گروه جامعه /محبوبه علیپور - سوم اکتبر همزمان با ۱۳ آذر روز جهانی معلولان است. بار دیگر طبق همه سالهایی که به خاطرداریم، همه دست به کار میشوند تا حرفهای خوبی برای معلولان کشور بزنند. برای ۱۵ درصد جامعه که بقیه روزهای سال نمیبینیمشان...
«طیبه دانشمندی» که به خاطر خطای پزشکی معلول شده در همین باره میگوید: پذیرش معلولیت چندان برای افراد ساده نیست اما آنها با همه دشواریها این مشکل را میپذیرند و توانمندیهای خود را باور دارند. اما نگاه جامعه چنین نیست و توانمندیهای افرادی مانند مرا نمیبیند. مردم در نگاه اول عصای مرا میبینند. حتی فرصتی به ما نمیدهند که اول ما را ببینند و تواناییهایمان را درک کنند بعد نسبت به محدودیتهای ما قضاوت کنند.
توانمندیهایی که نمیبینیم
اواخر آبان سال جاری همایون هاشمی رئیس سازمان بهزیستی کشور وعده افزایش سهمیه اشتغال معلولان را داد و گفت: ایران جزو اولین کشورهایی است که قانون جامع حمایت از حقوق معلولان را پذیرفته است و این قانون بعد از 8 سال مورد بازنگری قرار گرفت و بر اساس آن قرار است سهم اشتغال معلولان در دستگاههای دولتی از 2 درصد به 5 درصد افزایش یابد. وی تاکید کرد: این قانون به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ارسال شده و امید داریم هر چه سریعتر برای تصویب نهایی به هیأت وزیران ارسال شود.
اما پرسش اینجاست که آیا تاکنون قانون سهمیه 3 درصدی اشتغال معلولان به درستی اجرا میشده که معلولان افزایش 5 درصدی آن را به فال نیک بگیرند؟
«طیبه دانشمندی» کارشناس علوم تربیتی میگوید: براساس قانون، 3 درصد از سهمیه استخدام باید به معلولان اختصاص یابد اما اغلب این مصوبه اجرا نمیشود. به طوری که سه سال پیش که آموزش و پرورش استخدام داشت معلولی جذب نشد. سال گذشته نیز اعلام کردند برای ساماندهی اشتغال معلولان بانک اطلاعاتی راه اندازی شده است. توانجویان بسیاری ثبت نام کردند اما هیچ خبری نشد و هنوز نشنیدهایم کسی از این طریق جذب شده باشد. «حلمیزاده» مربی مجتمع آموزشی توانیابان هم میگوید: داشتن مهارت به لحاظ روحی خیلی میتواند مؤثر باشد اما اینکه به عنوان پشتوانه اقتصادی باشد نمیشود به آن توجه کرد. به هرحال بافتن دو عروسک در ماه چه گرهی از زندگی یک دختر معلول باز میکند؟ مساله اشتغال این افراد باید جدیتر باشد. من خودم چند کارآموز دارم که لیسانس دارند. آنها میگویند ما تشویق شدیم که درس بخوانیم و تاکید میشد که اشتغالمان تضمین میشود اما این مساله محقق نشده است.
در انتظار سرپناه
روزهای مناسبتی، روزهای خوش شنیدن وعدههاست. به مناسبت روز جهانی معلولان نیز این گروه اخبار امیدبخش زیاد شنیده میشوند. چنانکه شیخالاسلام وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از واگذاری 100 هزار واحد مسکونی به معلولان در آینده نزدیک خبر داد و گفت: تاکنون 20 هزار واحد مسکونی به این افراد تحویل داده شده است.
«محبوبه شریفیفر» که دو فرزند دارد درباره مشکل مسکن خود چنین میگوید: از سال 86 برای مسکن نامنویسی کردم اما چون همسرم سالم است میگویند وام بلاعوض مسکن به من تعلق نمیگیرد اما باز هم اسمم را رد کردهاند. بعد قرار شد جزو مسکن مهر گلبهار باشیم که هنوز به سرانجام نرسیده است. اجارهنشینی برای همه دشوار است اما با رواج آپارتمان نشینی و نبود مناسبسازی برای تردد معلولان، این جابجاییها برای ما مشکل است.
