داراى همّت عالى باشيد
اگر مىخواهيد به اهداف عالى خود دست يابيد و در فضاى وسيع معنويّت پرواز كنيد، بايد با همّت مردانه به پا خواسته و در فضاى عالم معنى سير كنيد. همان گونه كه پرندگان با بالهاى خود به پرواز مىآيند؛ مردان بزرگ نيز با نيروى همّت و اراده به سوى آسمان نورانىِ عالمِ معنى، پرواز مىنمايند و از جهان مادّيت جدا مىشوند.
بزرگان اين واقعيّت را در مثالى كوتاه و پر معنى، اين گونه بيان كردهاند:
اَلْمَرْءُ يَطيرُ بِهِمَّتِهِ.
مرد به وسيله همّتِ خود، پرواز مىكند.
هر قدر همّتِ انسان بلندتر باشد، در فضاى معنوى اوج بيشترى مىگيرد، و در صورتى كه از همّت عالى برخوردار نباشد؛ نمىتواند آن گونه كه بايد، به پرواز درآيد.
بنابراين اگر انسان هدفى بزرگ و ارجمند داشته باشد؛ ولى براى رسيدن به آن هدف، همّت نداشته باشد و بسوى آن گام برندارد، به هدف خود نائل نمىشود.
انسانى ارزشمند و پرارج است كه گذشته از هدف عالى، ارادهاى قوى و همّتى مردانه داشته باشد.
بزرگان اولياء اللَّه در راه رسيدن به مقامات عاليه از ارادهاى قوى و همّتى بلند برخوردار بودهاند و هميشه در مسير معنوى خود استقامت ورزيده و از ضعف و سستى پرهيز نمودهاند. هدف عالى، مقصد بزرگ و همّت مردانه از صفات بارز آنان بوده است.
همّت بلند دار كه مردان روزگار
از همّت بلند به جايى رسيدهاند
ارزش مردان بزرگ كه با همّتى بلند بسوى اهداف عالى روان شدهاند، به قدر همّت آنان است.
حضرت اميرالمؤمنينعليه السلام مىفرمايند:
قَدْرُ الرَّجُلِ عَلى قَدْرِ هِمَّتِهِ.
ارزش هر مردى، به اندازه همّت اوست.
زيرا همّت بلند، ارزش فراوان براى انسان به ارمغان مىآورد. بزرگان ما كه صاحبان اسرار اهل بيت عصمتعليهم السلام بوده و در راه رضاى آنان جانفشانى مىنمودند، اگر از همّت بلند برخوردار نبودند؛ چگونه مىتوانستند به مقامات عالى دست يافته و از سرچشمه ظلال معنوى اهل بيتعليهم السلام سيراب شوند؟!
ظرفيّت اين گونه افراد بطورى است كه الطاف اهل بيتعليهم السلام به آنان، هيچ گونه خودبينى و تكبّر در آنان ايجاد نمىكند. زيرا به هر مقامى راه يابند؛ همّتِ عناياتِ بيشتر را در سر مىپرورانند.
ولى كسى كه از ديدن يك خواب يا از اتّفاق يك سير معنوى يا گرفتن يك حاجت مادّى از امامانعليهم السلام به خود مىبالد! آيا از همّتى بلند برخوردار است؟ يا كسى كه از شنيدن يك خواب يا از اتفاق يك سير معنوى يا گرفتن يك حاجت مادّى تعجّب كرده و به انكار آن مىپردازد! آيا از همّت عالى بهرهاى دارد؟!
شكّى نيست كه هيچ كدام از همّت بلند برخوردار نيستند و با انجام اين گونه اعمال فضيلت خود را از دست مىدهند.
حضرت اميرالمؤمنينعليه السلام مىفرمايند:
مَنْ صَغُرَتْ هِمَّتُهُ بَطَلَتْ فَضيلَتُهُ
هر كه همّت او اندك باشد فضيلت او از دست مىرود.
اسرار موفقيّت ، جلد اول
سيد مرتضى مجتهدى سيستانى