تفرش

 آب انبار بلور

در محله فم تفرش، اثری به جا مانده از دوره قاجار است
آب انبار بلور در كوچه بلور محله فم تفرش واقع شده است. این بنا در نزدیكی تكیه زاغرم قرار دارد. این بنا برای تامین آب اهالی محل به ویژه در تابستان بوده است.

به سبب نبود سندی دال بر تاریخ بنای این آب انبار نمی توان تاریخ دقیقی برای آن در نظر گرفت؛ ولی با توجه به سبك و سیاق ساخت و بنای اطراف آن، به احتمال بسیار، بنای مورد نظر مربوط به دوره قاجار میباشد و تا دهه 1340 خورشیدی از آن استفاده می شده است و پس از انجام لوله كشی آب آشامیدنی در شهر مذكور به تدریج رونق افتاده است. بنا به قول اهالی سازنده بنا و بانی آن حلاج میرزا حسین ملقب به بلور بوده است.

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران، سردر و راه پله پاشیر آب انبار در ضلع شمال شرقی بنا تعبیه شده است و در حد وسط هر یك از اضلاع غرب و شرق یك بادگیر بنا گردیده شده است و به جهت جلوگیری از ورود حیوانات و افراد متفرقه به محوطه آب انبار در سه سمت بام بنای فوق دیواری خشتی و گلی بنا شده است. 12 ستون، 18 جرز، 20 گنبد و همچنین 2 غلام گردش مخصوص هوا، اسكلت و فضای اصلی مخزن آب انبار را تشكیل مب دهد.

تمام جرزها و ستونهای آب انبار با تیرهای چوبی به یكدیگر كلاف كاشی شده اند یك راه پله جهت تشخیص میزان آب و نیز در مواقع ضروری جهت لایروبی و انتقال نقاله و رسوبات به بیرون استفاده میكرده اند و عمده مصالح بكار رفته در این شامل خاك، خشت، گچ، آهك، چوب، آجر و سنگ میباشد.

تزئینات این آب انبار شامل تزئینات آجری و نیز رسم بندی بر سردر ورودی پاشیر و همچنین در بخش فوقانی دو بادگیر بنا شده است.

سه صفت عمده معماری این بنا به ترتیب عبارتند از: 1- ساخت یك دستگاه گردش با پنج دهانه با فاصله*های معین نسبت به هم در هر سمت شرق و غرب مخزن كه رابطه بین ساقه بادگیر و فضای مخزن به منظور هدایت و تقسیم برودت هوا و تهویه بوده است.

شهر تفرش یکی از جای دیدنی استان مرکزی است که اسم ان رو کمتر شنیدیم.

 آشنايي با ابنيه تاريخي، مذهبي تفرش آرامگاه پروفسور حسابي ، امامزادگان قلعه هاي گبري مهمترين مراکز تاريخي وبناهاي ديدني و توريستي تفرش هستند.

به گزارش خبرنگار ايسنا آرامگاه دکتر محمود حسابي از نوابغ ايران زمين و نابغه بزرگ جهان علم و انديشه ايران و جهان پس از 90 سال زندگي پربار علمي در 12 شهريور 1371درشهر تفرش به خاک سپرده شد که امروز آرامگاه وي در تفرش محل تجمع مراسم مذهبي و رسمي مي باشد. 

هرساله صدها نفر در بازديد از آرامگاه پروفسور حسابي با اين انديشمند بزرگ و فرهيخته و چهره ماندگار تفرس آشنا مي شوند.

قلعه هاي گبري يادگار دوران قبل از اسلام درمنطقه تفرش که به همين نام مشهور هستند ديگرمراکز واماکن تاريخي اين شهر مي باشد .

اين آثار تاريخي تفرش متعلق به دوران قبل از اسلام است که مصالح به کار رفته در اين قلعه ها سنگهاي لاشه وگل بوده و هيچ هنر زيبا و باظرافتي درساخت آنها به کار نرفته است .

مساحت قلعه ها متفاوت مي باشد ومعمولا با چند برج محصور شده اند که هدف از ساخت آنها براي مقاصد نظامي اهالي ساکن در اطراف اين قلعه ها بوده است.

امروز پس از گذشت صدهاسال ساخت وسازهاي مسکوني اين قلعه ها نيز مورد استفاده مسکوني پيدا کرده اند وکم کم رو به تخريب هستند.

امامزاده ابوالعلي مهدي ازنوادگان امام جعفرصادق يکي ديگر ازبناهاي تاريخي تفرش است که بنا متعلق به دوره ايلخاني سال 984 هجري قمري مي باشد.

معماري اين امامزاده به ثبت ملي رسيده وآثار چوبي اين بنا که با آبه هاي مختلف قرآني کنده کاري شده به سال 1073 هجري قمري مربوط مي شود.

