گوجه فرنگي داراي مقادير متفاوتي از ويتامين*هاي K ، E ، C، B ، A ، آهن، املاح معدني مخصوصاً فسفر، کلسيم، پتاسيم، مس، منيزيم، کبالت بوده و به تازگي وجود يد نيز در گوجه فرنگي گزارش شده است.
طبع گوجه فرنگي سرد و خشک است و داراي خواص اشتهاآور، ادرار آور، ضد نفخ، مقوي اعصاب، خنک کننده، تصفيه کننده خون، ضد اسکوربوت، ضد تعفن، هضم کننده غذا، نشاط آور، نيروبخش، ضد ميکروب و ضد اسهال است .گوجه فرنگي، ترشي معده را از بين مي*برد همچنین بدن را در مقابل امراض عفوني و کمبود ويتامين C حفظ مي*کند.
گوجه فرنگي به هضم غذا کمک مي*کند ، حس بينايي را تقويت كرده و به علت داشتن ويتامين B مقوي اعصاب است. آب گوجه فرنگي تازه در رفع لکه*هاي پوست مانند کک و مک اثر مفيد دارد؛ همچنين درموارد کمبود عناصر معدني بدن، درمان برافروختگي ، رماتيسم، نقرس و جلوگيري از پيري زودرس خاصيت درماني دارد.
گوجهفرنگي گياهي است با نام علمي “LYCOPERSISCOM ESCULENTUM” از خانواده سيب زميني “SOLANACEAE” که به نام عمومي “TOMATO” در جهان مشهور است.گوجه فرنگى ابتدا به عنوان گیاه زینتى در باغچه ها مورد استفاده قرار گرفت و به نام سیب طلایى یا سیب عشق معروف شد. مصرف گوجه فرنگى به عنوان نوعى سبزى از قرن نوزدهم میلادى به بعد شروع شد و بعد از جنگ جهانى اول به تدریج بر مصرف آن اضافه شد
ميوه اين گياه كه قسمت اصلي آن است به صورت خام يا پخته در سالاد، انواع سسها، سوپ و انواع مواد غذايي به طور وسيع در جهان مورد استفاده قرار ميگيرد. اكثرا گوجهفرنگي را در زماني كه به رنگ قرمز است استفاده ميكنند و كمتر از ميوه سبز آن استفاده ميشود.
مهمترين تركيبات گوجهفرنگي شامل حدود”90″ درصد و يا كميبيشتر آب ميباشد و بقيه آن را پروتئين، چربي، قندهاي مختلف از جمله گلوكز و فروكتوز، ويتامينهاي آ، ث، كا، تيامين، ريبوفلاوين، پانتوتنيك اسيد، اسيد فوليك، ويتامين اي، اسيد آمينههاي ضروري، املاح معدني از جمله كلسيم، فسفر، آهن، سديم، پتاسيم، منيزيوم، مس، منگنز، كبالت، روي و آرسنيك ميباشد و به تازگي وجود يد نيز در گوجهفرنگي گزارش شده است.
با توجه به تركيبات ياد شده كه فقط قسمتي از تركيبات گوجهفرنگي را تشكيل ميدهند ميتوان به خواص كم نظير آن پي برد. به همين دليل در سالهاي “1980″ تا “1990″ حدود “6000″ مقاله تحقيقاتي در مورد تجزيه و شناسايي مواد ارزشمند اين گياه به چاپ رسيده است. با وجود اين كه مسلم است هنوز تحقيقات در باره گوجهفرنگي به پايان نرسيده و بسياري از مواد و عناصر آن كشف نشدهاند ولي تحقيقات امروز حاكي از وجود مجموعهاي از عناصر و مواد بسيار ارزشمند براي انسان در اين گياه ميباشد كه كمتر كسي از آن آگاه بوده و به همين دليل به ارزش آن واقف نميباشند.
املاح معدني موجود در اين گياه با ارزش وظايف مهمي در بدن ايفا ميكند كه بسياري از آنها در تحقيقات جديد پزشكي در حال بررسي است. گوجهفرنگي در بعضي افراد ايجاد حساسيت ميكند كه بايد به آن توجه كرد. دانههاي گوجهفرنگي داراي روغن ميباشند كه براي تهيه مارگارين، سالاد و صابون مصرف ميشود.
