شــــــايد دانستن اين موضوع و نحوه دچار شدن به يک بيماري اينترنتي اگر از زبان کسي که به اين بيماري مبتلاست و خودش هم به اين موضوع واقف است، بهتر باشد. آقاي جيسون راسل کسي است که خودش مي داند چگونه به اين بيماري مبتلا شده است، دانستن سرنوشت اين فرد مي تواند براي شما هم جالب باشد. او تا قبل از اين که يک فايل ويدئو را در اينترنت پست کند و اين فايل به يکي از پربيننده ترين ويدئوهاي تاريخ اينترنت تبديل شود، يک زندگي بسيار معمولي را تجربه مي کرد و هيچ وقت درگيري زيادي با اينترنت و فضاي مجازي نداشت. در سايت هايي مانند يوتيوب يا شبکه هاي اجتماعي مانند توييتر و فيس بوک هم حضور نصف و نيمه اي داشته و هيچ گاه به شدت درگير آن ها نشده بود. اما پس از آپلود آن فايل تمامي اين مسائل تغيير کرد و همه چيز به يک باره عوض شد. او در مورد جنگ سالاران آفريقايي يک مستند کوتاه درست کرد و لينک اين فايل را در پروژه kony 2012 ارسال کرد. احتمالا براي شما هم جالب است که بدانيد اين فايل در کمتر از يک هفته بيش از هفتاد ميليون بار ديده شد و موفقيت اين کار باعث شد که زندگي آقاي راسل به شدت تغيير پيدا کند. بعد از اين ماجرا او کمتر از 4 ساعت در شبانه روز مي خوابيد و به شدت درگير به روز کردن پروفايل هاي شبکه هاي اجتماعي اش شد. شدت اين درگيري به اندازه اي حاد شد که او زندگي ديجيتال خود را با فيلم Inception مـــــقايسه مي کرد و زندگي مجازي خود را « رويايي در رويا » مي دانست. خلاصه بايد گفت که او به تشخيص روانشناسان به بيماري با نام reactive psychosis، مبتلا شده بود که نوع موقتي از جنون است. اين بيماري در زماني به وجود مي آيد که هر کاربري تمايل پيدا مي کند تا در مرکز توجه دوستان مجازي اش يا حتي توجه جهاني قرار گيرد. حتما شده است که شما هم پست يا مطلبي را با دوستانتان به اشتراک بگذاريد و بعد از آن با گرفتن هر نظر حس خوشايندي به شما دست دهد و هر چه که توجه ديگران به آن مطلب بيشتر باشد اين احساس رضايت در شما بالاتر خواهد بود. اين ماجرا شکل بسيار خفيفي از همين بيماري است. شدت اين بيماري در آقاي راسل به اندازه اي زياد شده بود که او نياز پيدا کرد تا در بيمارستان بستري شود و بعد از کل اين ماجراها ديگر مي ترسيد تا دوباره سري به شبکه هاي اجتماعي زده يا حتي از چک کردن ايميل هايش هم خودداري مي کرد. پس از اين اتفاق تحقيقاتي که در اين مورد توسط روانشناسان و آسيب شناسان انجام مي گرفت رنگ و بوي ديگري گرفته و به صورت جدي تري دنبال مي شد. نتيجه اين تحقيقات نشان از اين موضوع داشت که اينترنت ممکن است ما را تنها و افسرده کند و حتي شکل هاي شديد بيماري هاي ذهني را در ما به وجود آورد. ميان کاربران حرفه اي و دائمي اينترنت و کاربران گذري آن تفاوت هاي زيادي وجود دارد که شايد شما هم از آن ها اطلاع نداشته باشيد. کاربران حرفه اي به خوبي هم را درک کرده و احساس هم را مي فهمند و به خوبي مي توانند با هم ارتباط برقرار کنند. اگر از مغز آن ها اسکن بگيريد مي توانيد ببينيد که مغز آن ها نسبت به کساني که کاربر حرفه اي اينترنت نيستند تفاوت هاي ويژه و قابل توجهي دارد. به عنوان نمونه مناطقي که مربوط به درک پاداش، مهارت هاي ارتباطي و تفکر سريع هستند در اين دسته از افراد بزرگتر شده و مناطقي که مربوط به لذت بردن از مواردي مانند ديدن برنامه هاي تلويزيوني يا خواندن مجلات هفتگي هستند، به تحليل رفته و کوچکتر شده است.
