دماوند زير قير
اميرحسين نوايي
«دماوند را هم آسفالت كردند»،
تيتر اول همه خبرگزاريها بود؛ زمانيكه مسئولان سازمان ميراث فرهنگي و
هنري كشور زحمت كشيدند و مجوز جادهسازي در يكي دامنههاي دماوند را از
وزارت كشور گرفتند. كل ماجرا در چند خط خلاصه ميشود؛ ميراث فرهنگي به اين
نتيجه رسيد كه دامنه كوه دماوند، ميتواند جاذبه گردشگري خوبي باشد و به
همين دليل طرحي براي جادهسازي و ايجاد اماكن تفريحي تصويب كردند.
اما ايجاد اماكن تفريحي از نظر محيطزيست استان تهران و سازمان محيطزيست،
ميتواند به تخريب طبيعت بكر منطقه منجر شود. در چنين شرايطي پيريزي جاده
هفت كيلومتري آغاز شد و بالاخره بعد از پايان پيريزي و زيرسازي،
محيطزيست استان تهران موفق شد جلوي ريختن آسفالت را بگيرد. اتفاقي كه
ممكن است همين روزها رخ بدهد.
انتشار خبر را ايسنا شروع كرد. روز 23 تير اين خبرگزاري، خبر داد كه مسير
هفت كيلومتري جاده يكي از دامنه هاي قله دماوند را كه با ارتفاع 5671 متري
يكي از بلندترين قله هاي جهان است، آسفالت كرد ند. اين خبر البته كامل
نبود، زيرا مسئولان راهسازي هنوز موفق نشده بودند كار را به مرحله
آسفالتريزي برسانند. كارگران از روز 21 تير زيرسازي جاده را شروع كردند و
با دو روز تأخير، خبر به دست خبرگزاريها افتاد و جالبتر اينكه فدراسيون
كوهنوردي، پيگري ماجرا را بهعهده داشت.
مسئولان فدراسيون كوهنوردي كه دامنه كوه دماوند را بهعنوان محل ورزش
كوهنوردي ميشناختند، بلافاصه از ماجرا باخبر شدند و خبر را در اختيار
خبرگزاريها قرار دادند.
پايان آسفالت چهار روزه
از روز 23 تير تا 27 تير ماجراي پيگيريهاي سايتها ادامه داشت و حتي پاي
مجلس شوراي اسلامي هم به مسئله باز شد. البته بهدليل تعطيلي مجلس،
نمايندگان بهصورت تلفني، در جريان ماجرا قرار ميگرفتند و مواضعشان را
اعلام ميكردند. عضو فراكسيون محيطزيست مجلس شوراي اسلامي، در اين باره
با تأكيد بر اين كه بايد در حفظ و نگهداري مناطق بكر و طبيعي بكوشيم، گفت:
«افرادي كه اقدام به آسفالت كوه دماوند كرده اند، بايد مورد مؤاخذه و
برخورد قانوني قرار گيرند.» انوشيروان محسني، نماينده چالوس، گفت: «بهطور
كلي محيط دوستان و طرفداران محيطزيست و علمآگاهان رشته محيطزيست، بر
اين اتفاقنظر دارند كه طبيعت بايد به همان صورت بكر و دست نخورده باقي
بماند و هرگونه تغييرات سازه اي، مشكلاتي براي محيط بهوجود مي آورد.»
محسني با تأكيد بر اين كه قله دماوند براي اين است كه بتوان در آن
راهپيمايي كرد، نه اين كه آسفالت شود تا با ماشين بالا رفت، گفت: «بحث اين
است كه طبيعت بكر و دستنخورده باقي بماند تا افراد بتوانند راهپيمايي و
كوهنوردي كنند، نه اين كه جاده آسفالت شود تا با ماشين هاي كمري و پرادو،
سبب آلودگي كوه دماوند شويم.» وي افزود: «در هيچجاي دنيا براي جذب گردشگر
چنين عملي انجام نمي شود چراكه گردشگر بهدنبال محيط هاي بكر و دست نخورده
است.»
پيگيريهاي انجام شده البته بينتيجه نبود. مسئولان بالاخره در روز 27
تير، مجبور شدند عمليات را متوقف كنند. مأموران محيطزيست با حكمي كه در
اختيار داشتند، در محل جادهسازي حاضر شدند و عمليات را متوقف كردند؛ اين
درحالي بود كه عمليات زيرسازي بهصورت كامل به پايان رسيده بود.
