ارتباط فاویسم و باقلا

ارتباط فاویسم و باقلا

باقلا از آن دسته موادی است که دارای اکسیدان است، یعنی موادی که اکسیژن در آنها زیاد تولید می‌شود. کمبود آنزیم گلوکز ـ 6 ـ‌ فسفات دهیدروژناز (G6PD) یک وضعیت ارثی است که بیشتر در مردان بروز می‌کند و از مادر به پسر منتقل می شود و روی گلبول‌های قرمز خونی که اکسیژن را از ریه‌ها به بافت‌های سراسر بدن حمل می‌کنند، اثر می‌گذارد.

کمبود این آنزیم باعث شکسته یا همولیز شدن ناگهانی گلبول‌های قرمز می‌شود و در شرایطی رخ می‌دهد که شکسته شدن و تخریب گلبول‌های قرمز سریع‌تر از جایگزین شدن آنها توسط بدن، رخ می‌دهد.

فاویسم پس از بلع یا بوییدن گرده، دانه یا میوه باقلا بروز می کند و تنها در افرادی دیده می‌شود که به طور ژنتیکی دارای کمبود این آنزیم هستند. کمبود آنزیم گلوکز ـ 6 ـ فسفات دهیدروژناز باعث می‌شود برخی از ترکیبات باقلا، موادی را تولید کنند که موجب شکستن و تخریب سلول‌های خونی شده و منجر به افزایش احتمال همولیز یا اکسید شدن گلبول‌های قرمز گردد.

محققان در تلاش هستند تا با استفاده از مهندسی ژنتیک، عوامل ایجادکننده همولیز گلبول‌های خونی را از باقلا حذف کنند. این روش در آینده، به خصوص در مناطقی که مستعد ابتلا به فاویسم هستند، بسیار حائز اهمیت است.

ژن مربوط به آنزیم G6PD روی کروموزوم X قرار گرفته است و در صورت بروز مشکل، فرد به فاویسم مبتلا می‌شود. همان طور که گفته شد، این بیماری بیشتر در پسرها شایع است، زیرا پسرها دارای یک کروموزوم X و دخترها دارای دو کروموزوم X هستند و این در حالی است که وجود تنها یک کروموزوم معیوب برای ابتلای پسران به این بیماری کافی است. ولی این دلیل نمی‌شود که دختران اصلا به این بیماری مبتلا نشوند.

عوامل همولیز گلبول های قرمز

خوردن باقلا و حتی بوییدن گرده باقلا می‌تواند باعث همولیز گلبول‌های قرمز خونی و کم‌خونی ناگهانی شود.

پس از باقلا، عفونت‌های باکتریایی و ویروسی از شایع‌ترین علل همولیز گلبول‌ها به شمار می‌روند. از عفونت‌های معروف می‌توان به ویروس هپاتیت، التهاب ریه و باسیل حصبه اشاره کرد.

برخی داروها نیز در بروز فاویسم نقش دارند که در این خصوص باید با پزشک مشورت کنید. ولی از معروف‌ترین این داروها، می‌توان داروهای ضدمالاریا و برخی داروهای مسکن از قبیل آسپیرین هستند.

این بیماری درمان ندارد

به دلیل نقص ژنتیکی که در فاویسم وجود دارد، تا کنون هیچ درمانی برای آن پیدا نشده است.

بهترین درمان برای فاویسم، پیشگیری از بروز علائم آن و عدم مصرف و مواجهه با مواد همولیزکننده گلبول‌های قرمز خونی است.