به گزارش جامجم، سينماي ايران نامهاي بزرگي را بهياد دارد كه از سينماي كوتاه و مستند ميآمد و در جريان سينماي بلند و حرفهاي، آرام آرام جاي خود را باز ميكرد؛ اما اكنون با نگاهي به فهرست فيلمسازان حاضر در رقابتهاي جشنوارهاي، كمتر با اسمهاي آشنا برخورد ميكنيم و شاهد حضور فيلمسازاني هستيم كه معلوم نيست چطور وارد چرخه سينماي حرفهاي شدهاند.
پرسشي كه اين روزها همزمان با گشايش جشنواره فيلم كوتاه در تهران و سراسر كشور بهذهن ميرسد، اين است كه آيا ورود به سينماي حرفهاي ضابطه و شروط خود را از دست داده يا عرصه سينماي كوتاه و مستند ديگر جايگاهي براي تربيت و پرورش فيلمسازان حرفهاي نيست.
جدي نگرفتن فيلم كوتاه
مهدي كرمپور، كارگردان سينما با اشاره به شيوه انتخاب فيلمسازان اول و ارائه مجوز توليد فيلمسازي به جامجم گفت: پيشتر قوانيني وجود داشت كه فيلمسازان بايد بر اساس آن وارد جريان ساخت فيلم بلند ميشدند مثلا فيلمهاي كوتاهي كه ساخته بودند، ميزان تحصيلات، جوايزي كه كسب كردهاند و حتي كار دستياري و تجربياتي كه داشتند، امتيازي بود كه كانون كارگردانان بر اساس آن، مجوز فيلمسازي به آنها ميداد.
او ادامه داد: بر طبق همين قوانين كارگردانهايي مثل علي مصفا، آرش معيريان، مهرداد اسكويي، عليرضا اميني، وحيد موساييان و سامان مقدم كارشان را در سينماي حرفهاي شروع كردند.
كارگردان «پل چوبي» با بيان اينكه صدور مجوز به اداره كل نظارت و ارزشيابي واگذار شد، گفت: بعد از دورهاي با فشار برخي رسانهها مجوزها برداشته و كار به اداره نظارت واگذار شد تا با تعاملاتي كه با مركز گسترش سينماي مستند و تجربي داشتند، فيلمسازاني باسابقه توليد فيلم كوتاه و مستند وارد جريان فيلمسازي بلند شوند.
او افزود: اما اكنون متاسفانه به دليل ضعف ساختاري و بنيادي فيلم كوتاه و خلأيي كه در پرورش نسل جديد داشتيم، اساسا اين حرفه جدي گرفته نشد و امروزه ميبينيم كه فيلمهاي كوتاه ما در دنيا درخشش سابق را ندارد. اين اتفاق در حالي ميافتد كه در دهه 70 چند فيلمساز شاخص داشتيم كه جوايز متعدد جهاني را كسب كرده بودند.
اين كارگردان سينما با اشاره به نقاط ضعف سينماي كوتاه گفت: امروز ما در فعاليتهاي پايهاي ضعيف هستيم، در آموزش لنگ ميزنيم، توليدات انجمن سينماي جوانان به صورت هدفمند و استراتژيك انجام نشده، متاسفانه بخش آموزش جدي گرفته نميشود و بودجه لازم تخصيص داده نميشود و همه اينها باعث شده كه نهضت فيلم كوتاه بهوجود نيايد.
انقلاب ديجيتالي و آسان شدن فيلمسازي
جميل رستمي، كارگردان «چشم» هم در اين باره به جامجم گفت: انقلاب ديجيتالي در دنيا رشد كرده و تكنولوژي سبك باعث شده كه فيلمسازي آسان شود و هيچ ضابطه و قانوني هم نداشته باشد.
او همچنين توليد تلهفيلمها و تبديل آنها را به نسخه سينمايي يكي از دلايل بيقانوني توليد فيلم اول دانست و گفت: قبلا اين طور بود كه كانون كارگردانان بر مبناي نمراتي كه يك فيلمساز كسب ميكرد، مجوز ساخت فيلمبلند ميداد، ولي امروزه براحتي ميتوان با تبديل يك نسخه فيلم ويدئويي به سينمايي، فيلم اول ساخت.
