روح انگيز كراچي

روح انگيز كراچي در بهار 1333 در فيروزآباد فارس به دنيا آمد . تحصيلات ابتدايي و متوسطه را در دبيرستان آغازي همان شهر به پايان رساند. از سال 1346 شروع به سرودن شعر نو كرد و اولين شعرش در سال 1350 در مجله جوانان ( اطلاعات ) با نام مستعار شهرناز كراچي منتشر شد و تا سال 1357 با همين نام در همان مجله و در ديگر مجلات اشعارش منتشر مي شد. اين نام به سبب محيط سنتي شهر برايش انتخاب شده بود. از سال 1370 سروده هايش با نام واقعي او در مطبوعات منتشر شد. نيمي از تحصيلات خود را در تهران و نيمي را در بمبئي هند گذراند. عنوان پايان نامه دكتري او : نگرشي بر شعر شاعره ها از مشروطيت تا سقوط سلطنت .(1365) به زبان انگليسي و فارسي است.
A review of the poetry of modern poetesses from the period of Mashrutiyat in Iran. (1985).
از سال 1366 در پژوهشگاه علوم انساني به عنوان عضو هيأت علمي مشغول پژوهش است .

گروه : علوم انساني
رشته : زبان و ادبيات فارسي
گرايش : شعر معاصر، شعر زنان(تاريخ ادبيات )، نسخه هاي خطي
خاطرات کودکي : زودتر از سن قانوني به مدرسه رفت و مجوز ورودش به مدرسه خواندن شعري از نظامي بود كه سراسر آن را از حفظ براي مدير مدرسه خواند( پيرزني را ستمي در گرفت / دست زد و دامن سنجر گرفت ) و مدير به او مجوز مستمع آزاد را داد و گريه هايش را به خنده تبديل كرد .
مطالعه تنها تفريح او در دوران دبستان و دبيرستان در آن شهر كوچك بي امكانات بود.خواندن كيهان بچه ها را در همان روزي كه به شهرش مي رسيد تمام مي كرد و يك هفته براي شماره بعدي روزشماري مي كرد. كتابخانه كوچك خانه پر از كتاب داستان نويسندگان ايراني چون هدايت، علوي، گلستان، چوبك و ديگران و داستانهاي خارجي كامو و كافكا و... بود كه اغلب آنها را خوانده است ولي حسرت خواندن بينوايان ويكتور هوگو هنوز با اوست. تمام مجله هاي آن زمان را از سخن كه نيمي از آن را درك نمي كرد تا كيهان بچه ها و جوانان و زن روز و اطلاعات بانوان و ستاره سينما و نجات نسل جوان و مكتب اسلام و... را مي خواند . مادر بزرگش براي او حافظ مي خواند و او را به گرفتن فال حافظ وامي داشت. سرودن شعر را از سال 1345 آغاز كرد .

اوضاع اجتماعي و شرايط زندگي : در خانواده اي سنتي - فرهنگي كه به هنر و دانش اهميت خاصي مي دادند، تربيت شد . مادرش هنرمندي شفاهي بود كه داستان هاي زيادي براي فرزندانش نقل مي كرد و در شهري كه امكانات سوادآموزي نبود با مشكلات فراوان پسر و دختر بزرگش را براي تحصيل به شيراز فرستاد. برادر بزرگ او معلم و داستان‌نويسي است كه سالهاست مي نويسد ولي تاكنون كتابش را چاپ نكرده، خواهرش معلم و برادر كوچكش فيلمساز و نمايشنامه نويس است. او نخستين دختري است كه از شهرش براي تحصيل به خارج از كشور رفته و نخستين زني است كه در فيروزآباد مدرك دكتري اخذ كرده است .
تحصيلات رسمي و حرفه اي : ديپلم طبيعي را از دبيرستان آغازي فيروزآباد اخذ كرد . در دانشگاه تربيت معلم تهران ليسانس گرفت (1355). و فوق ليسانس و دكتري را از دانشگاه بمبئي دريافت كرد (1365) .
روح انگيز كراچي دوره دكتري زبان وادبيات فارسي را در دانشگاه بمبئي گذرانيده است .
عنوان پايان نامه دكتري: نگرشي براشعار شاعره هاي ايران از مشروطيت تا سقوط سلطنت (1365)
A review of the poetry of modern poetesses from the period of Mashrutiyat in Iran.(1986

