جنادة بن حارث مذحجى مرادى سلمانى (8) كوفى (9)
وى، از شخصيت هاى معروف شيعه و از ياران اميرالمؤمنين (عليه السلام) به شمار مى آمد و نخست همراه مسلم دست به قيام زد ولى زمانى كه پراكنده شدن مردم را ملاحظه كرد، به اتفاق عمرو بن خالد صيداوى و جمعى ديگر، به سوى امام حسين (عليه السلام) رهسپار گرديد، اما حر از پيوستن آنان به امام (عليه السلام) جلوگيرى به عمل آورد و سپس امام (عليه السلام) آنان را به سوى خود آورد. با فرا رسيدن روز عاشورا، اين افراد به ميدان جنگ شتافتند و تا قلب سپاهيان كوفه پيش رفتند به گونه اى كه سپاه دشمن آنان را به محاصره در آوردند. امام حسين (عليه السلام) برادرش عباس (عليه السلام) را به يارى آنان فرستاد، آن بزرگوار بدان ها رسيد و آنان را از چنگ دشمن رهانيد ولى حاضر نشدند سالم از ميدان برگردند و نظاره گر حمله دشمن باشند. از اين رو، بسان شيرانى خشمگين با دشمن به مبارزه پرداختند تا اين كه همگى در يك مكان به فيض شهادت نايل آمدند.
واضح ترك؛ غلام حارث مذحجى سلمانى (10)
وى، برده اى از نژاد ترك و فردى دلير و قارى قرآن و غلام حارث سلمانى بود. آن گونه كه صاحب حدائق (11) الوردية گفته است: او به اتفاق جنادة بن حارث حضور امام حسين (عليه السلام) شرفياب شد، به گمانم واضح همان فردى است كه به گفته مقاتل، روز عاشورا در حالى كه اين رجز را مى خواند، شمشير به دست و پياده به جنگ با دشمن پرداخت:
البحر من ضربى و طعنى يصطلى
و الجو من عثير نقعى يمتلى
اذا حسامى فى يمينى ينجلى
ينشق قلب الحاسد المبجّلى
يعنى: دريا از ضربات شمشير و نيزه ام متلاطم و فضا از تير و پيكانم پر مى شود. آن گاه كه دست و شمشيرم به حركت در آيد، قلب حسود از بيم مى شكافد.
گفته اند: واضح كه در آستانه شهادت قرار گرفت، يارى و كمك خواست. امام حسين (عليه السلام) خود را به سرعت بالين وى رساند و در آخرين لحظات، او را در آغوش گرفت، واضح عرضه داشت من كجا و فرزند رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم) كجا كه صورت به صورتم بنهدو سپس روحش به آسمان ها پر كشيد، رضوان الله عليه.(12)
مجمّع بن عبدالله عائذى (13)
وى، مجمع بن عبدالله بن مجمع بن مالك بن اياس بن عبد مناد بن عبيدالله بن سعد العشيرة مذحجى عائذى است.
به گفته نسب شناسان و طبقه دانان: عبدالله بن مجمع عائذى، از ياران رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم) به شمار مى آمد و فرزندش مجمع از تابعين و ياران اميرالمؤمنين (عليه السلام) تلقى مى شد.
مجمع و فرزند يادشده اش به اتفاق عمرو بن خالد صيداوى، حضور امام حسين (عليه السلام) شرفياب شدند و حر از پيوستن آنان به حضرت جلوگيرى كرد و همان گونه كه قبلا ياد آور شديم، امام (عليه السلام) آنان را به سوى خود آورد.
بنابه نقل ابومخنف: زمانى كه حر از ورود مجمع و فرزندش و عمرو و جناده جلوگيرى به عمل آورد، امام حسين (عليه السلام) آنان را از دست حر، رها و به سوى خود آورد و از آنان حمايت نمود و وضعيت مردم كوفه را از آنان جويا شد و فرمود:
اخبرونى خبر الناس ورائكم؟؛ ((از مردم ديار خود چه خبر داريد؟)).
مجمع بن عبدالله عرضه داشت: بزرگان و سران قبايل كوفه به عالى ترين و سنگين ترين رشوه ها از سوى ابن زياد نايل گرديده و انبان هاى خود را پر كرده اند و بر ضد شما يكدستند، ولى افراد ديگر دلشان با شما و شمشيرشان بر ضد شماست.
امام (عليه السلام) پرسيد: اخبرنى فهل لك علمبرسولى اليكم؟؛ ((آيا از فرستاده ام به سويتان اطلاعى ندارى؟)).
عرض كرد: فرستاده شما كيست؟ فرمود: ((قيس بن مسهر)) عرضه داشت: آرى، اطلاع دارم؛ حصين بن تميم (14) او را دستگير كرد تا آخر ماجرايى كه در شرح حال قيس بيان شد.
سيره نگاران و مقتل نويسان آورده اند: مجمع به همراه عمرو بن خالد و ياران شان همانگونه كه قبلا در حالات عمرو و جناده گذشت، در روز دهم محرم، يك جا به فيض شهادت نايل آمدند و در شرح حال عائذ نيز، بدان خواهيم پرداخت.
عائذ بن مجمع بن عبدالله مذحجى عائذى
عائذ بن مجمع، به اتفاق پدرش به سوى امام حسين (عليه السلام) حركت كردند، بين راه به آن حضرت برخوردند، ولى حر، مانع پيوستن آن ها به امام (عليه السلام) شد و همانگونه كه گذشت، حضرت با حمايت از آنان، آن ها را از دست حر رها ساخت.
سيره نويسان، اين افراد را چهار تن به نام هاى: عمرو بن خالد، جناده، مجمع و پسرش و واضح ترك؛ غلام حارث و سعد، غلام عمرو بن خالد دانسته اند، اما گويى واضح و سعد و نيز طرماح بن عدى، راهنماى آنان را به شمار نياورده اند.
صاحب حدائق الوردية گفته است: عائذ در نخستين حمله، به شهادت رسيد.(15)
ديگران گفته اند: وى همراه پدرش، يك جا به شهادت رسيدند، چنان كه گذشت ولى آن گونه كه قبلا ياد آور شديم، اين حادثه قبل از حمله نخست، در آغاز جنگ، رخ داده است.
