دكتر حسن حبيبي

 

خلاصه : دكتر حسن حبيبي در 15 اسفند 1315 در يكي از محله‌هاي سنتي و جنوبي شهر تهران به نام نايب‌السلطنه (خيابان ري) به دنيا آمد.
دكتر حبيبي پس از پيروزي انقلاب اسلامي داراي مناصب سياسي بسياري بود از جمله: وزير ارشاد ، وزير علوم و آموزش عالي و پس از آن وزير دادگستري، معاون اول در هر دو دولت اكبر هاشمي رفسنجاني و دولت اولِ سيد محمد خاتمي بود. حبيبي داراي مدرك دكتراي جامعه‌شناسي و حقوق از دانشگاه سوربون بود.
وي از جمله حقوق‌داناني بود كه پس از انقلاب ايران، پيش‌نويس قانون اساسي جمهوري اسلامي را با استفاده از قوانين اساسي ساير كشورها تهيه كرد. او تا پايان عمر عضو شوراي عالي انقلاب فرهنگي و مجمع تشخيص مصلحت نظام بود.
دكتر حسن حبيبي در سال 1376 بنياد ايران‌شناسي را تأسيس كرد و تا پايان عمر رياست آن را به عهده داشت.

گروه : علوم انساني
رشته : حقوق
تحصيلات رسمي و حرفه اي : حسن حبيبي پيش از آن كه به سن مدرسه برود، خواندن و نوشتن را آموخته و خواندن قرآن را شروع كرده بود و از اشعار فردوسي، سعدي و حافظ ابياتي را در حفظ داشت. كلاس اول و دوم را در يكسال خواند و در سالهاي بعد در كنار درس مدرسه، درسهاي ديگر را كه در حوزه هاي علميه معمول بود ، بخصوص در تابستان نزد پدرش و يكي دو تن از مدرسان حوزهاي فرا گرفت.
وي در سال 1335 وارد دانشگاه تهران شد و به طور همزمان در دو رشتة حقوق و ادبيات تحصيل كرد. سپس براي ادامه تحصيل به فرانسه عزيمت نمود و در مقطع دكتراي حقوق از دانشگاه سوربون فرانسه فارغ التحصيل شد.
فعاليتهاي ضمن تحصيل : حسن حبيبي نوجوان بود كه پدرش ضمن تشويق به درس خواندن ، از او خواست تا حرفهاي نيز بياموزد تا در صورت لزوم براي گذراندن زندگي خود كاري بلد باشد. از اين رو قرار شد كه جوراب بافي ياد بگيرد و تابستانها به آن مشغول شود. از آنجا كه مادر و پدرش جوراب بافي ميدانستند، يادگيري كار آسان بود، محل كار نيز خانه بود و براي تهيه نخ و رنگ كردن آنها و باز كردن كلافها ، بافتن جورابها و به بازار بردن آنها و... كارهايي را بايد ميآموخت و و اطلاعاتي بايد بدست ميآورد.
اين تجربه باعث گرديد كه از آغاز نوجواني با محيط كار و برخي از انواع آن ، روابط و برخي از دشواريها آشنا شود.
وي در نخستين سال درس در دانشگاه هم به دانشكده حقوق و هم به دانشكده ادبيات مي رفت، دو كتاب كوچك و متوسط را براي تمرين زبان عربي ترجمه كرد و يك جستجوي مختصر را درباره ادبيات كودكان به پايان رسانيد.

زمان و علت فوت : دكتر حسن حبيبي در روز 12 بهمن 1391 به علت ايست قلبي در بيمارستان فرهنگيان تهران درگذشت.
مشاغل و سمتهاي مورد تصدي : از مسئوليتهاي اجرائي حسن حبيبي مي توان به موارد ذيل اشاره كرد:
عضو و سخنگوي شوراي انقلاب
وزير فرهنگ و آموزش عالي
نماينده تهران در دوره اول مجلس شوراي اسلامي
وزير دادگستري
عضو شوراي بازنگري قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و عضو هيات رئيسه آن (1368)
عضو حقوقدانان شوراي نگهبان (1380-1368)
معاون اول رئيس جمهوري اسلامي ايران (1380-1368)
نخستين رئيس فرهنگستان زبان و ادب فارسي
رئيس كميسيون فرهنگ تعليمات و تحقيقات مجلس شوراي اسلامي (دو سال اول و دوره اول)
عضو شوراي عالي آموزش و پرورش (در سمت وزير فرهنگ و آموزش عالي)
عضو ستاد انقلاب فرهنگي
رئيس كميسيون لوايح و رئيس كميسيون فرهنگي هيات دولت
رئيس هيات امناء فرهنگستانهاي جمهوري اسلامي ايران
عضو هيات نمايندگي ايران در كنفرانس عمومي يونسكو (1987)
عضو كميته دهه جهاني توسعه فرهنگي يونسكو (1989-1987)
موسس و رئيس بنياد ايران شناسي
عضو پيوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسي
عضو مجمع تشخيص مصلحت نظام
عضو شورايعالي انقلاب فرهنگي
عضو هيات امناي كتابخانه مجلس شوراي اسلامي
عضو ديوان دائمي داوري (لاهه)
مراکزي که فرد از بانيان آن به شمار مي آيد : حسن حبيبي موسس و رئيس بنياد ايران شناسي است.
جوائز و نشانها : از نشانها و جوايزي كه به حسن حبيبي اهدا شده است مي توان به موارد زير اشاره كرد:
دكتري افتخاري جامعه شناسي دانشگاه تهران
نشان عالي استقلال
استادي افتخاري دانشگاه دولتي تركمن (تركمنستان
استادي افتخاري دانشگاه علوم انساني بيشكك (قرقيزستان)
مدال دانشگاه دولتي تفليس (گرجستان)
دكتري افتخاري آكادمي علوم ارمنستان
دكتري فخري (افتخاري) دانشگاه دولتي تاجيكستان
برگزيده دومين جشنواره برگزيدگان فارابي ويژه تحقيقات علوم انساني و اسلامي
برگزيده رشته جامعه‌شناسي و حقوق در چهارمين همايش چهره ‌ماندگار

