در ابتداي ورود اينترنت به کشور در سال ۱۳۶۸، بحثي ميان پژوهشگاه دانشهاي بنيادي (مرکز تحقيقات فيزيک نظري و رياضيات) به عنوان متولي ورود اينترنت و مخابرات مطرح بود که نشان از مخالفت شديد مسوولان مخابرات با ورود اينترنت به ايران داشت چراکه آنها کوشش ميکردند شبکهاي محدودتر به نام X25 را راهاندازي کنند و ميگفتند هر نوع فعاليت شبکهاي، بايد تحت همين شبکه انجام شود.
اما در تمام اين سالها، نه تنها اينترنت رو به افول نگذاشت، بلکه هماکنون دوميليارد نفر در جهان کاربر اينترنت هستند که پيشبيني ميشود اين رقم در سال ۲۰۲۰ به پنجميليارد نفر هم افزايش يابد. در کشور ما نيز 5/36ميليون کاربر وجود دارد که بيشترين تعداد در بين کشورهاي منطقه است. نخستين بار مفهوم «شبکه ملي اينترنت» در مرداد ماه 1385 توسط حوزه فناوري اطلاعات وزارت ارتباطات ارايه شد و طبق برنامهريزي زمانبندي شده، چارچوب کلي اين شبکه طراحي و تعيين و قرار شد شبکه ملي اطلاعات به عنوان تکليف در برنامه پنجم توسعه، در کل کشور پيادهسازي شود. با توجه به گستردگي طرح اين امر در سه فاز زمانبندي شد که قرار بود فاز نخست شبکه ملي اطلاعات تا پايان شهريور امسال عملياتي شود. در اين فاز پهناي باند داخل با پهناي باند خارج براي مباحث امنيتي از هم تفکيک ميشود تا بتوان کارهايي که مبدأ و مقصد آنها در داخل هستند را از داخل مديريت کرد. همچنين قرار است فاز دوم شبکه ملي اطلاعات تا پايان سال 92 اجرايي شود. هدف فاز دوم شبکه ملي اطلاعات؛ ايجاد مراکز داده در کشور توسط بخش خصوصي و دولتي در انتقال عمده مراکز ميزباني به داخل کشور است. و در فاز سوم شبکه ملي اطلاعات هم تکميل دسترسي، ارتقاي پهناي باند و مباحث ديگر قرار است انجام پذيرد. اينترنت در دنيا به يک کلمه خاص تبديل شده است و اگر از عموم مردم در خصوص مفهوم اينترنت بپرسيد، در يک تعريف ساده ميگويند اينترنت شبکهاي است که کامپيوترهاي دنيا را به هم متصل ميکند. اگر کمي تخصصيتر به «Internet» نگاه کنيم ميتوان چنين گفت: اينترنت سامانهاي جهاني از شبکههاي رايانهاي به هم پيوسته است که از پروتکل مجموعه پروتکل اينترنت براي ارتباط با يکديگر استفاده ميکنند. به عبارت ديگر اينترنت، شبکه شبکههاست که از ميليونها شبکه خصوصي، عمومي، دانشگاهي، تجاري و دولتي در اندازههاي محلي و کوچک تا جهاني و بسيار بزرگ تشکيل شده است که با ارايه وسيعي از فناوريهاي الکترونيکي و نوري به هم متصل شدهاند. اينترنت در برگيرنده منابع اطلاعاتي و خدمات گستردهاي است که برجستهترين آنها وب جهانگستر و پست الکترونيکي هستند. سازمانها، مراکز علمي و تحقيقاتي و موسسات متعدد، نيازمند دستيابي به شبکه اينترنت براي ايجاد يک وبگاه، دستيابي از راه دور ويپيان، انجام تحقيقات يا استفاده از سيستم پست الکترونيکي، هستند. بسياري از رسانههاي ارتباطي سنتي مانند تلفن و تلويزيون نيز با استفاده از اينترنت تغيير شکل دادهاند يا مجددا تعريف شدهاند و خدماتي جديد همچون صدا روي پروتکل اينترنت و تلويزيون روي پروتکل اينترنت ظهور کردند. انتشار روزنامه نيز به صورت وبگاه، خوراک وب و وبنوشت تغيير شکل داده است. اينترنت اشکال جديدي از تعامل بين انسانها را از طريق پيامرساني فوري، تالار گفتوگو و شبکههاي اجتماعي به وجود آوردهاست. در اينترنت هيچ نظارت مرکزي چه بر امور فني و چه بر سياستهاي دسترسي و استفاده وجود ندارد. هر شبکه تشکيلدهنده اينترنت، استانداردهاي خود را تدوين ميکند. تنها استثنا در اين مورد دو فضاي نام اصلي اينترنت، نشاني پروتکل اينترنت و سامانه نام دامنه است که توسط سازماني بهنام آيکان مديريت ميشوند. وظيفه پيبندي و استانداردسازي پروتکلهاي هستهاي اينترنت، IPv4 و IPv6 بر عهده گروه ويژه مهندسي اينترنت است که سازماني بينالمللي و غيرانتفاعي است و هر فردي ميتواند در وظايفشان با آن مشارکت کند. به غير از اينترنت ما دو مفهوم ديگر در اين راستا نيز داريم که ميتوان بهطور کلي چنين گفت: اينترنت و اينترانت و اکسترانت
شباهتها: داراي ضوابط استانداردي هستند
(TCP/IP) در کل هر سه از چهار لايه مربوطه استفاده ميکنند. براي شناسايي ماشين مقصد و ساير کامپيوترها و ايجاد ارتباط با آنها از کد شناسه IP استفاده ميکنند. به دليل استفاده هر سه از يک سيستم نماگذاري هر سه ميتوانند از يک برنامههاي مشترک استفاده کنند.
تفاوتها: اينترنت: اينترنت شبکه کاملا وسيع و آزاد است که از تعداد زيادي شبکههاي خصوصي و عمومي تشکيل شده است. منابع در اينترنت براي عموم آزاد است و کاربران ميتوانند صفحات وب را مشاهده کنند.
اينترانت: اينترانت يک شبکه خصوصي است که يک سازمان بر آن نظارت دارد. در اينترانت فقط اطلاعاتي که سازمان قرار داده است قابل دسترسي است و ارتباطي با بيرون ندارد.
اکسترانت: اکسترانت يک اينترانت است که به طور کاملا خصوصي اداره ميشود. اکسترانتها براي اينکه بتوانند اينترانت را گسترش دهند به کاربران خود اجازه ميدهند از اينترنت نيز از راههاي مطمئن دسترسي داشته باشند. در واقع اينترانت و اکسترانت را ميتوان يک شبکه با تمامي مشخصات شبکه اينترنت دانست با توانايي سرويسدهي مشابه شبکه اينترنت اما با مالکيتي خاص. بنابراين هر نامي که براي اين شبکه بگذاريم، شبکه اينترنت ملي، شبکه اطلاعات ملي و... باز هم شبکهاي است مشابه شبکه اينترنت که ميتوان تمام سرويسهاي موجود در شبکه اينترنت را ارايه کرد، بنابراين شبکه ملي اطلاعات حرکتي است براي ارايه سرويسهاي اينترنتي با کيفيتي بهتر، با هزينهاي کمتر و بدون وابستگي به ساختار شبکههاي کشورهاي خارجي و کلي مزاياي ديگر و البته با حفظ دسترسي به شبکه اينترنت جهاني.