استادان و مربيان : دكتر حسن انوري، دكترعلي اصغر خبره زاده ، دكتر تقي پورنامداريان .
همسر و فرزندان : دكتر كراچي متأهل و داراي دو فرزند است.
مشاغل و سمتهاي مورد تصدي : روح انگيز كراچي عضو هيئت علمي و دانشيار پژوهشكده زبان و ادبيات پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي مي باشد.
ساير فعاليتها و برنامه هاي روزمره : 1. سرودن شعر در قالب آزاد ، 2 مجموعه شعر و حدود 100 قطعه شعر در نشريات .
2. عضو هيأت مولفان فرهنگ دانشوران از 1366-1376 .
3. عضو هيات علمي يادواره اختر چرخ ادب . 1376 .
4. مشاور و مولف دايره المعارف زن ايراني 1382 .
5. همكاري علمي با دانشنامه ادب فارسي.فرهنگستان زبان و ادبيات فارسي.
6 . عضو هيات علمي دومين سمينار بين المللي زن در جهان اسلام . 1388 .
7 . عضو هيات علمي سومين سمينار بين المللي زن در جهان اسلام .1390 .
8 . عضو هيات تحريريه مجله ادبيات پارسي معاصر . از سال 1390 تا كنون.
9 . عضو هيات تحريريه مجله كهن نامه ادب پارسي . از سال 1389 تا كنون .
10. عضو كميته علمي هشتمين همايش انجمن ترويج زبان و ادبيات فارسي. شهريور 1392 .
11 . عضو كميته علمي سمينار بين المللي زن درجهان اسلام .يكصد صد ساله اخير .آذر 1392.

آرا و گرايشهاي خاص : روح انگيز كراچي نظر برخي منتقدان را مبني بر مردانه بودن اشعار پروين اعتصامي رد مي كند . او معتقد است كه شايد پروين از نظر فكري اشعارش شبيه اشعار مردان باشد ولي زبان زنانه در بسياري از اشعارش مشخص است و حتي در حوزه محسوسات اين مميزه به خوبي مشاهده مي شود . اشيايي كه در شعر پروين حضور دارند نيز اشيايي هستند كه مورد استفاده زنان است ، مثل سوزن ، نخ ،‌وصله پيراهن ،‌مطبخ ،‌هيزم و موارد مشابه آن كه در شعر وي پربسامد است.
چگونگي عرضه آثار : حوزۀ فعاليت هاي پژوهشي كراچي ادبيات فارسي كلاسيك و معاصر است . از ايشان تا دي ماه 1392، 14 كتاب و 62 مقاله به چاپ رسيده است .

 