چگونگي عرضه آثار : برخي از كتابها و طرح هاي تحقيقاتي كه زير نظر دكتر حسن حبيبي در بنياد ايران شناسي به چاپ رسيده بدين شرح مي‌باشد:
وصف خليج فارس در نقشه هاي تاريخي
ايران در كتاب نزهةالمشتاق
مساجد ديرينه سال تهران
وقايع نگاري خليج فارس؛ بخش تاريخ ايران؛ ترجمه ج.ج. لوريمر ؛ ترجمه استاد عبدالمحمد آيتي، مقدمه ، تمهيد و بررسي نهايي: دكتر حسن حبيبي
سرگذشت تقسيمات كشوري ايران (جلد اول تا ششم)
امامزاده ها و تربت برخي از پاكان و نيكان (جلد اول : تهران، شميرانات و شهر ري )
بررسي تاريخي سياسي و اجتماعي اسناد بندرعباس
گزيده مقالات و اخبار روزنامه هاي مهم درباره خليج فارس
مقدمه و بررسي سياسي ،اقتصادي و اجتماعي
خليج فارس در حديث ديگران
خليج فارس در نگاه ايرانيان
شماره اي از مقبره هاي استان سيستان و بلوچستان

---

آثار :
    1  اخلاق نظري و علم آداب
      ويژگي اثر : 1359
2  اسلام و بحران عصر ما،
      ويژگي اثر : 1363
3  اسلام و مسلمانان در روسيه
      ويژگي اثر : 1357
4  افضل الجهاد
      ويژگي اثر : 1351
5  امامت در حقوق شيعه (رساله: حقوق عمومي به زبان فرانسه )
      6  بحثي در سياست علمي كشور و جايگاه فرهنگستانها
      ويژگي اثر : 1385
7  برخي از وجوه جامعه ايران در آيينه رويه قضايي (رساله: جامعه شناسي حقوقي به فرانسه)
      8  تقسيم كار اجتماعي
      ويژگي اثر : 1359
9  تكوين، تدوين و طبقه بندي احاديث اسلامي (با بهره گيري از روشهاي داده ورزي ) (رساله به زبان فرانسه)
      10  جامعه شناسي حقوقي
      ويژگي اثر : 1388
11  جامعه، فرهنگ، سياست
      ويژگي اثر : 1363
12  جبرهاي اجتماعي و آزادي يا اختيار انساني
      ويژگي اثر : 1353
13  حسب حال يك دانشجوي كهن سال
      ويژگي اثر : 1376
14  حقوق بين المللي عمومي (2 جلد)
      ويژگي اثر : 1382
15  خدا
      ويژگي اثر : 1360
16  در آيينه حقوق: مناظري از حقوق بين الملل، حقوق تطبيقي و جامعه شناسي
      ويژگي اثر : تأليف و ترجمه ، 1367
17  در جست و جوي ريشه ها
      ويژگي اثر : 1373
18  دو سرچشمه اخلاق و دين
      ويژگي اثر : 1358
19  ديالكتيك و روش شناسي
      ويژگي اثر : 1352
20  ديالكتيكي سير جدالي و جامعه شناسي
      ويژگي اثر : 1351
21  عهدين، قرآن و علم
      ويژگي اثر : 1357
22  مبادي جامعه شناسي حقوقي
      ويژگي اثر : 1352
23  هنر جنگ
      ويژگي اثر : 1359
24  يادي از يار و ديار
      ويژگي اثر : 1355
25  يك حرف از هزاران (2 جلد)
      ويژگي اثر : 1377-1380
26  يك گام فراتر در برخي از حوزه هاي سياست علمي كشور
      ويژگي اثر : 1385