شاهزاده احمد ،از نوادگان امام موسي کاظم که اين امامزاده مربوط به عصرصفويه در قرن دهم زمان شاه تهماسب بنا شده و اين امامزاده جزء آثار ملي به ثبت رسيده است .

امامزاده محمد از ديگر آثار به ثبت رسيده ملي درعصر صفويه قرن دهم و زمان شاه عباسي دوم مي باشد .

همچنين امامزاده قاسم از نوادگان امام موسي کاظم متعلق به دوران صفوي وقرن دهم درروستاي کهک درکنار درخت کهنسال چنار از ديگر آثار باستاني به ثبت رسيده تفرش هستند. تکيه زاغرم که ازمعمارهاي قابل توجه ايراني برخورداراست که درسال 1274 هجري قمري بنا شده و در آثارملي به ثبت رسيده است

 آقامومن تفرشي

 قلعه هایادگار دوران قبل از اسلام درمنطقه تفرش هستند از دیگرمراکز واماکن تاریخی این شهر می باشد . 

این آثار تاریخی تفرش متعلق به دوران قبل از اسلام است که مصالح به کار رفته در این قلعه ها سنگهای لاشه وگل بوده و هیچ هنر زیبا و باظرافتی درساخت آنها به کار نرفته است . 

مساحت قلعه ها متفاوت می باشد و معمولا با چند برج محصور شده اند که هدف از ساخت آنها برای مقاصد نظامی اهالی ساکن در اطراف این قلعه ها بوده است. 

امروز پس از گذشت صدها سال ساخت وسازهای مسکونی این قلعه ها نیز مورد استفاده مسکونی پیدا کرده اند و کم کم رو به تخریب هستند.

حكيم نظامي گنجوي (تفرشي)

جمال الدین ابو محمد الیاس بن یوسف ابن زكی ابن

 موید نظامی از شاعران بزرگ زبان فارسی است

. نظامی از شاعران سده ششم(614-534) و عصر

 سلجوقی است كه خمسه او از پر آوازه ترین

منظومه های زبان فارسی است.

نظامی توانست شعر تمثیلی را در زبان فارسی

به حد اعلای تكامل برساند.

