در شبكههاي مختلف راديو، برنامههاي طنز متعددي در حال پخش است. يكي از اين برنامهها «پنجشنبه
صد درصد» نام دارد كه ساعت 19 با محوريت طنز و رويكرد شهري از شبكه راديويي تهران روي آنتن ميرود.
حقوق شهروندي از دريچه طنز
براي تهيه گزارش از برنامه پنجشنبه صددرصد به استوديو صداي شهر شبكه راديويي تهران آمدهايم. بيشتر عوامل برنامه حضور دارند. موضوع برنامه طرحهاي عمراني شهر تهران است كه تنها به زبان طنز مطرح ميشود.
چيزي به آغاز برنامه نمانده و من هم فرصت را غنيمت ميدانم و گفتوگو را با اميرحسين ثقفي، سردبير برنامه شروع ميكنم.
ثقفي درباره موضوعات پرداخته شده در برنامه پنجشنبه صد درصد ميگويد: اين برنامه در استوديو صداي شهر تهيه و پخش ميشود و بيشتر به موضوعات فرهنگي، اجتماعي و حقوق شهروندي از دريچه طنز ميپردازد. به موضوعات جدي شهر تهران نگاه متفاوتي شده و تنها مشكلات و مسائل جدي شهري ديده نشده است؛ بلكه از زاويه ديگري به كاستيها، معضلات و دغدغهها نگريسته شده و به همين نحو نيز مطرح ميشود، مثلا اگر در صداي شهر بحث جدي آلودگي هوا مطرح است ما در اين برنامه با زبان طنز علاوه بر بررسي و به چالش كشيدن اين مشكلات، مزايا و خوبيهاي آلودگي هوا نظير تعطيلات و خلوتي شهر و... را نيز مد نظر قرار ميدهيم و همين مساله هم سبب خنده و جذابيت برنامه ميشود.
برنامه «پنجشنبه صد درصد» شنونده را دعوت ميكند با زاويهاي متفاوت و نگاهي نو به اطراف بنگرد و در جرگه اشخاص همفكر خودش هويت پيدا كند
ثقفي كه خود نويسندگي بخشي از اين برنامه را نيز به عهده دارد، در ادامه ميگويد: تمام مطالبي كه در بخشهاي مختلف استفاده ميشود از قبل نگارش شده و بخشي از آن به صورت توليدي ضبط ميشود و بداههگويي تنها در بخشهاي تلفني، پيامها و اتفاقات خاص كه نيازمند اطلاعرساني است، صورت ميگيرد.
او اضافه ميكند: يكي از نقاط قوت اين برنامه تشكيل يك تيم، از نويسندگان توانا و خوشذوق است. با طراحي بخشهاي متنوع و خلق شخصيتها و همچنين ايجاد فضاي نمايشي سعي شده حرفها و دغدغههاي مردم به گوش مسئولان برسد و ارتباط بيشتر و نزديكتري با آنها برقرار شود.
اين سردبير، اولويتهاي برنامه را پيامكها و تماسهاي تلفني شهروندان ميداند و ميگويد: همه تماسها و پيامهاي مردمي با زبان خود آنها به صورت طنز بيان ميشود. اين برنامه به ما ثابت كرد مردم ما طناز و به مقوله طنز خيلي علاقهمند هستند و همين باعث ميشود كار ما سختتر شود تا لحظات شاد و مفرحي را در بعدازظهر پنجشنبه ايجاد كنيم و در كنار لبخند، گوشزد كنيم از حقوق خود و ديگران را بيشتر بدانيم.
