عوامل ایجاد کهیر

كهیر، واكنش افزایش حساسیت فرد به یك ماده غذایی، داروی خاص، عفونت یا بیماری‌ داخلی است. ضایعه آن هم به صورت برجسته در سطح پوست ایجاد می‌شود كه گاه بین چند دقیقه تا چند ساعت باقی می‌ماند و در طول روز نیز تكرار می‌شود.

شاید ما از كنار بسیاری از بیماری‌ها خیلی ساده می‌گذریم، اما همین بیماری‌های به ظاهر ساده، گاه آنچنان فرد مبتلا را به ستوه می‌آورند كه برای خلاصی از آن به هر نوع دارو و درمانی متوسل می‌شود.

یكی از این بیماری‌ها كه شاید خود یا اطرافیانمان به آن دچار شده‌ایم، بیماری‌ مرموز كهیر است. بیماری‌ای كه چندین عامل در ایجاد آن دخالت دارد و كافی است با یك تلنگر، علائم آن نمود پیدا كند.

برای واكاوی نشانه‌های این بیماری‌، با دكتر امیرهوشنگ احسانی، متخصص پوست و مو و عضو هیات علمی دانشگاه تهران گفت‌وگو كرده‌ایم.

به طور كلی كهیر چگونه ایجاد می‌شود و كدام نواحی را بیشتر درگیر می‌كند؟

كهیر، واكنش افزایش حساسیت فرد به یك ماده غذایی، داروی خاص، عفونت یا بیماری‌ داخلی است. ضایعه آن هم به صورت برجسته در سطح پوست ایجاد می‌شود كه گاه بین چند دقیقه تا چند ساعت باقی می‌ماند و در طول روز نیز تكرار می‌شود.

معمولا ضایعات كهیری با خارش زیاد همراهند و می‌توانند یك قسمت یا تمام بدن را درگیر كنند.

شكل دیگر ضایعه كهیری، آنژیو ادن یا كهیر عمقی نام دارد. این نوع كهیر، نواحی مخاطی نظیر لب، اندام تناسلی و چشم‌ها را درگیر می‌كند و با تورم خیلی زیاد بافت زیر جلد همراه است. در این نوع كهیر، سطح پوست قرمز نمی‌شود.

چه عواملی در ایجاد كهیر دخیل هستند؟

علت‌های زیادی در ایجاد كهیر دخالت دارند؛ عواملی مانند آلرژی فرد نسبت به یك ماده غذایی (معمولا غذاهایی همچون آجیل، تن ماهی، ادویه، سویا، افزودنی‌ها و رنگ‌های غذایی كهیرزا هستند)‌ یا داروی خاص (سردسته این داروها خانواده آنتی‌بیوتیك‌ها، استامینوفن و آسپیرین است)‌ و عفونت‌ها (عفونت دستگاه گوارش فوقانی یا تحتانی همچون عفونت معده، التهاب معده، عفونت‌های انگلی روده، عفونت‌های كبد ی، عفونت‌های دندانی، ویروس‌های هپاتیت، سینوزیت مزمن و دستگاه تناسلی خانم‌ها و آقایان)‌ و بیماری‌های داخلی همچون كبد ی، تیروئید و روماتولوژی.

آیا مبتلایان به این عارضه در محدوده سنی یا موقعیت جغرافیایی خاص قرار می‌گیرند؟

كهیر محدوده سنی یا منطقه جغرافیایی خاص را شامل نمی‌شود و می‌تواند در هر دو گروه زن و مرد رخ دهد.

این بیماری بر اساس زمان ابتلا و پروسه درمانی به دو گروه حاد و مزمن تقسیم می‌شود. كهیر حاد پس از طی 6 هفته و كهیر مزمن پس از گذشت بیش از 6 هفته یا چند سال بهبود می‌یابد. معمولا كهیر حاد، بین گروه سنی كودكان و نوجوانان شایع است و كهیر مزمن و طولانی در سنین بالاتر رخ می‌‌‌دهد.

نكته مهمی كه باید به آن توجه كرد این است كه كهیر یك بیماری مسری و واگیردار نیست و از فرد مبتلا به فرد دیگر انتقال نمی‌یابد. دوره ابتلای آن نیز در افراد مختلف، متفاوت است مثلا ممكن است یك بیمار هفته‌ای یك بار، اما بیمار دیگر روزی 2 تا 3 بار دچار عارضه كهیر شود. همچنین ممكن است فردی پیش‌تر با مصرف داروی خاصی مانند پنی‌سیلین حساسیت‌ خاصی از خود نشان نمی‌داده است اما در دفعه پنجم یا ششم نسبت به آن دارو حساسیت نشان دهد.

تا به حال چند درصد عوامل ایجاد انواع كهیرها شناسایی شده‌اند؟

هنوز علت اصلی پدید آمدن كهیر در گروه بزرگی از كهیرها با عنوان كهیرهای ناشناخته ـ حتی با انجام آزمایش‌های مختلف ـ شناسایی نشده‌اند. این گروه از كهیرها دارای سخت‌ترین نوع درمان هستند. تا كنون 50 تا 60 درصد علت كهیرهای حاد و فقط 20 درصد علت كهیرهای مزمن یافت شده است.

كهیرهای مختلف شكل‌‌های متفاوتی دارند. گروهی از كهیرها به كهیر فیزیكی معروفند، مانند كهیرهایی كه در اثر گرما، سرما، فشار، نور آفتاب و حتی استرس در فرد اتفاق می‌افتد. به عنوان مثال قسمت‌هایی از بدن فردی كه نسبت به نور آفتاب حساس است مانند صورت و دست دچار عارضه كهیر می‌شود یا بر اثر فشار وارد شده، قسمتی از بدن او دچار كهیر خواهد شد.

پروسه درمانی این بیماری چقدر طول می‌كشد؟

برای درمان كهیر باید شرح حال كاملی از بیمار داشت تا اگر علت‌هایی همچون سابقه مصرف غذایی، سابقه مصرف دارو، عفونت احتمالی و... پیدا شد، برطرف شود. اگر علتی برای ایجاد این بیماری یافت نشود، بیمار باید تحت درمان داروهای ضدكهیر مانند آنتی‌هیستامین قرار گیرد. این داروها از دوران گذشته برای درمان كهیر‌ كاربرد بسیاری داشته‌اند. اما از آنجا كه عوارض خواب‌آلودگی زیادی به همراه دارند، ‌كمتر می‌توان از آن استفاده كرد. البته نسل دوم و سوم این داروها با عوارض كمتر طراحی شده‌اند. در حال حاضر درمان كهیر از خانواده تركیبات آنتی‌هیستامین‌ها آغاز می‌شود و آنقدر ادامه می‌یابد تا بدن بیمار به یك تركیب مناسب پاسخ بسیار خوبی دهد و ضایعات كهیری كنترل شود.

پس از كنترل كهیر، می‌توان درمان را به تدریج كم و قطع كرد، اما به هیچ‌وجه نباید در طول درمان، این داروها را به سرعت قطع كرد. برای درمان كهیرهای مزمن، ضروری است درمان ادامه یابد و قطع ناگهانی دارو باعث عود بیماری خواهد شد.