لطفعلی آذر بیگدلی درمقدمه یوسف وزلیخای خود گفته است

دگرسرودیار قم نظامی                      كزو ملك سخن دارد تمامی

زخاك تفرش است آن گوهر پاك          ولی درگنجه مدفونست درخاك

پدرش یوسف نظامی بوده ودر همدان خدمت میكرده ومادرش رییسه بانو

دختر شیخ الاسلام كرد در كرمانشاه بوده است.رییسه بانو بافرزندش الیاس

چند سالی درطادتفرش نزد اقوام شوهرش زندگی میكرده پس از مدتی به

همراه فرزندش  سواره به فراهان واز آنجا به همدان به نزد شوهرش میرود

و به معیت او با قشون به شهرهای آذربایجان حركت میكندوخدمت دولتی ر

ا در آنجا ادامه میدهد نظامی شهر گنجه را برای اقامت انتخاب میكند وتاآخر

عمر ماندگار آن سامان میگردد

بنال ای كهن بلبل سالخورد                      كه رخساره سرخ گل گشت زرد

فرومانددستم زمی خواستن                     گران گشت پایم زبرخاستن

تنم گونه لاجوردی گرفت                        گلم سرخی انداخت زردی گرفت

سرم برسرزانو آورد جای                      زمین زیرسرآسمان زیر پای

جوانی شد وزندگانی نماند                     جهان گوممان چون جوانی نماند

قراری نه دررقص اعضای من               سرمن شده گرمی پای من

بیادآو رای تازه كبك دری                       كه چون برسرخاك من بگذری

گیابینی از خاكم انگیخته                        سرین سود پایین فرو ریخته

زمانیست در خاك گنجه گمم                   ولی از قهستان شهر قمم

بتفرش دهی هست تا نام او                   نظامی از آنجا شده نامجو

منزل حكیم نظامی درروستای طاد ازآثار تاریخی ودیدنی تفرش میباشد

 كوسه گلدی

یكی از سنت های تفرشیان دردوره قاجاریه خروج كوسه گلدی

درماه اسفند بوده.كوسه گلدی مردی چوپان بوده كه خروجش

علیه زمستان وبیكارگی صورت میگرفته  اواز ابتدای اسفندماه

به درحصارروستاییان میرفته وباضرب یك لگدبه در هرطویله فرا

رسیدن فصل بهاررا نوید میداده

كوسه گلدی بارفتارش به روستاییان میفهمانده كه نگهداری

گاو وگوسفند والاغ درطویله بیش ازاین سودمند نیست وضمنا

دستمزد سالانه خودرانیزدریافت میكرده به سبب كوهستانی بودن

تفرش بهاراندكی دیرترازسایرنقاط آغاز میشود وهمچنین به علت

 سرمای زودرس زمستان كه اصطلاحا ازابتدای قوس آغاز میشود

چهارپایان در طویله نگهداری شده وپروار میگردند

آرامگاه میر علام تفرشی

درمحله استادیوم تفرش قبرستان قدیمی بنام سماق بنه وجود داشت

كه بواسطه گسترش شهردیگرتقریبا اثری ازآن نیست فقط در جنب

ساختمان مدرسه شبانه روزی سابق بقعه ای بجای مانده است كه

مدفن عالم برجسته وجلیل القدر(میرعلام تفرشی)میباشدكه قدمت

 آن به قرن یازدهم هجری واواخر دوران صفویه میرسد كه البته سنگ

 قبر آن بواسطه ارزش تاریخی بسرقت رفته است

میرعلام تفرشی از شاگردان مقدس اردبیلی و مورد وثوق كامل

 ایشان بوده به حدی كه مقدس اردبیلی به شاگردان خود

 گوشزدمی كنند كه پس از من برای حل مشكلات علمی خود

در شرعیات به میر علام و در عقلیات به امیر فیض الله

 عبدالقاهر حسینی تفرشی رجوع كنید در حال حاضر هم تمام

 علمای اعلام و فقهای عظام به قدر و منزلت علمی و مذهبی

 میر علام واقف می باشند .

همچنین دراین بقعه اسماعیل خان لشكر نویس تفرشی

 صاحب نُخَبتُه التواریخ معروف به دبیر نیز مدفون میباشد

 وی استاد بی نظیر در تاریخ میباشد

نخبته التواریخ تاریخ جامعی است در نظم و نثر كه از آغاز

 اسلام تا آخر سلطنت منظفه الدین شاه قاجار نگاشته شده

 وگزارش ائمه و رجال و جلوس و وفات پادشاهان و ارتحال

 علما و حوادث مهم و سوانح میباشد و برای هر یك مسله

 تاریخی متناسب متین و شیوا تالیف  شده است .

 آسياب هاي تفرش

آسياب وآسياباني درزمانهاي قديم جزومشاغل مهم

بودچراكه نان قوت غالب مردم از گندمي كه دست

رنج خودكشاورزان بوددراين اسيابها آرد ميشدتا

براي مصرف ساليانه آنهاآماده شود اين آسيابها در

كنار رودها وجويهاي پر آب قرار داشتنددرتفرش

نيز چندين آسياب دركنار رودخانه آبكمر وچند نقطه

 ديگرتفرش وجودداشت كه امروزه فقط خرابه هايي

 از آنها بجاي مانده است

برخي از آنها عبارت بودند از:

آسياب حاج علي ودو آسياب ديگر در دره آبكمر

آسياب درقلعه

آسياب شمس آباد

آسياب شاهك

روستاي زاغر

زاغردر6كيلومتري جنوب تفرش قرارداردبواسطه

قرارگرفتن دردامنه كوه آب وهوايي بسيار مطبوع

ومنظره اي از تمام شهر تفرش رادرپيش چشم هر

بيننده قرارميدهد

بافت قديمي روستا براثرمهاجرت وعدم توجه صاحبان

آن درحال ويراني ميباشدوالبته بناهاي جديدي هم در

حال احداث ميباشد

جمعيت روستا بنا به گفته اهالي حدود 50نفر ميباشد

كه درتعطيلات با مراجعه زاغري هابه زادگاه خود

به طرز چشمگيري افزايش پيداميكند اقتصاد روستا

برپايه كشاورزي ومحصولات باغي وبادام ميباشد

چندعكس از زاغر 

خیلی عالی بود اما من به تفرش رفتم غروبهای دلگیری دارد نمی دانم برای من ای مطلب صدق می کند یا دیگران نظر مرا قبول دارند.

میرزا یحیی فرزند حاجی میرزاعبدالغنی درسال

1239خورشیدی درکوکان تفرش متولدشد.

درنوجوانی مقدمات زبانهای پارسی وعربی

 را نزدپدر فراگرفت ودرنگارش خطوط شکسته و

نستعلیق مهارت یافتدرهمین ایام بدرخواست

 برادر بزرگ خود که وی را مستعد میدیدبه تهران

 آمدپس از مرگ میرزاعبدالغنی درسال1256به

 تفرش بازگشت وبعدازمدتی همراه دایی خود که

 درخرم آباد در اموردولتی بود به لرستان وخوزستان

 رفت ومدت 10سال در خدمات دولتی در آن مناطق

 بود وسپس به تهران برگشت ودرسمت دبیری

 ومنشیگری سفارت انگلیس بودمیرزا یحیی صاحب

 دیوان غزلیات بود در آن زمان منتشر شده بود

علاوه بر این دیوان غزلیات منظومه ای بنام

 "گوی وچوگان"وکتاب "طرب نامه"ویک

 مثنوی به نام"شکرستان"نیز دارد

میرزا یحیی سرخوش در آبان1298خورشیدی

 درگذشت ودر صحن امامزاده معصوم تهران

به خاک سپرده شد