گياه خارخاسک از خانواده اسفندها است و قسمت مورد استفاده اين گياه ميوه، دانه، برگ، ريشه و گاهي تمام قسمتهاي گياه است و اغلب، تمام ميوه آن مورد استفاده قرار ميگيرد. اين گياه دارويي به عنوان علف هرز در بيشتر مناطق ديده ميشود. اگرچه گياه خارخاسک در آمريکا و استراليا گياهي سمي محسوب ميشود اما در طب سنتي چين و هند پيشينهاي طولاني و مصارف درماني بسيار دارد.
اين گياه با گلهاي زردرنگ در مناطق صحرايي و با شرايط نامناسب هم رشد ميکند. خارخاسک به عنوان گياه يک ساله در آبوهواي سردتر پرورش مييابد. از ترکيبهاي مفيد و فعال موجود در گياه خارخاسک ميتوان به ساپونينها، ليگنيناميدها، فلاونوئيدها، آلکالوئيدها و گليکوزيدها اشاره کرد.
مطالعات آزمايشگاهي روي حيوانات حاکي از آن است که مصرف اين گياه به افزايش ترشح هورمون تستوسترون و همچنين افزايش قدرت و حجم عضلات منجر ميشود. همچنين مصرف اين گياه توليد سلولهاي جنسي مردانه و زنانه را افزايش ميدهد. همچنين گياه خارخاسک در درمان بيماريهاي قلبي – عروقي همچون فشارخون بالا، کمخوني، ضعف گردش خون و آنژين صدري موثر است.
گياه خارخاسک باعث کاهش قند خون بيماران ديابتي ميشود
نتيجه يک تحقيق نشان ميدهد عصاره ميوه گياه خارخاسک باعث کاهش قند خون در موشهاي ديابتي ميشود. اين پژوهش با هدف ارزيابي اثرات مقادير متفاوت از عصاره ميوه گياه خارخاسک بر قند خون در موش صحرايي در مقايسه با داروي گلي بن کلاميد در کوتاه مدت و بلندمدت انجام شد. در اين تحقيق تعداد 60 موش صحرايي نر بالغ نژاد ويستار به وزن 200 تا 250 گرم که در شرايط يکسان نگهداري ميشدند، به وسيله استرپتوزوسين ديابتي شدند و در اين تحقيق مورد آزمايش قرار گرفتند. به اين موشها عصاره هيدرو الکلي گياه خارخاسک در دوزهاي 750 ،500 ،250 ،150 ،60 ،30 ،15و 1000 ميليگرم در بررسي حاد داده شد و در دوزهاي 750 ،500 و 1000 در بررسي فاز مزمن، داروي گلي بن کلاميد به مقدار 10 ميليگرم به روش داخل صفاقي تزريق شد و اين دو با هم مقايسه شدند.
بعد از اين مرحله نمونه خون از وريد خوني موشها به صورت ناشتا و 2ساعت پس از تغذيه جمعآوري شد و قند خون با استفاده از دستگاه گلوکومتر اندازهگيري شد. نتايج آناليز آماري نشان داد عصاره هيدرو الکلي ميوه خارخاسک سبب کاهش ميزان قند خون در موشهاي ديابتي در مقايسه با داروي معيار و گروه شاهد ميشود. دوزهاي 250، 150،60 ،30 ،15 و 500 ميليگرم تأثير معناداري بر قند خون نداشتند درحاليکه دوزهاي 750 و 1000 سبب کاهش پيشرونده قند خون دوساعته و ناشتا شدند. بر اساس نتايج حاصلشده از اين تحقيق عصاره هيدروالکلي ميوه گياه خارخاسک باعث کاهش ميزان قند خون در موشهاي ديابتي در مقايسه با داروي معيار شد.
خارخاسک و دفع سنگهاي مجاري ادراري
اين گياه دفعکننده سنگهاي مجاري ادراري و تسهيل دهنده عمل تصفيه خون و اعمال کبدي است و نحوه مصرف آن بدين صورت است: ميوه اين گياه بايد روزي 3 مرتبه و به ميزان 2 تا 4 گرم به صورت دم کرده مصرف شود.