«دانشمندی» که عضو هیات مدیره انجمن معلولان شعبه مشهد است هم میگوید: در سال 89 بهزیستی اعلام کرد، معلولان به طور اینترنتی برای ثبت نام مسکن اقدام کنند اما خبری نشد. سپس از ثبت نام مسکن مهر سخن به میان آمد. بر اساس این برنامه فرد معلول باید دارای آوردهای حدود 20 میلیون تومان باشد که نامنویسی کند. اما یک معلول با مستمری 42 هزار تومان که امسال با افزایش به این سطح رسیده چگونه میتواند این مبلغ را تهیه کند و متعهد به پرداخت وامی با بازپرداخت 250 هزار تومان شود؟!
این راه، دشوار است
«شریفیفر» هم مثل همه مادرها نگران آینده فرزندانش نیما و تیناست که ششم و دوم ابتدایی هستند. او به خبرنگار ما میگوید: به طور طبیعی افراد پا به سن که میگذارند ضعیفتر میشوند اما این محدودیتها برای معلولان بیشتر است. این در حالیست که خواستهها و نیازهای بچهها نیز بیشتر میشود. حال باید به ثبت نام فرزندانم در کلاسهای مختلف فکر کنم. در حالی که گاه برای سوار شدن به اتوبوس مشکل دارم. وی با اظهار گلایه نسبت به شرایط رفت و آمد معلولان میگوید: 6-5 سال پیش برای دریافت اتومبیل نامنویسی کردند و گفتند به تعداد معدودی داده شده است و حتی شنیدیم به افرادی که دارای مدرک فوق لیسانس و دکتراهستند، داده شده است. به هرحال این افراد از توان اقتصادی برخوردار هستند که به طور آزاد خودروهای اتومات تهیه کنند اما اقشاری از معلولان هستند که این امکان را ندارند و نیاز به حمایت دارند.
البته چندی پیش هم به طور اینترنتی برای خودرو ثبت نام کردم اما هنوز خبری نشده است.
زندگی را دوباره تجربه کردم
با تمام مشکلات، باز دنیای معلولان دنیای زیبا و امیدوار کنندهای است. شور و نشاط افرادی که در مجتمع آموزشی «توانیابان» رفت و آمد میکنند گواه آشکار است. «محبوبه شریفیفر» که 4 سال است به این مجتمع میآید، معتقد است: از آنجا که افراد مختلف را با محدودیتهای متعدد میبینیم، روحیه و اعتماد به نفس توانجویان افزایش پیدا میکند. من در این مجتمع توانستم مهارتهایی در زمینه قالی بافی، خیاطی و رایانه را فرابگیرم و به ادامه تحصیل تا دیپلم بپردازم. البته من علاقهمند بودم به دانشگاه بروم امابه دلیل اشتغال میسر نشد. ناگفته نماند، همسرم هم در این سالها بسیار مساعدت و همکاری کرد. وی میافزاید: وجود اینگونه محیطها برای توانجویان ضروری است زیرا همه آنقدر توان جسمی و حرکتی ندارند یا شرایط محیطی طوری نیست که بتوانند در جامعه حضور فعال داشته باشند و همین محیطها میتواند بخشی از مشکلات آنها را برطرف کند. «حلمیزاده» توان یاب دیگر این مجتمع نیز میگوید: در سال 59 تصادف کردم و قطع نخاع شدم. در همین حادثه نیز همسرم و دختر شش ماههام را ازدست دادم و با یک پسر 4 ساله ماندم. چون تمام فکرم بزرگ شدن و به سامان رسیدن او بود هیچ توجهی به خودم و زندگیم نداشتم تا آنکه پسرم به دانشگاه رفت و ازدواج کرد. پس از آن من احساس تنهایی میکردم که به طور معجزهواری با مرکز توانیابان آشنا شدم.
وی ادامه میدهد: پیش از آشنایی با اینجا، هیچ کاری را خودم نمیتوانستم انجام بدهم. البته حدود 29 سال که در منزل بودم به دلیل وقت و علاقه زیاد به طور خوابیده به بافتنی مشغول بودم. در حال حاضر سه سال است که در مجتمع توانیابان به آموزش بافتنی و عروسکبافی مشغولم. اما من هم از توانجویان اینجا مسایل مختلفی را آموزش دیدم تا آنکه برای اداره زندگی نیازمند کمک مستقیم دیگران نباشم. اکنون به تنهایی از عهده مسایل زندگیم برمیآیم و حتی به طور مستقل زندگی میکنم و توانستم تا دیپلم ادامه تحصیل بدهم.
حلمیزاده میافزاید: من همیشه سپاسگزار بانیان و خیرین چنین مراکزی هستم که باور کردند معلولان هم حق زندگی دارند.