اين موضوع به همه اثبات شده که اينترنت اگر در حال حاضر قوي ترين رسانه موجود نباشد، به طور حتم يکي از قوي ترين رسانه هاي موجود است و باعث ايجاد عواملي مانند خوشحالي يا خلاقيت در افراد مختلف مي شود. اما تا به حال به اين جنبه ماجرا فکر کرده ايد که نحوه استفاده شما از اينترنت در نوع تاثير گذاري آن تغييراتي را ايــجاد مي کند؟ اين فناوري همان گونه که مي تواند شما را به عرش برده و فايده هاي زيادي برايتان داشته باشد مي تواند آثار بدي را هم روي شما داشته باشد و حتي احساسات و تفکر شما را به جهت نامناسبي هدايت کند. نتايج تحقيقات تازه اي که در اين زمينه انجام شده نشان از اين دارد که اينترنت ممکن است ما را ساکت و منزوي و حتي افسرده و مضطرب کند. حتي در مواردي هم اين امکان وجود دارد که ما به يک بيمار وسواسي تبديل شويم و در مواردي مانند کمبود توجه رنج ببريم و تمامي اين موارد باعث شود که سعي کنيم توجه دوستان و شخصيت هاي مجازي که با آن ها در ارتباط هستيم را به گونه اي به خودمان جلب کنيم. در سال 1996 بود که در دانشگاه MIT اقدام جالبي صورت گرفت. در آن سال هفت پژوهشگر در اين دانشگاه تصميم گرفتند که با زندگي همزمان در دنياي حقيقي و مجازي، کاري کنند که مرز ميان انسان و رايانه محو شود و براي اين کار هم کـــيبوردهاي ويژه اي را در جيب خود گذاشتند. اين هفت نفر در جيب پشتي خود يک پخش کننده راديويي گذاشتند و نمايشگرهايي را هم در جلوي چشمهايشان قرار دادند. جالب است که بدانيد اين افراد براي خود نامي را هم انتخاب کرده و اسم خود را «سايبورگ» گذاشتند. البته شايد کل اين ماجرا در آن زمان جالب و عجيب به نظر مي رسيد اما در حال حاضر شرايط به گونه اي تغيير پيدا کرده است که بايد گفت، کل کاربران اينترنت « سايبورگ» هستند زيرا همه ما ترجيح مي دهيم که به اينترنت به صورت دائم اتصال داشته باشيم و در بسياري از موارد اين خواسته ما از حالت اختيار خارج مي شود و اين حس دائما با ما هست که دوست داريم به شخصيت مجازي خود هم سر زده و از حال آن با خبر شويم. در حال حاضر مردم کشور پيشرفته اي مانند آمريکا در طول روز بيش از 8 ساعت به صفحات نمايش رايانه ها و تلفن هاي هوشمند خود زل مي زنند و بيشتر از زماني که براي خواب اختصاص مي دهند با اين فناوري ها درگير هستند. افراد جوان هم تمايل بيشتري به اين ابزارهاي ديجيتالي دارند، به عنوان نمونه نوجوان ها روزانه 7 ساعت را در مدرسه پاي رايانه ها و گجت هاي خود صرف مي کنند و در طول شبانه روز بيش از 11 ساعت را با اين ابزارها مي گذرانند. در زماني فقط برخي از گوشي هاي خاص مانند آيفون قابليت اتصال به اينترنت و به کارگيري فناوري هاي نوين را در اختيار مردم مي گذاشتند اما در حال حاضر تعداد گوشي هاي هوشمند بسيار زياد شده و بيشتر کاربران قبل از اين که به صورت کامل از بستر خود جدا شده و از خواب بيدار شوند، آنلاين شده و به سراغ شخصيت مجازي خود مي روند. بسياري از افراد مدام به صفحه تلفن همراه خود زل مي زنند و گويا دائما منتظر يک تماس يا رسيدن يک پيام کوتاه هستند. اين احساس ها خيلي نشان از شدت وابستگي افراد به گوشي هايشان دارد و تمامي اين موارد نسبت به چند سال گذشته بيش از 2 برابر شده است. در حال حاضر هر فرد به صورت متوسط در طول يک ماه بيش از 3700 پيام کوتاه رد و بدل مي کند و جالب است که هيچ حسي در رابطه با زياد بودن اين عدد ندارد و اين کار براي هر فرد به کاري عادي مانند پلک زدن تبديل شده است.
