به گفته اين وكيل؛ وقتي ضامن ميشويد در واقع متعهد و پرداختكننده اصلي شما هستيد، يعني وامگيرنده به شما لطف ميكند كه اقساط خود را پرداخت ميكند.
حتما تا حالا براي شما هم پيش آمده كه ضامن يكي از اقوام، همكاران يا دوستان خود براي دريافت وام يا همان تسهيلات بانكي شدهايد. اسمش را اعتماد، رودربايستي، خدمت به ديگران يا هر چيز ديگري كه بخواهيد ميتوانيد بگذاريد.
حالا من بر اين اساس در ماجرايي كه به دو سال پيش بازميگردد گرفتار شدهام. در اين ماجرا يكي از دوستان از من تقاضا كرد ضمانت تسهيلات دريافتي از بانكي به مبلغ 10 ميليون تومان را به عهده بگيرم، چون بانك از او تعهد يك كارمند رسمي خواسته بود.
سال 89 به احترام يكي از آشنايان در برابر تقاضايش، از محل كارم نامه ضمانت و كسر از حقوق را دريافت كردم و در بانك نيز تمام سفتهها و پشت چك ايشان را امضا كردم.
چندماه بعد متوجه شدم آشناي محترم اقساط خود را به بانك پرداخت نكرده و قرار است از حقوق من اقساط معوقه ايشان كسر شود. با او تماس گرفتم و تقاضا كردم اقساط را به بانك پرداخت كند.
چند روز مهلت خواست و من هم بعد از تماس با بانك وقتي متوجه شدم كه او اقساط را پرداخت كرده خوشحال و اميدوار شدم كه بعد از اين اتفاق سروقت اقساط را پرداخت كند.
لذا به اين اميد كه او از اين به بعد اقساطش را پرداخت ميكند كمي آرامش پيدا كردم اما بعد از گذشت چندماهي دوباره ماجرا تكرار شد و اين بار تذكر و تماس بيفايده بود تا اينكه با تهديد اعمال قانون، وي اقساط معوقه خود را پرداخت كرد اما باز به نظر ميرسد تا پايان يافتن اين وام من بايد همچنان در انتظار دريافت نامههاي متعدد از حسابداري محل كارم باشم و مدام پيگيري كنم تا اين همكار محترم اقساط خود را مرتب پرداخت كند.
حالا قضاوت با شماست
وقتي فردي براي رفع مشكلش از بانك تقاضاي وام ميكند و به شما مراجعه ميكند تا ضمانت او را در بانك به عهده بگيريد چه خواهيد گفت؟ احتمالا براساس نيت خيرخواهانه و كمك به حل مشكل، همپاي او در بانك حاضر ميشويد ولي ممكن است با چنين بلايايي هم مواجه شويد.
دوستي دارم كه معلم است. او ميگفت؛ از بس كه از حقوقم بابت اقساط يكي از دوستان كسر شده بود دست آخر دفترچه جداگانهاي از بانك گرفتم و حالا خودم دارم اقساط او را پرداخت ميكنم! چون اين طوري راحتتر ميتوانم خريد قسطي از فروشگاه انجام دهم زيرا ميدانم موجودي حسابم چقدر است و ديگر نگران نخواهم بود.
به نظر ميرسد بانكها بايد شيوه اعمال قانون را براي دريافت اقساط معوقه تغيير دهند و سازوكارهاي ديگري در كنار ضمانت افراد كارمند به كار بندند تا مشكلاتي كه گفته شد گريبان ضامن را نگيرد.
اما وقتي با رئيس همان شعبهاي كه فرد آشناي ما از آنجا وام گرفته بود صحبت كردم، گفت ما طبق بخشنامه بانك مركزي عمل كرديم. وي در پاسخ به اينكه چرا چك يا سفته فرد وامگيرنده را به اجرا نميگذاريد، گفت: ما با يك آدرس جعلي از طرف وامگيرنده مواجه هستيم و به دليل ترك محل كار وي امكان دسترسي به او را نداريم و از اينرو از حساب ضامن اقساط كسر ميشود.