رستمي با بيان اينكه سياستگذاري سينما بر پايه جذب فيلمسازان جوان است، افزود: سيستم مديريتي براي اينكه از فيلمسازان قديمي خيري نديده است، علاقهمند است كه فيلمسازان جوان را جذب كند تا فيلمهاي آنها را بر مبناي جريان هدايت شده، اكران كند.
شرط فيلمسازي؛ داشتن يك تهيهكننده
هومن سيدي، كارگردان فيلم سينمايي «آفريقا» كه اولين كار حرفهاي و بلند او بود، هم به جامجم در اين رابطه گفت: الان جريان به گونهاي است كه فيلمساز با پيدا كردن يك تهيهكننده با سابقه براحتي ميتواند كار كند، كه اين هم خوب است و هم بد؛ چرا كه سرمايهگذار به فكر بازگشت سرمايهاش است.
او افزود: از طرفي، فيلمساز اولي كه به هر قيمتي ميخواهد فيلمش را بسازد، مجبور است تن به خواستههاي تهيهكننده بدهد، اين است كه مثلا از فيلمسازي كه در عرصه مستند و كوتاه كارهاي شاخصي ديديم يكباره فيلمبلند ضعيف ميسازد.
اين بازيگر سينما و تلويزيون همچنين گفت: اين كار به اساس سينما ضربه ميزند و باعث ميشود كه شاهد فيلمهاي خوبي هم نباشيم؛ اما وقتي ميبينيم يك مدير براحتي بدون هيچ پيشينهاي وارد جريان سينما ميشود، خيلي هم نبايد توقع داشت كه يك فيلمساز بدون پيشينه فيلم نسازد!
او نبود سياستگذاري روشن از طرف مديران سينمايي را يكي از عوامل بيقانوني در مرحله ورود به فيلمسازي دانست و افزود: تكليف تلويزيون در برنامهسازي كاملا روشن است و قوانين آن را هر فيلمساز و تهيهكنندهاي ميداند و براساس چارچوب آن كار ميكند، ولي در سينما يك مدير نميداند كه چه چيز درست است و چه چيز غلط و اين فيلمساز را سرگردان ميكند كه بر مبناي چه قوانيني ميتواند فيلم بسازد.
پايههاي سست آموزش
هومن بهمنش، فيلمبردار شناخته شده سينما كه از عرصه فيلم كوتاه وارد جريان سينماي بلند شده، به جامجم گفت: قبلا دو نهاد فيلمسازي، انجمن سينماي جوان و كانون فيلمسازان وجود داشت كه فيلمسازان با فعاليت در اين نهادها، با دستياري در حوزه فيلم كوتاه كار ميكردند، ولي از حدود 15ـ14 سال پيش همراه با ضعيف شدن سيستم آموزش انجمن سينماي جوان و كم شدن همكاري با استادان حرفهاي، فعاليت فيلمسازان كوتاه هم به حداقل رسيد.
او افزود: متاسفانه فعاليت انجمن سينماي جوان بهگونهاي شده كه فقط يك جشنواره فيلم كوتاه تهران برگزار ميكند كه تزئيني است و برعكس گذشته توجهي به فيلمسازان شهرستاني نميشود.
بهمنش با اشاره به فيلمسازان دهه 70 سينماي كوتاه و مستند كه در دهه 80 وارد سينماي حرفهاي شدند، گفت: متاسفانه اكنون فيلمسازاني چون وحيد موساييان، علي محمد قاسمي، محمد شيرواني و عليرضا اميني در سيستم آموزشي فيلم كوتاه پرورش نمييابند و اوضاع مثل ورزش شده كه پايهريزي دقيقي انجام نميشود.
او راهكار برونرفت از اين جريان را برشمرد و گفت: اگر بخواهيم اين شرايط درست شود، بايد برگرديم به دوران طلايي انجمن سينماي جوان كه مهمترين بخش آن آموزش بود و نه صرفا توليد فيلم. ما بايد در شهرستانها همچون گذشته استعداديابي كنيم ودر بخشهاي مختلف فيلمنامهنويسي، فيلمبرداري، تيتراژ و موسيقي استعدادهاي جوان را پرورش دهيم تا همه نيروها به سمت فيلمسازي سوق پيدا نكنند.