تمامــي اين تحقيقات نشان دهنده اين موضوع هستند که تاثيرگذاري اينترنت بسيار بيشتر از اين است که تنها يک رسانه باشد و نمي توان آن را يک رسانه صرف دانست. در واقع اينترنت، يک محيط ذهني درست کرده است که از قالب يک فناوري يا يک رسانه تنها خارج شده است. هيچ کدام از اين موارد باعث ايجاد بيماري يا جنون در کاربران نمي شود اما تحقيقاتي که روي کاربران کشورهاي مختلف انجام گرفته است، اين نتيجه را به همراه داشته که رايانه چيزي شبيه به مواد مخدر الکترونيکي است و اينترنت هم دوره هاي سرخوشي را تقويت کرده و افسردگي که به دنبال آن وجود دارد را شدت مي دهد. اگر نتوانيد به شکل صحيحي از اين فناوري استفاده کنيد دچار مواردي مانند اضطراب بي مورد خواهيد شد و از اين به بعد اعتياد به اينترنت جزء اختلالات رواني طبقه بندي خواهد شد. کشورهايي مانند چين، تايوان و کره از همين حالا اين تشخيص ها را قبول کرده اند و مي دانند که بيش از ده ها ميليون نفر از مردم کشورشان، به خصوص جوانان و نوجوانان آن ها به اينترنت معتاد هستند و البته بايد گفت که بيشتر هم به دنبال بازي هاي آنلاين و فعاليت در شبکه هاي اجتماعي هستند. اعتياد به اينترنت سطوح متفاوتي دارد و مي تواند تاثيرات متفاوتي داشته باشد. اگر بخواهيم کمي ماجرا را براي شما باز کنيم و به اتفاقات خاصي که در جهان در اين رابطه افتاده است اشاره کنيم، بايد گفت که به تازگي زوجي از فرزند شيرخوار خود در حالي غفلت کردند که به شدت مشغول انجام يک بازي آنلاين بودند و اين غفلت برايشان بهاي سنگيني را در بر داشت و باعث شد که کودک خود را از دست بدهند. يا اين که 10 کاربر افراطي رايانه به دلـيل اين که ساعت هاي طولاني پاي رايانه مي نشستند و هيچ تحرکي نداشتند به خاطر جمع شدن لخته خون در بدنشان مردند. اين موارد همه نشان از اين دارد که در برخي از موارد ما قادر نيستيم به خوبي تعادل را رعايت کنيم و به هـمين دليل ضربه هاي جبران ناپذيري به خود مي زنيم. در حال حاضر دولت کره جنوبي مراکزي را براي درمان معتادان اينترنتي در کشور تاسيس کرده و حتي استفاده از کافي نت ها را در ساعات آخر شب براي نوجوانان ممنوع کرده است. در چين هم اقداماتي در اين راستا انجام شده و حتي در مواردي از اکتروشوک براي درمان اين بيماران استفاده شده است. براي بسياري از مردم اينترنت به يک ماده مخدر تبديل شده است به گونه اي که محققان آزمايشاتي را در اين راستا آغاز کرده اند. به عنوان نمونه در اواخر سال گذشته توسط دانشگاه مريلند آزمايشي انجام شد و بر طبق آن از 200 محصل خواسته شد که تنها يک روز را بدون اينــترنت و تلفن هاي هوشمندشان سر کنند. بيشتر اين افراد آثار محروميت از اينترنت را از خود بروز داده و در تمامي طول روز عصبي بوده اند. در حال حاضر از هر 10 نفر کاربر تلفن همراه، يک نفر به شدت به گوشي خود وابستگي دارد و سه درصد از افراد هم هستند که اصلا اجازه نمي دهند کسي به رايانه يا گوشي شان دست بزند.