به گفته يك مقام بانكي، بانك موظف نيست به ضامن اطلاع دهد كه اقساط وامگيرنده معوق شده است؛ زيرا وي هنگام عقد قرارداد با بانك به صورت مكتوب به بانك اين اجازه را ميدهد كه از حساب او برداشت شود يا چك ضمانت او را قانوني به اجرا بگذارند.
وي تاكيد دارد، بعد از چند قسط معوق به وامگيرنده اطلاع داده ميشود، اما كوتاهي او براي ضامن مشكلساز ميشود. پس بايد ضامن به فرد وامگيرنده اطمينان داشته باشد و فقط با يك امضاي بدون مطالعه خود را گرفتار مشكل نكند.
مسوولتهاي بانك در برابر ضامن
يك كارشناس بانكداري ميگويد: بانك تعهدي براي اطلاع دادن ضامن درباره معوقه پرداخت اقساط وام ندارد اما برخي بانكها بعد از سه تا چهار قسط به وامگيرنده و حتي به ضامن معوقه اقساط وام را اعلام ميكنند.
مهدي جوادي تاكيد دارد: اگر وامگيرنده به تعهد خود عمل نكند و اقساط را نپردازد بعد از ۱۸ ماه كه از تاريخ پرداخت نكردن اقساط گذشت آن وام وارد شرايط «مجهولالوصول» شده و از همان زمان تبديل به «دين مال» ميشود و بايد وامگيرنده يا ضامن يكجا همه اصل وام، سود و جريمه تاخير را پرداخت كند كه اگر پرداخت نشود بانك به طور قانوني اقدام ميكند.
وي يادآور ميشود: متاسفانه مردم از شرايط قرارداد بانك اطلاع ندارند و هنگام عقد قرارداد هم بدون مطالعه آن را امضا ميكنند.
شيوه ضمانت در كشورهاي توسعه يافته
از يكي از دوستان كه در يكي از كشورهاي اروپايي وام بانكي دريافت كرده بود، شرايط تسهيلات و ضمانت را پرسيدم. او ميگويد: در دنيا به شيوه كشور ما وام و تسهيلات داده نميشود و به اين شيوه هم ضمانت براي تسهيلات از وامگيرنده خواسته نميشود.
در اغلب كشورهاي غربي ضمانتهاي بانكي را «شركتهاي اعتبارسنجي» انجام ميدهند كه ظاهرا هماكنون اين شركت در كشور ما هم راهاندازي شده است. آن شركت بايد جاي ضامن را بگيرد و ديگر وامگيرنده نبايد به دنبال ضامن باشد. كاركرد اين شركتها به اين گونه است كه هر فردي اعم از حقيقي يا حقوقي در آن شركت يك پيشينه براي خودش به ثبت ميرساند و به ميزاني كه پيشينه آن فرد اجازه دهد، اعتبار براي او منظور ميشود و هرچه اين اعتبار زياد باشد آن فرد ميتواند وام بيشتري بگيرد.
بانك به اين شركت اعتماد ميكند و به اشخاص وام ميدهد. وامگيرنده اگر يك يا دو قسط معوقه داشته باشد، در آن سيستم ثبت ميشود و اين سيستم به ديگر بانكها اين اطلاعات را ميدهد و ديگر آن فرد به دليل بدحسابي نميتواند وام دريافت كند.
در كشور آلمان اگر فردي يك سابقه معوقه يا پرداخت نكردن اقساط داشته باشد، به مدت هفت سال از دريافت وام محروم ميشود و هيچ بانك يا موسسه اقتصادي به او وام نميدهد. اگر بعد از هفت سال مجدد وام دريافت كند و دوباره معوقه اقساط داشته باشد ديگر تا پايان عمر از گرفتن وام محروم ميشود.