در طب سنتي نقاط مختلف جهان، براي گوجهفرنگي اثراتي در جهت تسكين و بهبود بعضي بيماريها نظير آسم، سرفه، آنفلوآنزا، امراض چشم، گوش درد، حصبه، برص و تب زرد قايل ميباشند. در مراجع جديد علميخاصيتهاي ضد ميكروب، ضد اسهال، هضم كننده و ادرارآور را براي آن ذكر كردهاند.
گر چه شباهتهايي بين تركيبات گوجهفرنگي قرمز و سبز (نرسيده) وجود دارد، ولي رنگهاي گياهي موجود در گوجهفرنگي رسيده (قرمز) در سبز وجود ندارد و ممكن است گاهي در گوجهفرنگي سبز، مواد سمي وجود داشته باشد.مادهای سمّی به نام سولانین در گوجهفرنگی سبز و نارس وجود دارد که خوردن آن موجب مسمومیت میشود و دل پیچه، اسهال و باز شدن مردمک چشم ایجاد را می کند. با توجه به ارزش غذايي و اثرات جالب دارويي آن، استفاده روزمره و يا ممتد آن در رژيم غذايي توصيه ميشود.
ماسك گوجه فرنگي:
يکي ديگر از استفادههاي باارزش گوجهفرنگي استفاده از ماسك آن براي خانمهاست. اين مورد به خصوص براي كساني كه به گوجهفرنگي حساسيت ندارند مفيد است. براي استفاده از اين ماسك ميتوان پس از استحمام كه منافذ پوست بازتر ميباشند يك يا دو گوجهفرنگي تازه را له كرده و براي مدت “15″ تا “20″ دقيقه روي پوست صورت پهن كرد و سپس با آب شستشو داد.
اين ماسك به علت داشتن مواد ارزشمند ميتواند در طراوت و شادابي پوست مؤثر واقع شود. البته بايد ذكر كرد كه استفاده از ماسكهاي ميوهها احتياج به زمان طولاني دارد و بايد هفتهاي دو يا سه بار از آنها استفاده كرد. چرا كه غلظت مواد مؤثر آنها نسبتا پايين بوده و اثرات آنها كند است و در مقايسه با ماسكهاي شيميايي كه غلظت مواد آنها بيش از “20″ برابر مواد طبيعي ميباشند، احتياج به مصرف مداوم و طولاني دارند ولي در عوض عوارض جانبي محصولات شيميايي را به دنبال ندارند.
با توجه به اين كه خوردن سبزيهاي تازه و انواع ميوهها براي سلامتي و جلوگيري از چاقي بيرويه خانمها داراي اهميت است، خوردن گوجهفرنگي به عنوان يك ميوه باارزش در رژيم غذايي روزانه يا هفتگي توصيه ميشود. کارشناسان تغذیه معتقدند کیلوپن موجود در گوجه فرنگی از رگهای بدن محافظت می کند. به نوشته نشریه فرانسوی سانته زنانی که هرروز در وعده های غذایی خود گوجه فرنگی مصرف می کنند، کمتر از سایر افراد دچار حمله های مغزی یا قلبی می شوند. براساس پژوهش های انجام شده در دانشگاه هاروارد که بر روی 40 هزار زن آمریکایی در طی هفت سال صورت گرفته است زنانی که هفت بار در هفته غذاهای حاوی گوجه فرنگی مصرف کرده اند، خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی در آنها 30 درصد کمتر از افرادی است که یکبار در هر هفته گوجه فرنگی خورده اند. بررسی های جدید حاکی است افرادی که در هفته دوبار غذاهای تهیه شده با گوجه فرنگی و حتی سس گوجه فرنگی مصرف می کنند از خواص پیشگیرانه گوجه فرنگی بهره مند خواهند شد. به گفته پژوهشگران کیلوپن، رنگدانه ای از خانواده کاروتنوئیدهاست که موجب قرمزشدن رنگ گوجه فرنگی می شود و دارای خاصیت آنتی اکسیدان است. با خوردن اين ميوه احتمال بروز سرطان پروستات و پيري زودرس در افراد کاهش مي يابد.
