پول در ایران
تا آنجا که اطلاع داریم قدیمی ترین پول ایران به فرمان داریوش کبیر ضرب شده است . سکه داریوش کبیر از طلا بود و نویسندگان یونانی آنرا به نام خود « دریکوس » نامیده اند .
دوره های بعد علاوه بر سکه طلا نقره نیز ضرب شد . هخامنشیان علاوه بر سکه طلا سکه نقره هم داشتند و اشکانیان بیشتر به ضرب سکه های نقره دست میزدند .
در زمان حکومت ساسانیان مسکوکات طلا به سبک سکه های رومی در آمد این مسکوکات از ترکیب طلا ، نقره و مس ضرب می گردید .
در دورۀ اسلامی مسکوکات طلا به اسم دینار ، نقره ، به اسم درهم و مس به اسم فلس در جریان بود .
دردورۀ مغول سکه های طلا مجددا ً کمیاب شد و معاملات اغلب با سکه های نقره انجام میگرفت .
کلمۀ تومان به معنی ده هزار است و کلمۀ مغولی می باشد ازاین تاریخ متداول گردید و به ده هزار دینار یک تومان گفته شد .
دردورۀ صفویه سکه هائی به اسم عباسی ، لاری ، صدی ، شاهی ، محمودی و غیره وجود داشت . دربارۀ سکه عباسی تونوت یکی از سیاحان اروپائی در قرن هفتم میلادی می نویسد :
«رواج عباسی بیش ازسکه های دیگر است . از آن رو که این پول به درستی بهترین پول جهان به شمار می رود . وزن آنها به اندازه ای صحیح و یکسان است که وقتی بخواهند مقدار زیادی از این پول را تادیه کنند در هریک از دو کفه ترازو و بیست و پنج عباسی قرار داده و با هم قیاس میکنند و تنها موقعی به آزمایش دقیق یک یک سکه ها میپردازند که اندک تفاوتی درون آنها دیده شود »
نادرشاه افشار نیز پس از فتح هندوستان سکه های جدیدی از طلا به نام اشرفی و از نقره به نام نادری ضرب نمود . بعضی از این سکه ها در هندوستان و به مناسبت فتح آن کشور به دست نادر ضرب شده است .
واحد پول ایران در دورۀ سلطنت قاجاریه تغییر پیدا کرد . در زمان فتحعلیشاه قاجار قران واحد پول ایران گردید . قران معادل یک دهم تومان و برابر با 5 عباسی ویا 20 شاهی بود . دراین دوره نامهای عباسی و شاهی و محمودی رسما تغییر یافتند و شاهی اسم جدید سکه مس شد . ولی چنانکه می دانیم اصطلاح عباسی تا مدتهای مدید در میان مردم متداول بود و اغلب ما آنرا به به معنای چهار شاهی به کار برده ایم .
قبل از سلطنت ناصرالدین شاه ضرابخانه های مختلف در شهرهای بزرگ ایران وجود داشت و امتیاز ضرب پول به اشخاص واگذار می شد .
در زمان ناصرالدین شاه تصمیم گرفته شد ضرب سکه را به انحصار دولت درآورند و برای این منظور از خارج وسائل جدید ضرب وارد کردند و یک نفر متخصص اتریشی استخدام نمودند .
دراین زمان جدولی برای پول ایران به ترتیب زیر تهیه شده :
سکه طلا
یک تومان به نام اشرفی
نیم تومان به نام پنجهزاری
سکه نقره
یک قران نیم قران یک چهارم قران
سکه مس
دوشاهی یک شاهی نیم شاهی
ولی این جدول بلا اجرا ماند .