خارخاسک و ناتواني جنسي
اگر چه بسياري معتقدند که گياهان دارويي براي مشکلات جنسي کاربردي ندارند و اين مشکل را برطرف نميکنند اما تحقيقات خلاف آن را ثابت کرده است. يکي از بهترين اين داروها خارخاسک است که روي کاربرد آن تحقيقات بسياري انجام شده است. اين ماده از زمانهاي قديم در اروپا و آسيا براي درمان ناتوانيهاي جنسي و ناباروري مورد استفاده قرار ميگرفته است البته قبل از اينکه پيشرفتهاي علمي داروهايي شيميايي و علاجهاي پزشکي براي اين عارضه پيدا شود و ماده اصلي آن که پروتوديوسين ناميده ميشود کشف شود. شش دانشگاه و بيمارستان آکادميک بيش از نه تحقيق روي اين مسئله انجام دادهاند که آثار پر منفعت داروهاي گياهي را به اثبات ميرساند. اين تحقيقات نشان داده است که خارخاسک در مواقعي کاربرد دارد که هورمونهاي جنسي فرد نامتوازن بوده يا تستوسترون کاهش يافته باشد. در اين حالت ماده فعال موجود در خارخاسک ميتواند با استفاده از آنزيمهاي طبيعي بدن فرد اين کمبود را جبران کند.
تحقيقات ديگري نشان داده است که خارخاسک ميتواند DHEA که مادهاي موثر براي برقراري يک رابطهي جنسي سالم و کامل ميباشد را در بدن فرد بالا ببرد. اين ماده براي درمان ناتوانيهاي جنسي بالا بردن کيفيت عملکرد فرد بسيار خوب عمل ميکند و اگر به طور مرتب مورد استفاده قرار گيرد ميتواند اين مشکل را درمان کند، به ياد داشته باشيد که اين دارو فوري عمل نميکند و نيازمند زمان است.
نکته قابلتوجه: اگرچه ميتوان در فروشگاهها انواع مختلفي از اين داروي گياهي را مشاهده کرد، اما بايد توجه داشته باشيد که بعضي از اين داروها اصل نيستند و فاقد آن ماده فعال که به درمان اين عارضه کمک ميکند هستند. دقت کنيد که نوعي از اين ماده را انتخاب کنيد که حداقل 45 درصد حاوي پروتوسين باشد.
خارخاسک براي کاهش فشارخون مفيد است
خارخاسک گياهي است که در گذشته براي کاهش چربي خون و کلسترول، رفع تصلب شرايين، انسداد و سخت شدن سرخرگها مورد استفاده قرار ميگرفت. ترکيبات اين گياه در کاهش مقدار سديم موجود در خون که باعث کاهش حفظ ميزان مايعات ميشود، موثر است. خارخاسک با کاهش تحريک عصبي، افزايش فعاليت عضله قلب و از بين بردن هورمونهاي مازاد از جريان خون، براي برطرف کردن فشارخون مفيد است.
ديگر خواص اين گياه
* اين گياه بين ورزشکاران به خصوص بدنسازان به همراه مکملهاي غذايي براي تقويت توده عضلاني و افزايش قدرت مصرف ميشود و در داروهاي سنتي چينيها و هنديها براي درمان بيماريهاي کبد و کليه و بيماريهاي قلبي - عروقي مورد استفاده قرار ميگيرد.
* کارشناسان ماليدن يا خوردن روغن خارخاسک را در تسکين درد مفاصل و کمر تأثيرگذار ميدانند.
* غرغرهي جوشانده خارخاسک براي معالجه التهابها و برفک دهان، کاربرد دارد.
* ميوهي خارخاسک مانند عصارهي گياه عمل ميکند و دَمکردهي ميوه آن، برطرفکنندهي بيماريهاي کليه و نقرس است.
* علاوه بر اين افراد مبتلا به اختلالات گوارشي همچون يبوست و نفخ نيز ميتوانند از فوايد درماني خارخاسک بهرهمند شوند.
* گياه خارخاسک در طب سنتي چين براي تقويت کبد، درمان پرخوري و همچنين درمان مسموميت غذايي استفاده ميشود.
* اين گياه به دليل ادرارآور بودن و داشتن خواص ضدعفونيکنندگي ميتواند خطر ابتلا به عفونتهاي مجاري ادراري را کاهش دهد.
* خارخاسک همچنين در درمان اختلالات ايمني بدن از قبيل آلرژيهاي پوستي و اگزما نيز تأثيرات سودمندي دارد.
ميزان مصرف خارخاسک
ميزان مجاز براي هر بار مصرف خوراکي اين گياه، از ريشه، برگ يا ميوه، حداکثر 20 گرم و از روغن آن، حداکثر 28 گرم است که اين ميزان اغلب بايد به همراه شيرهي انگور يا شيرهي خرما و يا عسل مصرف شود