در کتابي با نام iDisorder، توضيحات مفصلي در رابطه با اعتياد به فناوري آمده است و در همين کتاب ذکر شده است که بيشتر کاربراني که زير 50 سال دارند به صورت دائم تمايل دارند که هر 15 دقيقه يک بار، پيامک ها، ايميل ها و وضعيت شبکه اجتماعي خود را چک کنند. به عنوان نمونه اين کاربرها 15 دقيقه کار کرده يا درس مي خوانند و بعد از آن به خود پاداش داده و آنلاين مي شوند تا احساس سرخوشي را تجربه کنند. اينترنت يکي از مواردي است که مي تواند باعث ايجاد سرخوشي در افراد مختلف شود. خواندن يک خبر جديد، چک کردن يک پست، ديدن يک ايميل يا ارسال يک پيامک همه جز مواردي هستند که مي توانند براي يک کاربر اينترنتي، در حکم يک پاداش حاضر شوند. همه ما بدون اين که خودمان بفهميم کم کم به اين پاداش هاي کوچک معتاد مي شويم و بعد از آن هم بي اراده شده و براي دست پيدا کردن به اين پاداش ها در فضاي مجازي سرگردان مي شويم. در حقيقت اينترنت توانسته به نوعي عملکرد مغز ما را تغيير دهد. دانشمندان به تازگي در اين رابطه هم تحقيقاتي را انجام داده اند که به عنوان نمونه مي توان به اين مورد اشاره کرد که 24 کاربر اينترنت را به گونه اي انتخاب کرده اند که نيمي کاربر حرفه اي و با سابقه اينترنت و نيمي ديگر کاربر تازه اينترنت باشند. مغز اين دو دسته را اسکن کرده اند و به وضوح ديده شده است که آن هايي که کاربر باسابقه بوده اند تغييراتي در مغزشان ايجاد شده است. نکته جالب تر اين است که اين تغييرات تنها بعد از يک هفته استفاده مداوم از اينترنت در مغز کاربران گروه دوم هم ايجاد شده است. در واقع مغز معتادان به اينترنت و بازي هاي رايانه اي به نوعي به مغز معتادان مواد مخدر و الکل شبيه است. اگر بخواهيم تعريف يا نشانه دقيق تري را از يک معتاد اينترنتي بگوييم بايد گفت که يکي از اولين علائم اعتياد به اينترنت اين است که شما بيشتر از 38 ساعت در هفته آنلاين باشيد و پس از اين تعريف بايد بگوييم که بايد قبول کنيم که بر اساس اين تعريف بسياري از ما معتاد هستيم.
از طرفي هر روز که مـــــي گذرد فناوري هاي جديدتري در اختيار ما قرار مي گيرد و همه چيز پيشرفته تر مي شود و از طرف ديگر مشکلات اين چنيني وجود دارد که منجر به بيماري افراد مي شود. ممکن است که شما هم با خودتان بگوييد که در نهايت استفاده از اينترنت و بودن يک کاربر حرفه اي خوب است يا بد؟ روانشناسان اعتقاد دارند که اختلالات رواني دنياي ديجيتالي ممکن است که بسيار شديدتر از جهان واقعي باشند و زندگي در جهان مجازي اينترنت ممکن است که ارتباط يک فرد را با جهان واقعي قطع کند. از اين حرف نبايد اين نتيجه را بگيريد که اينترنت زندگي انسان هاي نرمال را به هم مي زند يا اين که اينترنت به گونه اي است که بيشتر انسان هاي غير نرمال را به خود جذب مي کند. چيزي که بايد به آن توجه ويژه اي داشته باشيم اين است که اينترنت به ما تعلق دارد و اين ما هستيم که تعيين مي کنيم که به چه شکلي از آن استفاده کنيم. مسلما با استفاده از اينترنت مي توانيم به شکل آسان تري با دوستانمان در ارتباط باشيم يا در هر لحظه اي که دوست داشتيم با آن ها حرف بزنيم اما بايد به اين موضوع توجه داشته باشيم که فناوري مي تواند ما را اسير خود کرده و کاري کند که از زندگي واقعي خود فاصله بگيريم، شايد تنها کاري که لازم است انجام دهيم اين باشد که زندگي در جهان واقعي را در مرکز توجه قرار داده و تعادل را در جهان مجازي حفظ کنيم تا از گزند بيشتر خطرات دور بمانيم.
