امام رضا عليه السلام

نام : على (هشتمين امام كه به امر خداوند تعيين شده است ) كنيه : ابوالحسن الثانى لقب : رضا پدر : حضرت موسى بن جعفر (ع ) مادر : نجمة (بقولى تُكْتَم و بقولى ام البنين و بقولى اروى ) از مردم نوبه تاريخ ولادت : سه شنبه 11 ذيقعده ، سال 148 هجرى مكان ولادت : مدينه مدت عمر : 55 سال علت شهادت : مسموميت قاتل : مامون ، كه انگور زهرآلود را به آن حضرت خورانيد. زمان شهادت : جمعه آخر صفر ، سال 203 هجرى مكان شهادت و دفن : در خانه خود در شهر طوس پس از آنكه از مجلس ‍ ماءمون بيرون آمد و در اثر مسموميت به شهادت رسيدند و در موضعى در چهار فرسخى طوس كه مقبره هارون بود در دهى به نام سناباد كه اكنون به آن مشهد مقدس ميگويند به خاك سپرده شدند.

امام هشتم ، على بن موسى الرضا عليه السلام در يازدهم ماه ذى القعده سال 148 هجرى قمرى در مدينه منوره متولد شد. پدر گرامى ايشان امام موسى بن جعفر(ع ) و نام مادرشان را نجمه نوشته اند. امام رضا عليه السلام پس از شهادت پدر بزرگوارش در زندان بغداد، در سن سى و پنج سالگى عهده دار امر مقدس امامت گرديد. مدت امامت آن حضرت بيست سال به طول انجاميد. از اين مدت ده سال معاصر هارون الرشيد، پنج سال معاصر پسر هارون محمد امين و پنج سال ديگر معاصر ماءمون پسر ديگر هارون بود. خلفاى عباسى كه همچون حكام ستمگر و خونريز اموى همواره از نفوذ و شخصيت الهى و معنوى ائمه معصومين عليهم السلام بيمناك بودند و از موقعيت و محبوبيت آنان در جامعه اسلامى آگاهى داشتند به شيوه هاى مختلف تلاش مى كردند كه مانع ارتباط و ملاقات مردم با آنان شوند.

به همين منظور ائمه معصومين عليهم السلام چه در حكومت اموى و چه در زمان تسلط عباسيان به شدت تحت نظر و مراقبت شديد ماءموران و جاسوسان حكومتى بودند و خلفا تلاش مى كردند از كوچكترين حركت و ملاقات و فعاليت آنان با خبر شوند.

حمله هاى شبانه ماءموران خليفه به خانه امام صادق عليه السلام و تبعيد و زندانى كردن امام هفتم عليه السلام نمونه هاى بارزى از وحشت دستگاه حكومت عباسى از مقام و موقعيت و محبوبيت و نفوذ ائمه معصومين (ع ) در جامعه اسلامى مى باشد. پنج سال آخر دوران امامت ، امام هشتم عليه السلام مصادف با حكومت ماءمون خليفه عباسى بود. ماءمون كه همواره از قدرت شيعيان در جامعه اسلامى بيمناك بود و از مقام و موقعيت امام رضا عليه السلام در ميان آنان به خوبى آگاهى داشت براى جلب نظر شيعيان و پيروان امام رضا(ع ) و با هدف ايجاد محدوديت و زير نظر داشتن ايشان ، آن حضرت را از مدينه به مرو (خراسان ) آورد.

او ابتدا پذيرفتن خلافت را به امام (ع ) پيشنهاد نمود و هنگامى كه با امتناع امام عليه السلام روبرو شد با اصرار تواءم با تهديد، ولايت عهدى را به ايشان پيشنهاد كرد كه امام عليه السلام نيز با تهديد ماءمون بالاجبار ولايت عهدى ماءمون را با شرايطى از جمله اينكه هيچگونه دخالتى در امور اجرايى نداشته باشد، پذيرفت .

مقام و موقعيت روزافزون امام عليه السلام در جامعه اسلامى نفوذ معنوى و روحانى ايشان و معرفى سنت نبوى ، به ويژه در جريان برگزارى نماز عيد فطر، كه امام (ع ) به روش ‍ رسول خدا صلى اللّه عليه و آله و سلم براى اقامه كردن آن از خانه خارج شدند هراس و دلهره ماءمون را دوچندان نمود. او كه با پيشنهاد ولايت عهدى به امام رضا(ع ) به هدف و مقصود خود كه همانا همراه كردن امام (ع ) با خود بود نرسيده بود، تصميم گرفت به هر شيوه ممكن امام (ع ) را به شهادت برساند.

لذا امام رضا عليه السلام را با شيوه اى خاص و به صورت پنهانى مسموم و ايشان را به شهادت رسانيد. امام هشتم (ع ) در آخر صفر سال 203 هجرى قمرى در سن 55 سالگى به دست ماءمون به شهادت رسيد. مرقد مطهر آن حضرت در مشهد مقدس قرار دارد و قبله گاه شيفتگان مقام امامت و ولايت است .