انورکسیا یا بی اشتهایی عصبی چیست؟

معنی لغوی انوركسیا از دست دادن اشتیاق و انگیزه است، البته این تعریف تا حدودی گمراه كننده است چرا كه افراد مبتلا به انوركسیا اغلب دچار گرسنگی هستند، اما غذا نمی‌خورند. این افراد ترس بسیار زیادی از چاق شدن دارند حتی اگر بسیار لاغر باشند. به همین دلیل سعی می‌كنند با محدود كردن دریافت مواد غذایی و ورزش بیش از حد كاهش وزن داشته باشند. این مشكل هنگامی كه وزن فرد 15 درصد كمتر از وزن ایده آل او باشد قابل تشخیص است.

اختلالات تغذیه‌ای مانند انوركسیا در زنان متداول‌تر از مردان است.

احتمال این بیماری در بازیگران، مدل‌ها، ورزشكارانی كه ظاهر و وزن، با اهمیت است مثل كشتی، ژیمناستیك و ... نیز بیشتر می‌باشد.

این افراد تمایل دارند در مدرسه یا محیط كار بسیار خوب عمل كنند اما از طرفی با عقده و ترس بزرگ می‌شوند. این مشكل در هر زمانی می‌تواند ایجاد شود اما معمولاً نزدیك سن بلوغ شروع می‌شود.

علت اصلی انوركسیا شناخته شده نیست اما محققان بر این باورند كه تركیب خصوصیات فردی، الگوی فكری، احساسی همچون فاكتورهای زیستی و محیطی می‌تواند موجب آن شده باشد.

افراد دچار انوركسیا، غذا را راهی برای كسب اطمینان و اعتماد در شرایط سختی می‌دانند. احساس بی كفایتی، ترس، عصبانیت یا تنهایی در پیشرفت این اختلال نقش دارند.

جوامعی كه زیبایی با لاغری و وضعیت ظاهری افراد برابری می‌كند اثر بسزایی در گسترش این اختلال دارند. این اختلال تغذیه‌ای ممكن است به دلیل تغییر سطح هورمون‌ها نیز باشد.

نشانه‌های انوركسیا

* كاهش وزن شدید طی چند هفته یا ماه

* ادامه رژیم كم كالری با وجود لاغر بودن یا كاهش وزن شدید

* توجه بسیار به غذا، كالری، مواد مغذی یا آشپزی

* ترس بسیار از افزایش وزن

* عادات غذایی عجیب مانند پنهانی غذا خوردن

* احساس چاق بودن با وجود لاغری

* عدم توانایی ارزیابی درست وزن افراد

* اثر بسیار وزن فرد روی ارزش فرد از نظر خود او

* نا امیدی، ترس و اضطراب و تحریك پذیری

* دوره‌های قاعدگی بی نظم

* پیگیری رژیم‌های ایجادكننده اسهال یا ادرارآور

* بروز مكرر بیماری

* پوشیدن لباس گشاد برای پنهان كردن كاهش وزن

* ورزش كردن شدید و اضطراری

* احساس بی ارزشی و نا امیدی

* كناره گیری از جوامع و انزوا

* تشدید برخی علایم فیزیكی مانند كاهش تحمل هوای سرد، مو و ناخن شكننده، پوست خشك و زرد، كم‌خونی، یبوست، ورم مفاصل، تحلیل دندان‌ها، رشد موهای نازك سراسر بدن

بی اشتهایی عصبی در صورت درمان نشدن موجب بروز مشكلاتی می‌شود از قبیل:

* آسیب اعضای بدن خصوصاً قلب، مغز و كلیه‌ها

* افت فشار خون، ضربان قلب و تنفس

* ریزش مو

* ضربان قلب نامنظم

* نازك شدن استخوان‌ها (استئوپروز)

* به هم خوردن تعادل الكترولیت‌ها

* مرگ در اثر گرسنگی شدید یا خودكشی

تشخیص انوركسیا

پنهان كاری، خجالت و تكذیب از جمله علایم اختلال تغذیه‌ای هستند. اما در مجموع این مشكل ممكن است برای مدت طولانی در فرد شناخته نشود. اگرچه تست‌های آزمایشگاهی مشخصی جهت تشخیص انوركسیا وجود ندارد اما پزشك از انواع تست‌های تشخیصی مانند تست خون، بیماری‌ها یا رادیولوژی به منظور ارزیابی اثرات كاهش وزن بر روی اعضای بدن كمك می‌گیرد.

اگر بیماری یا مشكل فیزیكی در فرد دیده نشود او را به روانشناس ارجاع می‌دهند تا با مصاحبه های طراحی شده و سایر ابزارهای ارزیابی به بررسی اختلال تغذیه‌ای فرد بپردازند.

درمان انوركسیا

همانند سایر اختلالات تغذیه‌ای در انوركسیا نیز به یك برنامه درمانی همه جانبه جهت درمان بیمار نیاز است. اهداف درمان شامل حفظ وزن فرد در محدوده وزن سلامت، درمان روانی، تصحیح الگوهای فكری.

 درمان معمولاً تركیبی از این موارد می‌باشد:

* روان درمانی: این روش درمانی بر تغییر فكر و رفتار فرد در مورد اختلال تغذیه‌ای تمركز دارد.

* پزشكی: در این روش به جهت كمك به خواب و برانگیختن انگیزه آرام‌بخش تجویز می‌شود.

* مشاوره تغذیه: هدف در این روش ارتقای سطح سلامت، كمك به تصحیح الگوی غذایی و آموزش اهمیت تغذیه و داشتن رژیم غذایی متعادل است.

* حمایت خانوادگی یا گروهی: بسیار در فرایند درمان موثر است. چرا كه افراد می‌توانند به راحتی احساسات خود را با افرادی كه تجربه مشابه دارند در میان بگذارند.

* بیمارستانی و درمانی: این درمان در افرادی كه دچار سو تغذیه و یا مشكلات بالینی دیگر هستند به كار می‌رود.