وقتي از ثقفي ميپرسم در برنامه از چه نوع طنزي استفاده ميشود در پاسخ ميگويد: اين برنامه شنونده را دعوت ميكند با زاويهاي متفاوت و نگاهي نو به اطراف بنگرد و در جرگه اشخاص همفكر خودش هويت پيدا كند. در برنامه پنجشنبه صددرصد از كمديهاي مختلفي بهرهمند شديم از قبيل كمدي شخصيت كه در آن خصوصيات اخلاقي يا رفتاري قهرمان، خلاف عرف جامعه است و به شيوه اغراقآميز بزرگنمايي شده، مورد توجه و نقد قرار ميگيرد و از كمدي هجو استفاده شده كه با برداشتي خندهدار به مضمون جدي مسائل شهري پرداخته ميشود. از كمدي پارودي بهرهمند شديم. در اين كمدي معناي متداول تغيير ميكند و مسائل و مشكلات خوب جلوه ميكند. انسان گاهي اوقات به طور ناگهاني ميان واقعيتها و ناسازگاري موجود ميان وضع پديدهها در ظاهر و باطن و بين آنچه هست و آنچه انتظار آن را دارد تناقض ميبيند و به خنده ميافتد. از مشاهده ناسازگاري و نبود تجانس، متعجب ميشود و ميخندد.
ثقفي با بيان اين كه بايد به گروه مخاطبان توجه شود، ميگويد: طنز بايد براساس گروه سني مخاطبان، تجربهها و سليقههاي آنان تهيه و تنظيم شود. طنز راديويي، بايد توجه مخاطب را به خود جلب كند، باعث خنده شنونده شود و تجربهاي مثبت را انتقال دهد. در برنامههاي طنز بايد با استفاده از حداقل كلمات، حداكثر حوادث و وقايعي كه در يك جامعه ميگذرد، بيان شود. برنامه طنزي موفق خواهد بود كه به اين نكات توجه داشته باشد. همچنين برنامه طنزي موفق خواهد بود كه از نويسندگان مجرب در طنز استفاده كند، البته بايد توجه داشت شوخي و طنز بايد هوشيارانه باشد. با توجه به اينكه طنز، بيان واقعيتهاي تلخ جامعه و نگاه انتقادي به مسائل و مشكلات با زبان شيرين است.
مجري، بازيگر بالقوه است
به شروع برنامه زماني نمانده است. گويندگي برنامه پنجشنبه صددرصد به عهده احسان كرمي است؛ مجرياي كه امروز حضور ندارد و برنامه با گويندگي و بازيگري ميثم عبدي روي آنتن ميرود. ميثم عبدي در اين برنامه با سه شخصيت جنگل زاده ثاني، اقليدوس و پرويز سيجي پيامهاي ترافيكي و شهروندي را در قالب طنز بيان ميكند.
شنوندگان با مشاركت در اين برنامه و خلق جملات طنزآميز گوينده را در اجراي هر چه بهتر برنامه كمك ميكنند. هر كدام با يك زاويه و با يك ديد متفاوت به موضوع برنامه كه در مورد طرحهاي عمراني شهران تهران است، جملات خود را مطرح ميكنند. مجري ـ بازيگر برنامه هم با جملات طنزآميز خود چاشني برنامه را بيشتر ميكند.
پس از اجراي ميثم عبدي از او درباره مجري ـ بازيگر و حضورش در برنامه ميپرسم كه در پاسخ ميگويد: مجري ـ بازيگر روي نيمكت ذخيره است و قابليت اجراي كاراكترهاي مختلف را دارد، او دو نقش را همزمان با اجرا و بازي به طور يكسان ايفاء ميكند و شخصيتهاي متفاوتي را به عهده ميگيرد.
مجري ـ بازيگري تنها در برنامههاي خاص مانند پنجشنبه صد درصد كه در قالب طنز طراحي شده و يك برنامه تعاملي و چالشبرانگيز است، كاربرد دارد و استفاده از مجري ـ بازيگر براي برانگيختن مشاركت شنونده و تغيير نقش شخصيت تاثير بسزايي دارد.