آثار :
    1  انديشه نگاران زن در شعر مشروطه
      ويژگي اثر : تهران: دانشگاه الزهرا، 1374 . چاپ دوم 1381 - ويژگي اثر: اين كتاب تاريخ شعر زن ايراني از 1325 تا 1339 هجري قمري است و كارنامه 13 زن شاعري است كه در زمان صدور فرمان مشروطه شعر مي سرودند .اين دوره نخستين دورۀ شكل گيري انديشه هاي اجتماعي و نشان دهندۀ روند دگرگوني محتواي شعر از عشق به انديشه است . در اين كتاب از مريم خاتون آبادي، فرخنده ساوجي، حميده سپهري، رباب اصفهاني، صديقه مسعود كازروني، زينت ملك اعتضادي، جنت(فصل بهار خانم )، فاطمه سلطان خانم فراهاني، مهرتاج رخشان، نيمتاج سلماسي، فخرعظمي ارغون، شمس كسمايي، ژاله قائم مقامي ياد شده است .
2  با كابوس هاي زن
      ويژگي اثر : (مجموعه شعر) تهران: مرغ آمين. 1377 - : مجموعه شعري به سبك نو نيمايي و آزاد . با 58 قطعه شعر . منوچهر آتشي در نقدي با عنوان" يگانه تر با زبان" كه در مجله زنان( س10، آبان 1380،ش81،ص54-55) بر دو مجموعه شعر كراچي نوشته است، شعرهاي اين كتاب را مفهومي خوانده و آنها را بازتاب رنج هاي زن در جامعه اي مردسالار مي داند . سيد محمود سجادي در كتاب ماه ادبيات و فلسفه ( س9،ش2و3 ، آذر و دي 1384، ص92-93) درمقاله اي با عنوانِ " از چشم هاي واهمه " در بارۀ اشعار با كابوس هاي زن نوشته است : شعر او گلخانه اي و حديث عاشقي و بي خيالي نيست، شعري است هدفمند و كمال شعر و شعريت آن در اهميت اجتماعي اش است ، حديث مظلوميت زن و حق تضييع شدۀ اوست.
3  بانو گشسب نامه (تصحيح، مقدمه)
      ويژگي اثر : تهران: پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي، 1382 - اين كتاب تصحيح نسخه خطي حماسه اي منظوم در بارۀ سرگذشت دختر رستم پهلوان حماسي ايرانيان است كه با استفاده از 7 نسخۀ خطي تصحيح شده و احتمال مي رود كه اين قصه حماسي در اواخر قرن پنجم و اوائل قرن ششم سروده شده باشد . شاعر اين حماسه ناشناخته است و در هيچ يك از نسخه ها نامي از او نيست . اين نخستين منظومه حماسي با محوريت زن در ادبيات فارسي است .
4  بانوي آخرين اندرز
      5  پروين اعتصامي. همراه با كتابشناسي توصيفي
      ويژگي اثر : شيراز: داستان سرا، 1383- كتاب با سالشمار زندگي پروين با عنوان در گذار 140 فصل آغاز مي شود .بخش اول كتاب 6 مقاله در شناخت پروين با رويكردهاي متفاوت است و بخش دوم كتابشناسي اين شاعر است كه313 منتقد از سال 1314 تا 1380 در بارۀ شاعر و شعر او نوشته اند .
6  تصحيح بانوگشسب نامه
      7  تصحيح ديدارهاي دور
      ويژگي اثر : اين اثر پژوهشي در ادبيات سفرنامه اي است
8  چشم هاي لوچ زمين
      ويژگي اثر : (مجموعه شعر) تهران: نگاه سبز، 1380 - مجموعه شعري به سبك آزاد . با 33 قطعه شعر كه عبدالعلي دستغيب درنقدي با عنوانِ "جهان در آسمان، هرروز پير مي شود " در روزنامه جام جم (سه شنبه 13 شهريور 1380، س 2، ش386 ، ص6 ) در نقدي كه بر آن نوشت، اين شعرها را حسي خواند . در اين شعرها انسان در معرض طوفان زمان قرار مي گيرد و تازيانه گذر ايام بر گرده اش فرود مي آيد، شاعر درو نگراست و از آنچه در پيرامونش مي گذرد آزرده است ولي به جاي اين كه با محيط در افتد با خود مي جنگد. بعضي از تعابير سخت تراژيك است و با لحن زنانه بيان شده . منوچهر آتشي در همان مقاله يگانه تر با زبان در بارۀ اشعار اين كتاب نوشته است شاعر از طريق حسي كردن زبان به خلوص شعري نزديك شده، شعرهاي اين مجموعه، كراچي را در آغاز راه ديگري قرار مي دهد كه شعري متفكر، گسترده و سرشار از زيبايي هاي كلامي و ساختاري به قلمرو شعرپارسي مدرن عرضه كند. محقق ديگري با نام روحي رحيمي در ماهنامه پروين ( شهريور1381، ش 7، ص13) در نقدي با عنوانِ "دنيا تمام شد " اشعار اين دفتر را ساده ، موجز و آكنده از احساس غم و تنهايي مي داند .
9  ديدارهاي دور (پژوهشي در ادبيات سفرنامه اي)
