ترتیب و قاعده خاصی صورت می گرفته است و تنها راه ورودی یخچال دریچه کوچکی بوده که پس از وارد کردن یخ به درون آن مقداری گیاه خشکیده روی آن می ریختند و بلافاصله دریچه را مسدود میکردند. سالها قبل، ابرکوهیها در ورودی شهرشان یخچالی ساختند که نه برفک میزد و نه برقی مصرف میکرد. این مخروطیهای پلهای، سازههایی هستند که به هرکدام از شهرهای کویری سفر کنید میتوانید نمونهشان را ببیند.
