1. در روزهاى آغازين حفظ قرآن، با مشكلات و دشواريهاى گونهگونى روبهرو هستيد: هنوز با شرايط و شيوه حفظ قرآن و لحن و آهنگ عربى آن اُنس نگرفته و به آن عادت نكردهايد؛ هنوز با نظم و انضباط حاكم بر آن، خو نگرفته و هماهنگ نشدهايد؛ هنوز با كلمات و واژههاى قرآن و روش ترتيل در حفظ قرآن آشنا و مأنوس نشدهايد؛ هنوز از محل وَقف و درنگ بر آيات آگاه نگشتهايد؛ هنوز قواعد تجويد قرآن را، بر آيات، تطبيق ندادهايد و....
بنابراين، بايد آن قدر حوصله و پشتكار و تمرين داشته باشيد تا بر اين مشكلات و دشواريها چيره شويد و هيچگاه نااميدى و دلسردى را به خود راه ندهيد و بر ادامه اين راه، صبور باشيد.
آنگاه خواهيد ديد هر مقدار كه اين كار را ادامه مىدهيد و به حفظ قرآن عادت مىكنيد و با روش آن آشنا و مأنوس مىگرديد و تحت تأثير نورانيت و معنويت قرآن نيز قرار مىگيريد، مشكلات و دشواريهاى شما در حفظ قرآن، حتى تكرار آيات براى حفظ شدن و مرور محفوظات قرآنى براى فراموش نشدن، روز به روز و به مراتب، كم و كم و كمتر مىشود.
روندگان طريقت ره بلا سپرند ........ رفيق عشق چه غم دارد از نشيب و فراز
ناز پرورده تَنَعُّم نَبَرد راه به دوست ......... عاشقى شيوه رندان بلاكش باشد
2. سعى كنيد پيش از شروع حفظ قرآن، كتابها و نوشتههايى را كه در زمينه «روش حفظ قرآن» نگاشته شده است، نيز مطالعه نماييد و از نكتههاى نو و سودمند آنها بهرهمند شويد؛ زيرا هر گُلى يك بويى دارد.
3. پيش از آغاز حفظ قرآن، از روشهاى حفظ قرآن با وسائل سمعى و بصرى، مانند سىدىهاى رايانهاى، نيز آگاه شويد و نكات سودمند آنها را ياد بگيريد و به كار بنديد.
4. پيش از شروع حفظ قرآن، با حافظان قرآن نيز «مشورت» نماييد و از روشها و تجربيات و نكات سودمند آنان بهرهمند شويد؛ زيرا برخى از روشها و تجربهها و نكتههاى حفظ قرآن، در كتابها و نوارها و مانند آن ديده نمىشوند و شما مىتوانيد فقط از راه «مشورت»، به همه آنها دست يابيد.
5. نخست نام سوره موردنظر براى حفظ را به شكل صحيح آن ياد بگيريد و حفظ كنيد. مثلاً توجه داشته باشيد كه نام سورههاى «فاتِحَة»، «بَقَرَة»، «آلعِمران»، «مائِدَة»، «تَوبَة»، «يونُس»، «يوسُف»، «حِجر»، «إِسراء»، «قَصَص»، «شُورى»، «حُجُرات»، «مُجادِلَة»، «مُمتَحِنَة»، «جُمُعَة»، «غاشِيَة»، «لَيل»، «زَلزَلَة»، «قارِعَة»، «هُمَزَة»، «قُرَيش» و «كَوثَر» را به شكل غلط و مانند «فاتِحِة»، «بَقَرِة»، «آلعُمران»، «مائِدِة»، «تُوْبِة»، «يونِس»، «يوسِف»، «حَجر»، «أَسراء»، «قِصَص»، «شَورى»، «حُجَرات»، «مُجادَلَة»، «مُمتَحَنَة»، «جُمْعِة»، «غاشِيِة»، «لِيل»، «زِلزِلِة»، «قارِعِة»، «هُمَزِة»، «قُرِيش» و «كُوثَر» حفظ ننماييد.
البته كار خوب ديگرى كه مىتوانيد انجام بدهيد اين است كه نامهاى 114 سوره قرآن را به 22 قسمت 5 تايى و يك قسمت 4 تايى تقسيم كنيد و نام سورهها را 5 تا ـ 5 تا، غير از قسمت آخر كه 4 سورهاى است، ياد بگيريد و حفظ نماييد. به طور مثال، نام 5 سوره اول قرآن عبارتند از:
حَمد؛ بَقَرَة؛ آلعِمران؛ نِساء؛ مائِدَة.
6. نام برخى از سورهها از «حروف مُقَطَّعه» تشكيل شده است و بايد آنها را طبق قاعده خواندن «حروف مقطّعه» و جداجدا و با اسمهاى مخصوص خودشان بخوانيد. مثلاً بايد سوره (صآ) را به صورت (صآد)، و سوره (قآ) را به صورت (قآف)، سوره (طه) را به صورت (طاها)، و سوره (يسآ) را به صورت (ياسيآن) بخوانيد و حفظ نماييد.
