بسياري تصور ميکنند اگر فردي چاق است پس به طور حتم زياد ميخورد و کم فعاليت ميکند و بدون شک فرد تنبلي است، اما در بيشتر اوقات ماجرا چيز ديگري است.
چاقي ژنتيکي است
دانشمندان براي اولين بار، اين ژن را در موشهاي چاق شناسايي و آن را «ژن تپلي» نامگذاري کردند. سالها بعد زماني که دانشمندان ژنومهاي انسان را براي يافتن نشانههايي که آسيبپذيري در برابر ديابت نوع دوم را افزايش ميدهند بررسي ميکردند، دوباره با ژن تپلي ـ که اکنون ژن FTO ناميده ميشود ـ روبهرو شدند.
مشخص شد در افرادي که داراي دو ژن FTO هستند نسبت به افراد فاقد اين ژن، احتمال ابتلا به ديابت 40درصد و چاقي 60 درصد بيشتر است. افرادي که تنها داراي يک ژن FTO هستند نيز داراي اضافهوزن هستند.دانشمندان تصور ميکنند ژنهاي چاقي زيادي در بدن وجود دارد. يکي از آنها ميگويد: «ممکن است صد ژن چاقي وجود داشته باشد که هرکدام يک تا دو کيلوگرم به وزن بدن اضافه ميکنند. زماني که بايد چربي بيشتري بسوزانيم، تفاوت کاملا آشکار ميشود. 16 درصد انسانها داراي دو ژن چاقي و 50 درصد داراي يک ژن هستند.دانشمندان تصور ميکنند ساير ژنهاي چاقي در مقايسه باFTO تاثير کمتري دارند. خبر خوب اين که با داشتن استعداد ژنتيکي براي چاق شدن، دنيا به آخر نرسيده است، هنوز هم ميتوان با ورزش منظم، خطر را کاهش داد.
ميتوانيد سوخت و ساز بدن را تغيير دهيد
دانشمندان با بررسي دوقلوها (يکي چاق و ديگري لاغر) به اين نتيجه رسيدند که سلولهاي چربي در فرد چاق دچار نوعي تغيير در سوخت و ساز ميشوند که سوزاندن چربي را بسيار سخت ميکند.اضافهشدن تنها پنج کيلوگرم به وزن بدن ميتواند باعث کندي در سوختوساز و ايجاد يک چرخه باطل در بدن شود، يعني هرچقدر چربي بيشتري در بدن ذخيره شود به همان ميزان سوزاندن آن مشکلتر ميشود. پس راهحل چيست؟ قطعا ورزشکردن و فعاليت بدني. چند کودک چاق را ميشناختيد که اکنون به افرادي متناسب و خوشاندام تبديل شدهاند، آن هم تنها با ورزشکردن منظم؟
سرنوشت ما در زمان بارداري رقم ميخورد
سيگارکشيدن در دوران بارداري باعث تولد نوزاد نارس و مصرف الکل باعث آسيبرسيدن به مغز نوزاد ميشود، بنابراين تغذيه نامناسب نيز ميتواند تاثيرات منفي داشته باشد.بسياري از دانشمندان معتقدند مصرف شيريني زياد و غذاهاي چرب ميتواند بر نوزاد (حتي قبل از تولد) تاثير منفي بگذارد.مطالعات نشان داده است ميزان اسيدهاي چرب و گلوکز در رحم زنان چاق بيشتر از زنان با وزن طبيعي است. اين مولکولها، پروتئينهايي را آزاد ميکنند که به سيستم کنترل اشتها و سوخت و ساز در مغز در حال رشد نوزادان آسيب ميرساند.برخلاف انتظار، غذاخوردن به مقدار کم و فعاليت زياد تاثير چنداني بر کاهش وزن ندارد. در مطالعه روي زناني که عمل جراحي بايپس معده انجام داده بودند، کودکاني که قبل از اين عمل به دنيا آمده بودند با کودکان متولدشده پس از عمل مورد مقايسه قرار گرفتند. همانطور که انتظار ميرفت وزن مادران پس از عمل کم شده بود، اما امکان چاقي در کودکان متولدشده پس از عمل نيز به نصف کاهش پيدا کرده بود. از آنجا که کودکان يک خانواده داراي ساختار ژنتيکي مشابه هستند، از نظر دانشمندان تفاوتهاي وزني در کودکان يک خانواده با تغييرات رخ داده در محيط رحم مرتبط است.
شيريني واقعا اعتيادآور است
با وجود اين که غذا مانند مواد مخدر يا الکل اعتيادآور نيست، اما در سالهاي اخير دانشمندان تشابهات عجيبي را بين اين دو کشف کردهاند. در مطالعهاي که تصاوير غذاهاي شيرين مورد علاقه شرکتکنندگان به آنها نشان داده شد همان بخشهايي از مغز تحريک شد که در افراد معتاد نسبت به مواد مخدر يا الکل واکنش نشان ميدهند. پژوهشگران ميگويند: ممکن است دوپامين (هورمون انگيزه و خوشي) عامل اين موضوع باشد. اگر افراد چاق گيرندههاي دوپامين کمتري داشته باشند، بايد بيشتر غذا بخورند تا بتوانند با انگيزه و خوش باشند.عفونت گوش ميتواند به حس چشايي آسيب برساند. سالها اين سوال مطرح بود چرا افرادي که حس چشايي ضعيفتري دارند معمولا چاق هستند. اين فرضيه مطرح شده است که امکان دارد عفونتهاي گوش که باعث آسيبديدن عصب چشايي ـ که از گوش مياني ميگذرد ـ ميشود، همان حلقه گمشده باشد. پس از انجام آزمايشهاي متعدد مشخص شد امکان چاقي در افراد بالاي 35 سالي که چند مورد عفونت گوش داشتهاند، دو برابر بيشتر است.افرادي که قبلا عفونت گوش داشتهاند به غذاهاي چرب و شيريني بيشتر علاقه دارند. زيرا به دليل آسيبديدن عصب چشايي بايد مقدار بيشتري چربي يا قند مصرف کنند تا مزه آنها را حس کنند. پيشگيري از عفونتهاي گوش در کودکي همانند پيشگيري از عامل آنها يعني سرماخوردگي سخت است. اگر فرد بالغي ـ که دچار اضافهوزن است ـ در دوران کودکي به عفونت حاد گوش مبتلا شده است بايد حتما به مزه و ساختار غذاي خود توجه ويژه داشته باشد؛ براي مثال استفاده از ميوه به جاي شيريني يا روغن زيتون به جاي کره ميتواند منجر به تغذيه بهتر و کاهشوزن شود.
