نادر ابراهیمی(۱۴ فروردین ۱۳۱۵ در تهران - ۱۶ خرداد ۱۳۸۷ ، تهران )، داستاننویس معاصر ایرانی است
او علاوه بر نوشتن رمان و داستان کوتاه، در زمینههای فیلمسازی، ترانهسرایی، ترجمه، و روزنامهنگاری نیز فعالیت کردهاست.
زندگینامه
نادر ابراهیمی در ۱۴ فروردین سال ۱۳۱۵ در تهران بهدنیا آمد.پدرش عطاءالمُلک ابراهیمی ،فرزند ِآجودان حضورقاجار و از نوادگان ِابراهیم خان ظهیرالدوله ، حاکم نامدار ِکرمان در عصر قاجار بود ،که رضاشاه پهلوی او را ، ضمن ِ خلع ِ درجه از کرمان به مشکین شهر تبعید نمود ، که هنوز قلمستانی به نام او در حومه ی مشکین شهر وجود دارد (قلمستان عطا) و هنوز فامیل او (ابراهیمی های کرمان) در شهر و استان کرمان شناخته شده و مشهور هستند. مادر ِنادر ابراهیمی هم از لاریجانی های مقیم تهران به شمار می آمد.نادر ابراهیمی تحصیلات مقدماتی خود را در زادگاهش یعنی شهر تهران گذراند و پس از گرفتن دیپلم ادبی از دبیرستان دارالفنون، به دانشکدهٔ حقوق وارد شد. اما این دانشکده را پس از دو سال رها کرد و سپس در رشتهٔ زبان و ادبیات انگلیسی به درجهٔ لیسانس رسید. او از ۱۳ سالگی به یک سازمان سیاسی پیوست که بارها دستگیری، بازجویی و زندان رفتن را برایش درپی داشت. ارایهٔ فهرست کاملی از شغلهای ابراهیمی، کار دشواری است. او خود در دو کتاب «ابن مشغله» و «ابوالمشاغل» ضمن شرح وقایع زندگی، به فعالیتهای گوناگون خود نیز پرداختهاست. ازجمله شغلهای او بودهاست: کمککارگری تعمیرگاه سیار در ترکمنصحرا، کارگری چاپخانه، حسابداری و تحویلداری بانک، صفحهبندی روزنامه و مجله و کارهای چاپ دیگر، میرزایی یک حجرهٔ فرش در بازار، مترجمی و ویراستاری، ایرانشناسی عملی و چاپ مقالههای ایرانشناختی، فیلمسازی مستند و سینمایی، مصور کردن کتابهای کودکان، مدیریت یک کتابفروشی، خطاطی، نقاشی و نقاشی روی روسری و لباس، تدریس در دانشگاهها و...
در تمام سالهای پرکار و بیکار یا وقتهایی که در زندان بهسر میبرد، نوشتن را ـ که از ۱۶ سالگی آغاز کرده بود ـ کنار نگذاشت. در سال ۱۳۴۲ نخستین کتاب خود را با عنوان " خانهای برای شب" بهچاپ رسانید که داستان «دشنام» در آن با استقبالی چشمگیر مواجه شد. تا سال ۱۳۸۰ علاوه بر صدها مقالهٔ تحقیقی و نقد، بیش از صد کتاب از او چاپ و منتشر شدهاست که دربرگیرندهٔ داستان بلند (رمان) و کوتاه، کتاب کودک و نوجوان، نمایشنامه، فیلمنامه و پژوهش در زمینههای گوناگون است. ضمن آنکه چند اثرش به زبانهای مختلف دنیا برگردانده شدهاست.
نادر ابراهیمی چندین فیلم مستند و سینمایی و همچنین دو مجموعهٔ تلویزیونی را نوشته و کارگردانی کرده، و آهنگها و ترانههایی برای آنها ساختهاست. او همچنین توانستهاست نخستین مؤسسهٔ غیرانتفاعی ـ غیردولتی ایرانشناسی را تأسیس کند؛ که هزینه و زحمتهای فراوانی برای سفر، تهیهٔ فیلم و عکس و اسلاید از سراسر ایران و بایگانی کردن آنها صرف کرد؛ ولی چنانکه باید، شناخته و بهکار گرفته نشد و با فرارسیدن انقلاب و جنگ، متوقف شد.
او فعالیت حرفهای خود را در زمینهٔ ادبیات کودکان، با تأسیس «مؤسسهٔ همگام با کودکان و نوجوانان» ـ با همکاری همسرش ـ در آن مؤسسه متمرکز کرد. این مؤسسه، بهمنظور مطالعه در زمینهٔ مسائل مربوط به کودکان و نوجوانان برپا شد و فعالیتش را در حیطهٔ نوشتن، چاپ و پخش کتاب، نقاشی، عکاسی، و پژوهش دربارهٔ خلقوخو، رفتار و زبان کودکان و نیز بررسی شیوههای یادگیری آنان دنبال کرد. "همگام" عنوان "ناشر برگزیدهٔ آسیا" و "ناشر برگزیدهٔ نخست جهان" را از جشنوارههای آسیایی و جهانی تصویرگری کتاب کودک دریافت کرد.