دکتر ” يوسف اسکندري ” متخصص تغذيه در اين باره به خبرنگار ايسنا، علوم پزشکي ايران گفت :
ليکوپن موجود در گوجه فرنگي با کاهش سطح چربي بد خون ( LDL) از بروز بيماريهاي قلبي عروقي در افراد پيشگيري مي کند.
اين متخصص درمورد ساير خواص گوجه فرنگي به ايسنا، گفت : مطالعات نشان داده است خوردن گوجه فرنگي در کاهش دردهاي روماتيسمي و تب ، درمان مسموميتها و دفع رسوبات بدن موثر است.
لازم به ذکر است گوجه فرنگي به دليل داشتن ويتامين A ضمن رفع خستگي و تقويت اعصاب نوعي اشتها آور نيز محسوب مي شود.
تحقيقي كه بر روي “32″ بيمار مبتلا به سرطان پروستات انجام گرفته، نشان داد مقدار ليكوپن در بافت پروستات افرادي كه در رژيم غذايي آنها گوجه فرنگي و فراورده هاي آن وجود دارد، زياد است. آسيبهاي ناشي از سرطان پروستات در اين افراد 28 درصد كمتر از دوراني بوده كه گوجه فرنگي مصرف نمي كردند.
اين آمار، تاثير زياد گوجه فرنگي و ليكوپن موجود در آن در پيشگيري و درمان سرطان پروستات را نشان مي دهد. كه مي توان از اين ماده به عنوان يك مكمل غذايي در رژيم بيماران استفاده كرد.
راديكال هاي آزادي كه از اكسيژن به وجود مي آيد مي تواند بسيار زيان آور بوده و تومورهاي خطرناكي را ايجاد كند.
همچنين گوجه فرنگي از ورم آپانديس جلوگيري مي*كند. از جوشانده برگ گوجه فرنگي نيز مي*توان براي دفع شته و حشرات استفاده كرد.
گوجه فرنگي براي مبتلايان به نقرس و رماتيسم مفيد و ورم مفاصل را برطرف مي*كند. همچنين از تصلب شرايين جلوگيري كرده و حتي مصرف آن براي اين مرض مفيد است.
گوجه فرنگي، اوره خون را پايين مي آورد. براي تميز كردن خون بايد از گوجه فرنگي و كرفس به نسبت مساوي و به مقدار سه فنجان در روز قبل از غذا و به مدت سه هفته استفاده كرد.
براي تميزي لكه جوهر بر روي لباس، يك تكه پنبه را در داخل آب گوجه فرنگي قرار داده و لكه جوهر را با آن مالش دهيد و سپس آنرا بشوييد.
اگر پوست شما كك و مك دارد، هر روز آنرا با گوجه فرنگي تميز كنيد كم كم كك و مك*ها را از بين مي برد.
گفتني است، در بعضي از اشخاص هضم گوجه فرنگي با اشكال صورت مي گيرد. کساني که معده حساس دارند، نبايد در خوردن گوجه فرنگي افراط كنند.
همچنين بعضي از افراد نسبت به گوجه فرنگي حساسيت دارند. اين نوع از افراد نيز نبايد گوجه فرنگي بخورند.خوردن گوجه فرنگي به هر صورت ، براي بيماراني که دچار حساسيت يا انرژي (خارش بدن ، آسم ، کهير …) مي باشند ، مضر است
محققان معتقدند که خوردن گوجه فرنگی در درمان بیماری ایدر موثر است.گوجه فرنگی سرشار از پروتیـین هایی است که میتواند ویروسهای 2 بیماری ایدز و هپاتیت B را نابود کنند. دانشمندان همچنین در این فکر هستند تا با استفاده از گوجه فرنگی قرص هایی تولید کنند که قدرت دفایی بدن را در برابر انواع بیماریها تقویت کند .
پزشکان میگویند : تلاشها باید در جهت تهیه نوعی واکسن با استفاده از عصاره گوجه فرنگی باشد چرا که هم هزینه اش کمتر است و هم در دسترس همگان قرار میگیرد