7. بكوشيد از همان آغاز، معنى نامِ سورهها را ياد بگيريد و حفظ كنيد. به طور مثال، نام سوره «نَحل» به معنى «زنبور»، نام سوره «نَمل» به معنى «مورچه» و نام سوره «لَيل» به معنى «شب» است.
8. اگر برخى از سورهها داراى دو يا چند نام هستند، همه نامهاى آن سوره را ياد بگيريد و حفظ نماييد. مثلاً سوره هفدهم قرآن داراى دو نام «إِسراء» و «بَنىإِسرائيل»، و سوره چهلم قرآن داراى دو نام «غافِر» و «مُؤمِن»، و سوره چهل و يكم قرآن داراى دو نام «فُصِّلَت» و «سَجدَة»، و سوره هفتاد و ششم قرآن داراى دو نام «إِنسان» و «دَهر»، و سوره نود و چهارم قرآن داراى دو نام «شَرح» و «اِنشِراح»، و سوره نود و نهم قرآن داراى دو نام «زَلزَلَة» و «زِلزال» و سوره صد و يازدهم قرآن داراى سه نام «مَسَد» و «تَبَّت» و «لَهَب» است.
9. شايسته است بدانيد كه نام هر سورهاى از قرآن، از كدام آيه آن سوره و يا جز آن برگرفته شده است. مثلاً نام سوره «فَلَق» از آيه اول آن سوره، يعنى «قُل أَعوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ» و نام سوره «عَلَق» از آيه دوم آن سوره، يعنى «خَلَقَ الاِْنسانَ مِن عَلَقٍ» و نام سوره «ماعون» از آيه آخر آن سوره، يعنى «ويَمنَعونَ الْماعونَ» برگرفته شده است.
10. شايسته است پيش از حفظ هر سوره از قرآن، ترتيب و يا همان شماره سوره را حفظ كنيد. مثلاً سوره «فاتِحَة»، سوره اول قرآن و سوره «حَديد»، سوره پنجاه و هفتم قرآن و سوره «ناس»، سوره صد و چهاردهم قرآن است. گفتنى است كه ترتيب و شماره هر سوره از قرآن، در آغاز همان سوره و يا در فهرست نام سورهها كه معمولاً در پايان قرآنها آورده مىشود، ذكر شده است.
11. خوب است پيش از حفظ هر سوره از قرآن، تعداد آيات آن سوره را نيز حفظ نماييد. به طور نمونه، سوره «فاتِحَة» داراى 7 آيه، و سوره «حَديد» داراى 29 آيه، و سوره «ناس» داراى 6 آيه است. شايان گفتن است كه تعداد آيات هر سوره، معمولاً، در آغاز همان سوره آورده شده است. و يا مىتوانيد آيه آخر هر سوره را پيدا كنيد و شماره آن را كه نشان دهنده تعداد آيات آن سوره است، حفظ نماييد.
12. شايسته است بدانيد كه هر سوره و آيهاى از قرآن، در جزء چندم قرآن است. به طور نمونه، سوره «بَقَرَة» و آيه 43 آن، يعنى «وأَقيموا الصَّلوةَ وءاتوا الزَّكوةَ واركَعوا مَعَ الرّاكعِينَ»در جزء اول قرآن، و سوره «كَهف» و آيه 44 آن، يعنى «هُنالِكَ الوَلايَةُ للّهِِ الحَقِّ هُوَ خَيرٌ ثَوابا وخَيرٌ عُقبا» در جزء پانزدهم قرآن، و سوره «اِنشِقاق» و آيه 6 آن، يعنى «يآ أَيُّهَا الإِنسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى رَبِّكَ كَدحا فَمُلاقيهِ» در جزء سىام قرآن است.
13. پسنديده است كه محل نزول هر سوره را كه در «مكّه» يا «مَدينه» بوده و به سوره «مَكّى» يا «مَدَنى» نامگذارى و معروف شده است، حفظ كنيد. معمولاً محل نزول هر سوره، در آغاز همان سوره و يا در فهرست نام سورهها كه در پايان قرآنها آورده شده، ذكر گرديده است.
14. هر آيهاى از قرآن را كه مىخواهيد حفظ كنيد، بهتر است شماره آن آيه و نام سوره آن را نيز حفظ نماييد. به طور مثال، آيه «فَذَكِّر إِن نَفَعَتِ الذِّكرى» آيه نهمِ سوره «أَعلى» است. البته توجه داشته باشيد از نظر ما، شيعيان و پيروان مذهب اِماميه، هر «بسم اللّه الرحمن الرحيم» كه در آغاز سورهها آمده است، يك آيه مستقل شمرده مىشود، هر چند به ناچار، در حفظ آيات الهى و شمارش آنها، از قرآنهايى كه با رسمالخط «عثمان طه» است و فقط «بسم اللّه الرحمن الرحيمِ» آغاز سوره «حمد» را يك آيه مستقل در نظر گرفته و در شمارش آيات به حساب آورده است، استفاده مىكنيم.