ابراهیمی در زمینهٔ ادبیات کودکان، جایزهٔ نخست براتیسلاوا، جایزهٔ نخست تعلیم و تربیت یونسکو، جایزهٔ کتاب برگزیدهٔ سال ایران و چندین جایزهٔ دیگر را هم دریافت کردهاست. او همچنین عنوان «نویسندهٔ برگزیدهٔ ادبیات داستانی ۲۰ سال بعد از انقلاب» را بهخاطر داستان بلند و هفتجلدی «آتش بدون دود» بهدست آوردهاست.
نادر ابراهیمی رشتههای مختلف ورزشی را تجربه کرده، یکی از قدیمترین گروههای کوهنوردی بهنام «اَبَرمرد» را بنیان نهاده و در توسعهٔ کوهنوردی و اخلاق کوهنوردی، تأثیرگذار بودهاست.
نادر ابراهیمی در سن ۷۲ سالگی پس از چندین سال دست و پنجه نرم کردن با بیماری بعد از ظهر پنجشنبه ۱۶خرداد ۱۳۸۷ درگذشت .
آثار
ادبیات بزرگسال
۱ - خانهای برای شب
۲ - آرش در قلمرو تردید (یا: پاسخناپذیر)
۳ - مصابا و رویای گاجرات
۴ - بار دیگر شهری که دوست میداشتم
۵ - هزارپای سیاه و قصههای صحرا
۶ - افسانه باران
۷ - در سرزمین کوچک من - منتخب آثار
۸ - تضادهای درونی
۹ - انسان - جنایت - احتمال
۱۰ - مکانهای عمومی
۱۱ - رونوشت بدون اصل
۱۲ - درحد توانستن - شعرگونه
۱۳ - غزلداستانهای سال بد
۱۴ - ابن مشغله - زندگینامه، جلد اول
۱۵ - ابوالمشاغل - زندگینامه، جلد دوم
۱۶ - فردا شکل امروز نیست
۱۷ - براعت استهلال - از مجموعه «ساختار و مبانی ادبیات داستانی»
۱۸ - مقدمهای بر فارسینویسی برای کودکان
۱۹ - مقدمهای بر مصورسازی کتابهای کودکان
۲۰ - مقدمهای بر مراحل خلق و تولید ادبیات کودکان
۲۱ - مقدمهای بر آرایش و پیرایش کتابهای کودکان
۲۲ - دور ایران در شش ساعت - گزارش دومین نمایشگاه ایرانگردی در سال ۱۳۷۱
۲۳ - چهل نامهٔ کوتاه به همسرم
۲۴ - آتشْ بدون دود - داستان بلند هفت جلدی
۲۵ - با سرودخوان جنگ، در خطهٔ نام و ننگ
۲۶ - یک صعود باورنکردنی
۲۷ - تکثیر تاسفانگیز پدربزرگ
۲۸ - مردی در تبعید ابدی - براساس زندگی ملاصدرا
۲۹ - حکایت آن اژدها
۳۰ - بر جادههای آبیِ سرخ - داستان بلند ۱۰ جلدی، براساس زندگی میرمَهنای دوغابی
۳۱ - صوفیانهها و عارفانهها - بخشی از «تاریخ تحلیلی پنجهزار سال ادبیات داستانی ایران»
۳۲ - یک عاشقانه آرام
۳۳ - سه دیدار با مردی که از فراسوی باور ما میآمد
۳۴ - طراحی حیوانات - طرحهای کوثر احمدی، با گفتاری تحلیلی در باب مفاهیم و تعاریف «طرح» در هنرها
۳۵ - الفبا - تحلیل فلسفی ۵۰ طرح از علیاکبر صادقیـ نقاش
۳۶ - پیشگفتار "کوچههای کوتاه" - مجموعه قصههای کوتاه گروهی از شاگردان نادر ابراهیمی
ادبیات کودک و نوجوان
۱ - کلاغها - جایزه اول فستیوال کتابهای کودکان توکیو ژاپن، جایزه اول - سیب طلایی - براتیسلاوا، جایزه اول تعلیم و تربیت از یونسکو
۲ - سنجابها
۳ - دور از خانه - قصه برگزیدهٔ آسیا، از سوی «سازمان جهانی یونسکو» و کتاب برگزیده شورای کتاب کودک در سال ۱۳۴۷
۴ - قصه گلهای قالی
۵ - پهلوان پهلوانان؛ پوریای ولی - کتاب برگزیده از سوی «آکادمی المپیک» همایش فردوسی و اخلاق پهلوانی ۱۳۸۴، جایزه بزرگ جشنوارهٔ کتاب کودک کنکور نوما، ژاپن ۱۹۷۸
۶ - باران - آفتاب و قصه کاشی
۷ - بزی که گم شد
۸ - من راه خانهام را بلد نیستم
۹ - سفرهای دورودراز هامی و کامی در وطن
۱۰ - پدر چرا توی خانه ماندهاست - از مجموعه«قصههای انقلاب برای کودکان»
۱۱ - جای او خالی - از مجموعه «قصههای انقلاب برای کودکان»