سابقه
درحالي كه يك سال پيش، سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، با تدارك مراسمي و
اتفاقا با حضور نمايندگان مختلف دستگاه هاي دولتي و مرتبط، با ثبت قله
دماوند به عنوان اثري طبيعي، بستر جمع آوري پرونده اين قله را براي ثبت
جهاني فراهم كرد؛ متأسفانه مسئولان و متوليان محلي، با اثري كه پس از ثبت
ملي، حفاظت از آن برعهده همه دستگاه هاي دولتي و اشخاص حقيقي است، در حد
يك جاده فرعي بين روستايي برخورد كردند و لابد فكر مي كنند كه اگر آسفالتش
كنند، هم زيباتر است و هم احتمالا پرمنفعت تر!
محل آسفالت شده در دامنه كوه دماوند معروف به جاده گوسفند سرا، يكي از
مسيرهاي عبور و مرور و صعود به قله دماوند براي كوهنوردان و گردشگران است.
محمود شعاعي، رييس فدراسيون كوهنوردي و صعودهاي ورزشي، ميگويد: «عمليات
آسفالت اين جاده پنچ شنبه هفته پيش انجام شده است و در دو روز گذشته نيز
كاميون ها براي اجراي عمليات آسفالت به محل رفته اند.» نكته قابل توجه در
سخنان رييس فدراسيون كوهنوردي اين است كه اقدام به آسفالتكردن دماوند به
اين سادگي انجام نمي شود، مگر با اجازه مقامات بالاي منطقه. بنا به گفته
او: «پيش از اين نيز دادن مجوزهاي غيراصولي براي استخراج خاك پوكه در
ارتفاع 3600 متري از سطح دريا، سبب زخمي شدن كوه شده است، چراكه حفاران با
نتيجه نگرفتن از حفاري هاي خود به راحتي به سراغ منطقه ديگري مي روند و
آنجا را هم زخمي مي كنند.» جالب تر اين كه با وجود اعتراض ها و نگراني
هاي دوستداران طبيعت، تا به حال اقدام مؤثري براي توقف آسفالتكردن دامنه
كوه دماوند از سوي هيچ نهادي انجام نشده است. متن نامه اعتراضي فدراسيون
كوهنوردي به وزارت كشور، نشان مي دهد كه آسفالتكردن مسيري هفت كيلومتري
در دامنه كوهستان، به بهانه جذب گردشگر توسط مقامات محلي بخش لاريجان در
حال انجام است؛ درحالي كه اين مسير نيازهاي مواصلاتي و اقامتي گردشگران و
كوهنوردان را در حد دستر سي به يك منطقه بكر طبيعي به ميزان متعارف تأمين
مي كند و آسفالتكردن آن كه براساس مصوبات سازمان محيطزيست نيز منع
قانوني دارد و فاقد هرگونه توجيه اقتصادي و اجتماعي است. از هم اكنون مي
توان پيش بيني كرد كه علاوهبر تردد بي شمار وسايل نقليه و آلودگي هواي
منطقه، در آينده نزديك، اين محل آماج هجوم زمين خواران، فرصت طلبان و
سودجويان منابع طبيعي قرار گيرد.
چه كسي مقصر است؟
انگشت اتهام اين روزها سازمان ميراث فرهنگي را نشانه گرفته كه رييس آن
براي معاون اولي آماده ميشود و اين سازمان مجري اصلي طرح است. رييس
سازمان محيطزيست استان تهران در اشاره به طرح آسفالتكردن و شن ريزي در
ارتفاع بالاتر از 2300 متري دماوند، ميگويد: «اين دسته گل سازمان ميراث
فرهنگي و گردشگري است.» محمدباقر صدوق ميافزايد: «سازمان ميراث فرهنگي و
گردشگري استان مازندران، در سفر دوم رياستجمهوري و هيئت وزيران به اين
استان؛ طرح مرمت و آسفالت جاده را بهطول پنج كيلومتر ارايه كرد كه مورد
تصويب هيئت دولت هم قرار گرفت.»
تقصيري وجود ندارد
سخنگوي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري موضع گيري در برابر آسفالتكردن
مسيري هفت كيلومتري در يكي از دامنه هاي قله دماوند را منوط به بررسي حريم
هاي ثبت شده اين كوه در فهرست آثار طبيعي ميداند. در مقابل اظهار
نگرانيها نسبت به اين اقدام، سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري معتقد به
لزوم بررسي حريم ثبت شده كوه دماوند است. سيدرضا موسوي، مدير كل روابط
عمومي و سخنگوي اين سازمان، در پاسخ به پي گيريهاي انجام شده براي اعلام
موضع اين سازمان، در برابر آسفالتكردن دامنه كوه دماوند، گفت: «بايد
ببينيم، اين عمليات در حريم ثبت شده است يا خير. اگر اين اتفاق براساس
رعايت حريم ها و قوانين و مقررات ما نباشد، حتما برخورد مي كنيم؛ اما اگر
مغايرتي نداشته باشد، خير.»
