نعناع
نام علمي: Mentha piperata
گياهي علفي، پايا و داراي ساقههاي خزنده و زيرزميني است. برگهاي آن بيضي، نوک تيز، دندانه دار، کمي پوشيده از کرک و به درازاي 4 تا 7 سانتي متر و به عرض 2 تا 3 سانتي متر است. ساقه به رنگ قرمز مايل به بنفش يا مايل به ارغواني است. گلهاي در ماههاي مرداد و شهريور ظاهر ميشوند و رنگ گلي روشن يا کم و بيش ارغواني مايل به بنفش دارند و به تعداد زياد نيز در مجاورت يکديگر به نحوي مجتمع ميشوند.
نعناع را در اکثر نقاط ميتوان کشت کرد، اما مناطق خيلي سرد براي کشت اين گياه مناسب نيست. مواد و عناصر غذايي فراوان و آب کافي براي رويش آن ضروري است. در 2 تا 3 درجه سانتي گراد شروع به رويش ميکند ولي درجه حرارت مطلوب براي رويش نعناع 10 درجه
سانتي گراد است. درجه حرارت مناسب به منظور تسريع در رشد و نمو گياه و نيز افزايش در توليد اسانس 18 تا 20 درجه سانتي گراد است. نعناع گياهي شب کوتاه است و کشت آن در شرايط بلند روز از نظر تابش نور سبب افزايش محصول نعناع ميشود و در سنتز اسانس آن نيز تأثير مثبت دارد. از اين رو همواره توصيه ميشود که اين گياه در دامنه جنوبي تپهها کشت شود. نعناع داراي ريشههاي سطحي است که قادر به جذب رطوبت از اعماق زمين نيست بنابراين آبياري مناسب در طول رويش گياه ضروري است. گياهان از 3 تا 4 هفته پس از رويش تا قبل از گل دهي به مقادير مناسبي آب نياز دارند و بايد تحت آبياري منظم قرار گيرند. رطوبت خاک بايد در طول رويش معادل 80 درصد باشد، علاوه بر آب و نور کافي، مواد و عناصر غذايي مناسب در خاک براي کشت نعناع ضروري است و سبب افزايش عملکرد ميشوند. خاک مناسب براي کشت اين گياه، خاک لوم شني حاوي مقدار زيادي مواد و ترکيبات هوموسي است. خاکهاي «چرنوزيوم» (خاک سياه) و پيت با ساختمان مناسب و حاوي مواد و عناصر غذايي کافي براي کشت نعناع مناسب هستند. PH خاک مناسب براي نعناع 5 تا 8 است. به طور کلي خاکهاي اسيدي و زهکشي شده، خاکهاي مناسبي براي کشت نعناع هستند. پس از شخم، کودهاي شيميايي مورد نياز را به خاک ميپاشند و آنها را با ديسک به عمق خاک ميفرستند افزودن کودهاي شيميايي به شرايط خاک بستگي دارد و به طور کلي در سال اول قبل از کشت 50 تا 90 کيلوگرم در هکتار اکسيد فسفر و 60 تا 90 کيلوگرم در هکتار کودهاي ازت بايد به زمين اضافه شود. هر سال اضافه کردن 90 تا 120 کيلوگرم در هکتار کود ازت (چنانچه خاک خشک و نياز به آبياري باشد مقدار ازت بيش از رقم ذکر شده خواهد بود) به زمينهاي زير کشت نعناع توصيه ميشود. اين مقدار دو سوم در فصل بهار قبل از رويش گياه و يک سوم بقيه پس از نخستين برداشت به خاک اضافه ميشود. جمع آوري سنگها و قلوه سنگهاي درشت سبب تسهيل در توسعه ريشه و افزايش عملکرد ميشود. اوايل بهار پس از شکستن سلهها و خرد کردن کلوخهها با ديسک، زمين را براي کشت نعناع تسطيح ميکنند. در فصل بهار بايد از کاربرد وسايلي که سبب کاهش رطوبت خاک ميشوند جلوگيري کرد. چنانچه عمل کشت در فصل پائيز انجام گيرد، پس از برداشت محصول سال قبل در فصل تابستان (شهريور) کودهاي حيواني مورد نياز را به خاک ميافزايند و سپس زمين را شخم ميزنند. بعد از افزودن کودهاي شيميايي زمين را تسطيح و بستر را براي کاشت نعناع آماده ميکنند.زمان مناسب براي نخستين بار برداشت، آخر خرداد تا 25 تير ماه، دومين مرحله برداشت 10 مرداد تا 15 مهر و سومين مرحله برداشت تا 15 آذر است. عملکرد سالانه وزن تازه گياه 12 تا 30 تن در هکتار است که از آن 30 تا 60 کيلو گرم اسانس به دست ميآيد. در دومين برداشت بازده پيکر رويشي و اسانس آن بسيار کمتر از مرحله اول است. اگر هدف از کاشت گياه فقط استفاده از برگها باشد، برداشت آنها فقط با دست امکان پذير است و انرژي و کار زيادي صرف آن ميشود لذا براي اين منظور قبل از گل دهي صبح زود برگها را با دست جمع آوري کرد سپس خشک ميکنند.
codex32x