۱۲ - نیروی هوایی - از مجموعه «قصههای انقلاب برای کودکان»
۱۳ - سحرگاهان همافرها اعدام میشوند - از مجموعه «قصههای انقلاب برای کودکان»
۱۴ - برادرت را صدا کن - از مجموعه «قصههای انقلاب برای کودکان»
۱۵ - برادر من مجاهد، برادر من فدایی - از مجموعه «قصههای انقلاب برای کودکان»
۱۶ - جَنگ بزرگ از مدرسهٔ امیریان - از مجموعه «قصههای انقلاب برای کودکان»
۱۷ - نامهٔ فاطمه، پاسخِنامهٔ فاطمه - از مجموعه «قصههای انقلاب برای کودکان»
۱۸ - مامان! من چرا بزرگ نمیشوم - از مجموعه «قصههای ریحانه خانم»
۱۹ - روزی که فریادم را همسایهها شنیدند - از مجموعه «قصههای ریحانه خانم»
۲۰ - آدم وقتی حرف میزند چه شکلی میشود - از مجموعهی«قصههای ریحانه خانم»
۲۱ - درخت قصه ـ قُمریهای قصه - جایزه کتاب برگزیده ازسوی هیات داوران بزرگسال کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، جایزه کتاب برگزیده ازسوی هیات داوران خردسال، ترجمهشده به زبان روسی در ترکمنستان
۲۲ - عبدالرزاق پهلوان - کتاب برگزیده از سوی «آکادمی المپیک» همایش فردوسی و اخلاق پهلوانی ۱۳۸۴
۲۳ - آنکه خیال بافت و آنکه عمل کرد
۲۴ - حکایت کاسهٔ آب خنک - از مجموعه «نوسازی حکایتهای خوب قدیم برای کودکان»
۲۵ - حکایت دو درخت خرما - از مجموعه«نوسازی حکایتهای خوب قدیم برای کودکان»
۲۶ - آن شب که تا سحر - از مجموعه «نوسازی حکایتهای خوب قدیم برای کودکان»
۲۷ - قلب کوچکم را به چه کسی هدیه بدهم؟ - دیپلم افتخار نخستین نمایشگاه بین المللی تصویرگران کتاب کودک ۱۳۷۲
۲۸ - مثل پولاد باش پسرم؛ مثل پولاد - از مجموعه «ایران را عزیز بداریم»
۲۹ - داستان سنگ و فلز و آهن - از مجموعه «ایران را عزیز بداریم»
۳۰ - با من آشنا شو، با من دوست شو - از مجموعه «ایران را عزیز بداریم»
۳۱ - هستم اگر میروم؛ گر نروم نیستم - از مجموعه «ایران را عزیز بداریم»
۳۲ - راستی اگر نبودم - از مجموعه «ایران را عزیز بداریم»
۳۳ - کمیاب و قیمتی اما... - از مجموعه «ایران را عزیز بداریم»
۳۴ - مدرسهٔ بزرگتری هم وجود دارد - از مجموعه «ایران را عزیز بداریم»
۳۵ - گلآباد دیروز؛ گلآباد امروز - از مجموعه «ایران را عزیز بداریم»
۳۶ - گلآباد امروز؛ گلآباد فردا - از مجموعه «ایران را عزیز بداریم»
۳۷ - فرهنگ فراوردههای فلزی ایران - از مجموعه «ایران را عزیز بداریم»
۳۸ - هفت آموزگار مهربان - از مجموعه «ایران را عزیز بداریم»
۳۹ - ما مسلمانان این آب و خاکیم - از مجموعه «ایران را عزیز بداریم»دریافت جایزه نخست آسیایی تصویرگران کتاب کودک ۱۳۷۰
۴۰ - قصه سار و سیب
۴۱ - قصه موش خودنما و شتر باصفا
۴۲ - با من بخوان تا یاد بگیری
۴۳ - حالا دیگر میخواهم فکر کنم
۴۴ - قصه قالیچههای شیری
۴۵ - همه گربههای من ۱ و۲
۴۶ - دیدار با آرزو
نمایشنامه
۱ - اجازه هست آقای برشت؟
۲ - وسعت معنای انتظار (سه قصه نمایشی)
۳ - یک قصه معمولی و قدیمی در باب جنایت
فیلمنامه
۱ - آخرین عادل غرب
۲ - صدای صحرا
ترجمهها
۱ - مویه کن سرزمین محبوب - ترجمه با همکاری فریدون سالک
۲ - از پنجره نگاه کن - ترجمه با همکاری احمد منصوری
۳ - دوست؛ کسی است که آدم را دوست دارد - ترجمه با همکاری احمد منصوری
۴ - آدم آهنی - کتاب برگزیده سال ۱۳۵۱ از سوی شورای کتاب کودک، ترجمه با همکاری احمد منصوری
