تولد تو، بي مهري من

افسردگي پس از زايمان در زنان

اختلالات و نابساماني‏هاي روحي- رواني، از جمله مشکلات رايج دنياي کنوني ا‏ست که هر روز ابعاد تازه‏تري مي‏يابند. يکي از مهم‏ ترين اختلالات رواني، هيجان ناشي از تولد نوزاد مي‏باشد که البته بيشتر، مادران تازه وضع حمل نموده به نوعي، با درجه‏اي از آن برخورد داشته‏اند. در جدول طبقه‏بندي تشريحي اختلالات رواني، يکي از بيماري‏هاي رايج، اختلال افسردگي پس از زايمان يا «PND» است که بنا به اهميت تشخيصي، عاطفي و روش‏هاي معالجه و همچنين پژوهش‏هاي صورت گرفته، از اولويت ويژه‏اي برخوردار مي‏باشد. اختلال افسردگي پس از زايمان همانند اختلال رواني ناشي از زايمان و اختلالات هيجاني مي‏تواند حالت مزمن به خود گرفته و نيازمند تدابير درماني ويژه‏اي گردد.

پژوهش‏هاي انجام گرفته، ميزان شيوع اين اختلال را در مادراني که دوران پس از زايمان را سپري مي‏کنند، 13 درصد تخمين زده است. اساساً اختلال رواني پس از زايمان و آشفتگي‏هاي هيجاني ناشي از آن، تا 6هفته پس از زايمان تشخيص داده مي‏شود.

در افسردگي پس از زايمان، به صورت ضمني برخي تغييرات ايجاد شده در خلق مادر، به راحتي توجه اطرافيان را به خود جلب مي‏نمايد. در اين خصوص، عوامل فيزيولوژيکي، بسيار اهميت دارند و عوامل خلقي و هيجاني ايجاد شده پس از زايمان، ناشي از ضعف قواي  فيزيولوژيکي تشخيص داده شده است. از جمله اين عوامل مي‏توان به تغييرات بيولوژيکي و هورموني اشاره نمود که حتي مي‏تواند بر کاهش ميزان حسن‏جويي و خوش‏بيني فرد، تا 30 الي 80 درصد تأثير بگذارد و عموماً در روزهاي اول بروز بيماري، قابل تشخيص است.

از علائم اوليه و بارز اين اختلال مي‏توان به گريه کردن، نوسانات روحي و خلقي، اختلال در خواب و تشويش دائمي اشاره کرد. اين علائم بعد از چند ساعت از به هوش آمدن، تا يک الي دو روز پس از زايمان، قابل تشخيص است و تا يک ماه پس از

زايمان نيز مي‏تواند تکرار شود. البته تغييرات خلقي در بيشتر مادران ديده مي‏شود و نياز به درمان روان‏شناسانه نيست زيرا ميزان نوسانات ذکر شده، عموماً کم و مادر قادر به کنترل آنها مي‏باشد. هر چند در صورت نياز، چنين افرادي به درمان‏هاي حمايتي نيز بسيار خوب پاسخ مي‏دهند اما برعکس در اختلال PND (افسردگي پس از زايمان)، بيمار به سختي به درمان پاسخ داده و در پذيرش تغييرات، مقاوم است و اين به طور دقيق، وجه تمايز اين بيماري از ساير موارد مي‏باشد.

افسردگي در مادران، تأثير بارزي از جمله بي‏ قيدي و بي‏توجهي به رشد و آموزش نوزاد بر جاي مي‏گذارد، در حالي که مادران عاري از افسردگي، در مقايسه با مادران مبتلا، کودکان‏شان سريع‏تر مي‏آموزند و فعال‏تر هستند و همچنين در مقابل ابتلا به اختلالات خلقي، مقاوم ‏ترند.

يکي از علت‏هاي اقدام به خودکشي در مادران مبتلا به PND ، تصور مرگ نا به هنگام فرزند است که در شرايط بسيار مزمن روحي و رواني ديده مي‏شود و خوشبختانه نادر است اما نتايج به دست آمده حتي در کم‏ ترين ميزان، بسيار ناراحت کننده مي‏باشد به همين خاطر در تشخيص PND ، تأکيد بر حضور سريع و عملي و اجراي تدابير درماني در کوتاه‏ترين زمان در بخش درمان‏هاي رواني (اعصاب و روان)، از جمله ضروري‏ترين اقدامات مي‏باشد.