      ويژگي اثر : تهران: چاپار، 1381 - اين كتاب دو فصل دارد. فصل اول به پيشينه سفرنامه نويسي و ويژگي هاي آن از نظر انگيزۀ سفر، شيوۀ بيان، زمينۀ معنايي و قالب سفرنامه از نظر ادبي و سفرنامه نويسي زنان پرداخته است و فصل دوم كتابشناسي سفرنامه هاست كه به معرفي122 نسخه خطي ، 229 سفرنامه چاپي و 349 سفرنامه كه به صورت مقاله در مطبوعات منتشر شده است .
10  ظفرنامه ، قسم احكاميه( صفاريان، سامانيان، غزنويان، غوريان، ديلميان)
      ويژگي اثر : سرودۀ حمدالله مستوفي ( قرن 8 ق) .تصحيح و توضيح . تهران : پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي . 1387، 402 ص . اين كتاب تصحيح جلد چهارم از تاريخي منظوم است كه در بارۀ تاريخ ايران سروده شده و بقيه جلدهاي اين كتاب كه احتمالا 12 جلد خواهد شد توسط ديگر پژوهشگران پژوهشگاه تصحيح و منتشر خواهد شد.
11  عالمتاج قايم مقامي.(ژاله) وهفت بررسي
      ويژگي اثر : شيراز: داستان سرا، 1383 - در پيش سخن مفصلي ، مؤلف به لزوم تجديد چاپ ديوان ژاله اشاره مي كند و ويژگي هاي شعر او را از نظر مفهوم و سبك خاص شعر او يادآوري مي كند. در گذار252 فصل به زندگي شاعر اشاره دارد.سپس ديوان شعر ژاله آورده شده و پس از آن هفت مقاله نوشتۀ پژوهشگراني چون پژمان بختياري پسر شاعر، جمشيد امير بختياري، باستاني پاريزي، غلامحسين يوسفي، روح انگيز كراچي ، عزت حدادزاده آمده است.
12  فارسي فيروزآبادي
      ويژگي اثر : تهران: پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي، 1390 ،317 ص. اين كتاب نخستين اثر در زمينه معرفي گويش فيروزآبادي است كه مؤلف خود به آن ناحيه تعلق دارد. كتاب شامل 3 فصل و 3 پيوست است در واج شناسي و آواشناختي، در ساخت واژه ، در نحو و ساخت جمله و پيوست ها به نمونه گويشي و افعال و واژه هاي گويشي اختصاص داده شده است .
13  فرهنگ واژه نماي اشعار فروغ فرخ زاد
      ويژگي اثر : تهران : چاپار، 1390 . 717 ص. اين كتاب فرهنگ بسامدي 5 مجموعه شعر( اسير، ديوار، عصيان، تولدي ديگر، ايمان بياوريم به آغاز فصل سرد) فروغ فرخ زاد است كه در پژوهش هاي زبان شناسي، ادبي، روان شناسي زبان ، فرهنگ تاريخي زبان و به طور كلي نقدهاي علمي به كمك پژوهشگر مي آيد.
14  فروغ فرخ زاد. همراه با كتابشناسي
      ويژگي اثر : شيراز: داستان سرا، 1383 -در گذار 128 فصل ، سالشمار زندگي كوتاه شاعر است كه در آغاز كتاب آمده. بخش اول شامل 9 مقاله است در چند بُعدي بودن اين شاعر و ويژگي هاي زبان زنانه و بينش خاص او . بخش دوم كتابشناسي فروغ است در فاصلۀ 1331 تا1381 و فهرست 45 كتاب و 391 نقد به زبان فارسي و 40 نقد به زبان هاي ديگر در باره اين شاعر است .
15  فروغ ياغي مغموم
      ويژگي اثر : تهران: راهيان انديشه، 1376 - كتاب شامل 2 بخش است .بخش نخست با 7 جستار در ويژگي هنر فروغ است كه به شعر ، فيلم و سفرنامه او مي پردازد و بخش دوم كتابشناسي فروغ تا سال 1375 است .
16  كتابشناسي توصيفي پروين اعتصامي
      ويژگي اثر : تهران: اداره ارشاد اسلامي تهران، 1376 - در بارۀ پروين اعتصامي از سال 1314 تا سال 1376، تعداد 167 منتقد مطلب نوشته اند ، در اين كتاب چكيده نقدها و نظرات آنها آمده است . در انتهاي كتاب، كتابشناسي پروين به زبان هاي خارجي هم نوشته شده است .
17  هشت رساله در بيان احوال زنان از 1000 تا 1313 هجري قمري
      ويژگي اثر : تصحيح و گردآوري نسخه ها . تهران : پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي ، 1390 ، 330 ص . تصحيح 8 نسخۀ خطي مستقل است با محوريت زن كه از ميان 62 نسخه خطي گزينش شده است و بر حسب ترتيب تاريخي به دورۀ صفويه تا دوره ناصرالدين شاه قاجار تعلق دارد و به لحاظ موضوعي متون ارشادي- تعليمي، مكر زنان ، و تعليمي- اندرزي است . اين كتاب در واقع تاريخ اجتماعي زن ايراني و واقعيت هاي اجتماعي فرهنگ اين سرزمين در مقطع زماني ياد شده است . از نظر ادبي ، ادبيات تعليمي و حكمت عملي ، شاخۀ تدبير منزل است . در اين كتاب تصويري روشن از زندگي و تعاملات زن و مرد ايراني با نكاتي ريز و جزيي، باورها و اعتقادات و ويژگي هاي رفتاري مردم نشان داده شده است. سير تحولات اجتماعي و ادبي در چينش نسخه ها مد نظر بوده است .