وي معتقد است: در طنز راديويي با توجه به اين كه شنونده تنها با صدا تصوير متعددي در ذهن خود ميسازد نبايد به صرف رساندن مخاطب به خنده از سريعترين راه و با هر وسيله ممكن استفاده كرد، طنز بويژه در راديو با مطربي، دلقكي، پوزخند، تمسخر، تحقير و طعنههاي زننده خيلي تفاوت دارد و نبايد از طريق كلمات خنده ايجاد كرد. با داشتن كاراكترهاي متنوع و خلق موقعيتهاي طنزآميز ميتوان داستانسازي كرد كه با توجه به داستان، شنونده بخندد.
دانش آكادميك در كنار صداي خوب
مجيد حبيبي، ديگر بازيگر برنامه پنجشنبه صد درصد اجراي بخشي از برنامه را به عهده دارد. در بخشي معضلات شهري و ترافيكي شهر تهران را در قالب جملات كوتاه و طنزآميز بيان ميكند، در بخشي ديگر با عنوان «من ميگم او ميگه» ديالوگ يك راوي با نقشهاي مختلف را به عهده دارد كه از زاويههاي مختلف به مسائل شهري مينگرد و در قسمت بعدي، با نگاه طنزآميز، راهحلهاي سادهاي را براي معضلات و مشكلات شهري ارائه ميكند.
وي معتقد است: در اجرا نبايد فقط به صدا اكتفا كرد و صرف اين كه صداي خوبي داشته باشيم وارد اين حرفه شويم. خود من تنها به صدا اكتفا نكردم، بلكه سعي كردم در كنار صدا، سواد تئوريك و آكادميك هم كسب كنم و اعتقاد دارم كسي در اين عرصه موافق خواهد بود كه علاوه بر صدا و فن بيان به دنبال كنكاش، مطالعه آزاد و شخصي باشد. صدا ـ بازيگر با توجه به دايره وسيع فعاليتش ناگزير از كسب دانش، بينش، تجربه و آگاهي در اين جرگه لايتناهي است.
در پايان برنامه با اسماعيل باستاني، تهيهكننده برنامه هم به گفتوگو نشستيم. وي توضيح ميدهد: انتخاب موسيقيهاي دلنشين، نقش بسزايي در انتقال مفاهيم و خلق فضايي شاد و جذاب دارد. در اين برنامه سعي شده موسيقي با موضوع همخواني داشته باشد و بار بخشي از سرگرمي و جذابيت را به عهده بگيرد.
وي بر اين باور است: دلايل موفقيت هر برنامهاي، عوامل و دستاندركاران برنامه است كه با همفكري، تبادل نظر و در فضايي آميخته با دوستي همه براي رسيدن به يك هدف مشترك گام برميدارند و در تلاشند برنامهاي درخور شنوندگان توليد و تهيه شود.
محمدجواد رفيعپور هماهنگي، سينا محمدحسن اديتور و مهرداد محمدرضا صدابردار، ديگر عوامل اين برنامه هستند.
برنامه پنجشنبه صددرصد كاري از استوديو صداي شهر شبكه راديويي تهران است كه پنجشنبهها از ساعت 19 تا 30/20 روي موج FM رديف 94 و AM رديف 1332 قابل دسترسي است.
قدرت بيهمتاي راديو در ارائه طنز
اگر طنزهاي راديويي بخوبي اجرا نشود، تاثير مثبتي نخواهد داشت. اين بخش اعظم هنر راديوست. راديو، در اجراي طنز شيوه خاص و بيهمتايي دارد؛ زيرا به هر شنونده امكان ميدهد مطابق تخيل خودش از آن برداشت كند.
در راديو براي درك و فهم طنز و گرفتن نكتههاي ظريف آن، شنونده نوعي خلاقيت دروني به كار ميبندد و همين مساله او را خوشحال ميكند و اين احساس را منتقل ميكند كسي كه استعداد و ارزش درك مطلب دارد، خود اوست. در حالي كه رسانه تصويري فقط ميتواند يك صورت و يك شكل واحد، معين و محدود عرضه كند.(جام جم - ضميمه قاب كوچك)
